Նախագահի պաշտոնը ստանձնելիս Սարգսյանը լրիվ այլ քաղաքական պայմանավորվածություն է ունեցել Սերժ Սարգսյանի հետ. քաղաքագետ

Հունվարի 23-ին Արմեն Սարգսյանը հայտարարեց ՀՀ նախագահի պաշտոնից հրաժարվելու մասին: Սարգսյանը հրաժարականի որպես հիմնական պատճառ նշել էր այն, որ նախագահը չունի բավարար գործիքներ՝ երկրում տեղի ունեցող տարբեր գործընթացների և որոշումների վրա ազդելու համար:

«Մենք ունենք պարադոքսալ իրավիճակ, երբ նախագահը ստիպված է պետականության երաշխավոր լինել՝ փաստացի չունենալով որևէ իրական գործիք: Մենք ապրում ենք յուրատեսակ իրականության մեջ, իրականություն, որտեղ նախագահը չի կարող ազդել պատերազմին և խաղաղությանը վերաբերող հարցերի վրա: Իրականություն, երբ նա չի կարող վետո կիրառել այն օրենքների վրա, որոնք համարում է պետության և ժողովրդի համար ոչ նպատակահարմար: Իրականություն, որտեղ նախագահն իր ներուժի գերակշիռ մասը չի կարողանում օգտագործել՝ ի նպաստ համակարգային ներքին և արտաքին քաղաքական խնդիրների լուծման: Իրականություն, որտեղ աշխարհը գտնվում է մշտական տուրբուլենտության գոտում, սակայն նախագահը սահմանադրական գործիք չունի՝ օգնելու իր երկրին»,- մասնավորապես ասվում էր նրա հայտարարության մեջ:

Հրաժարականից մեկ օր անց առցանց մամուլի ասուլիսի ժամանակ անդրադառնալով Սարգսյանի հայտարարությանը՝ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ասաց, որ հրաժարականի տեքստի հրապարակումից ընդամենը 3,5 ժամ առաջ է իմացել դրա մասին:

«Ես Արմեն Սարգսյանից հետաքրքրվել եմ՝ ինքը քննարկո՞ւմ է դա ինձ հետ, թե՞ տեղեկացնում, որ կայացրել է այդ որոշումը։ Նա ասել է՝ կայացրել է որոշում»,- նշեց Կառավարության ղեկավարը: Ինչ վերաբերում է Արմեն Սարգսյանի հրաժարականի մասին հայտարարությանը, Նիկոլ Փաշինյանն ասաց, որ այնտեղ կային որոշակի բացատրություններ հրաժարականի դրդապատճառների մասին, որոնք ի գիտություն է ընդունում, սակայն չի ցանկանում մեկնաբանել դրանք:

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում անդրադառնալով Արմեն Սարգսյանի հրաժարականին՝ քաղաքագետ Հակոբ Բադալյանը տեսակետ հայտնեց, որ քայլը դավաճանություն համարել պետք չէ. «Հատկապես, որ խոսքը նախագահի մասին է, որը պետական կառավարման մեխանիզմում ավելի շատ խորհրդանշական դերակատարում ուներ»:

Քաղաքագետի խոսքով՝ չպատճառաբանված հրաժարականը տարբեր մանիպուլյատիվ քննարկումների առիթ է տվել: «Նախագահ Սարգսյանը պետք է փորձի հասարակության նկատմամբ ավելի բաց ու ազնիվ գտնվել և որոշակիորեն ավելի առարկայական ներկայացնել հրաժարականի պատճառները: Այսպիսով՝ նա հասարակությանը կազատի մի շարք անազնիվ շերտերի մանիպուլյատիվ ներգործության ռիսկերից»,- կարծում է Բադալյանը:

Անդրադառնալով այն դիտարկումներին, թե, իբր, իշխանությունը ճնշումներ է գործադրել Սարգսյանի նկատմամբ՝ քաղաքագետը նկատեց՝ այդ հարցի հասցեատերն Արմեն Սարգսյանն է:

«Սակայն պետք է ուշադրություն դարձնել «Հետք» պարբերականի այն հոդվածին, ըստ որի՝ Արմեն Սարգսյանը մինչև նախագահ դառնալը՝ 2017 թվականին, Սենթ Քիթս և Նևիսի քաղաքացի է եղել: Այդ պայմաններում նա չէր կարող դառնալ ՀՀ նախագահ, քանի որ մինչև նախագահ դառնալու օրը նախագահի թեկնածուն պետք է առնվազն 6 տարի միայն ՀՀ քաղաքացի լիներ։ Սա լուրջ հանգամանք է, և արդյոք սա կարո՞ղ էր լիներ նրա հրաժարականի պատճառը, թե՞ ուղղակի զուգադիպեց ժամանակաշրջանը»,- անուղղակի հարցադրում է անում քաղաքագետը:

Հակոբ Բադալյանի կարծիքով՝ նախագահը այդ պաշտոնը ստանձնելիս լրիվ այլ քաղաքական պայմանավորվածություն է ունեցել իր թեկնածությունն առաջադրած Սերժ Սարգսյանի հետ:

«Սերժ Սարգսյանի քաղաքական խնամակալության ներքո Արմեն Սարգսյանը, չունենալով մեծ լիազորություններ, հավակնելու էր լինել այդ համակարգի և քաղաքական դաշտի առանցքային բևեռներից մեկը՝ այդպիսով օգնելով Սերժ Սարգսյանին հավասարակշռել և հակակշռել կառավարման համակարգը, քանի որ այդ ժամանակ ներսում կային խնդիրներ, խմբային շահերի լուրջ բախում: Անկասկած, հենց այդ նկատառումով էր Սերժ Սարգսյանը հրավիրել բավականին ուժեղ ֆիգուր Արմեն Սարգսյանին: Իսկ հեղափոխությունից հետո նա հայտնվեց մի իրավիճակում, երբ իր քաղաքական այն գործոնը, որը պետք էր Սերժ Սարգսյանին, արդեն պահանջված չէր Նիկոլ Փաշինյանի համար: Եվ այսպիսով՝ արդեն առաջանում էին խնդիրներ»,- ասում է քաղաքագետը:

Խոսելով նախագահի ապագա թեկնածուի մասին՝ Բադալյանը հիշեցնում է Նիկոլ Փաշինյանի խոսքերն այն մասին, որ պետք է քաղաքական ներդաշնակություն լինի խորհրդարանի, Կառավարության և նախագահի միջև. «Ակնհայտ է, որ ակնարկվում էր անհրաժեշտ քաղաքական որոշումներում արգելակող օղակ չլինելու մասին, որպեսզի նախագահը հավելյալ բարդություններ չառաջացնի քաղաքական մեծամասնության համար: Նիկոլ Փաշինյանը գործնականում նաև ակնարկեց այն, որ անկախ հրաժարականի տվյալ պահին լինելու պատճառից, այդուհանդերձ, ներդաշնակության խնդիր իր և Սարգսյանի միջև եղել է»:

Նկատառմանը, որ ընդդիմությունը դեռևս վերջնական չի կողմնորոշվել՝ կառաջադրի՞ նախագահի թեկնածու, թե՞ ոչ, սակայն համացանցում քննարկվում է Ռոբերտ Քոչարյանի թեկնածությունը, հարցին՝ արդյո՞ք Քոչարյանը կառաջադրվի՝ հասկանալով, որ խորհրդարանում մեծամասնությունն իշխանությունն է, Բադալյանն ասաց. «Այո, ես նույնպես լսել եմ խոսակցության մասին, բայց այդ հեռանկարին լուրջ չեմ վերաբերվում: Քոչարյանը նույնիսկ պատգամավոր չցանկացավ լինել, ուր մնաց համաձայնի նախագահի թեկնածու առաջադրվել՝ պատկերացնելով խորհրդարանում ուժերի հարաբերակցությունը»:

Անյուտա Աթանեսյան