Ինչո՞ւ է արժեզրկվում դոլարը. տնտեսագետի խոսքով՝ հավանականություն կա, որ 1 դոլարը 430 դրամի շրջակայքում երկար կտատանվի

Այս տարվա մայիսի վերջերից դրամի նկատմամբ դոլարը նկատելիորեն էժանանում է։ Ըստ rate.am կայքի՝ հունիսի 9-ին բանկերում դոլարի առքը միջինում 418 դրամ է, վաճառքը՝ 425 դրամ։

Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ հունիսի 9-ին դոլարի միջին փոխարժեքը կազմել է 430.79 դրամ: Նկատենք, որ դեռևս մեկ ամիս առաջ այն 470 դրամի սահմաններում էր։

Տնտեսագետ, tvyal.com կազմակերպության ղեկավար Աղասի Թավադյանը «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում նշում է՝ ՀՀ-ի փոխարժույթը մինչև վերջերս բավականին կայուն էր: 2015 թվականից սկած՝ մինչև 2021 թվականը, 1 դոլարը 480 դրամի միջակայքում էր տատանվում, ինչը, տնտեսագետի խոսքով, Հայաստանի համար բավականին բարենպաստ միջակայք է:

«Այս միջակայքը ինչպես արտահանողներին, այդպես էլ ներմուծողներին թույլ է տալիս անխափան աշխատել: Սակայն վերջին ժամանակահատվածում փոխարժույթը բավականին տատանողական է: Այն մարտին բարձրացավ մինչև 540 դրամ, իսկ այժմ իջել է մինչև 420-430 դրամ»,- ասում է Թավադյանը:

Խոսելով պատճառների մասին՝ վերջինս նշում է՝ քաղաքատնտեսական անկայունությունը մեծ ազդեցություն է ունենում, ինչպես նաև կարևոր ազդեցություն ունի գնաճը, ինչը համաշխարհային երևույթ է:

«Գնաճը սահմանափակում է Կենտրոնական բանկին փոխարժեքը կարգավորելու գործում: Այս պահին վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը շատ բարձր է, սա որոշակիորեն սահմանափակում է Կենտրոնական բանկի գործողությունները ֆինանսական շուկաներում: Երբ այդ տոկոսադրույքն իջնի, ընդհանուր համաշխարհային բարձր գնաճի վիճակը կայունանա, ինչը դժվար է ասել, թե երբ կլինի»,- նկատում է նա:

Թավադյանը, սակայն, հայտնում է, որ անկայուն վիճակը փոխարժեքի շուկայում կարող է դեռ երկար շարունակվել:

Դիտարկմանը, որ ռուս-ուկրաինական պատերազմի սկզբում ռուսական ռուբլին անկում էր ապրել մինչև 4 դրամի սահմաններում, սակայն այժմ դրա առքը միջինում կազմում է 6,40 դրամ, իսկ վաճառքը՝ 7,30: Հարցադրմանը՝ արդյոք ռուբլու փոխարժեքի բարձրացումը կապ ունի՞ դոլարի փոխարժեքի անկման հետ, զրուցակիցն ասում է՝ ռուս-ուկրաինական պատերազմը խթանեց, որ եվրոպական պետությունները պատժամիջոցներ կիրառեին ՌԴ-ի նկատմամբ՝ նրա տնտեսությունը սահմանափակելու նպատակով, սակայն մայիսի սկզբից ռուսական ռուբլին սկսեց վերականգնել իր դիրքերը:

«Այդ ընթացքում փորձ արվեց նաև վերականգնել հայկական դրամը: Ապրիլի վերջին 440 դրամ էր 1 դոլարը, հետո այն դարձավ 470 դրամ: Կարելի էր այդ ժամանակ ենթադրել, թե հայկական դրամը վերականգնվել է, բայց քանի որ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը բարձր է, ԿԲ-ն էլ առաջին հերթին պայքարում է բարձր գնաճի դեմ, ապա այս պահին, կարծում եմ, չունի համապատասխան ռեսուրսներ՝ փոխարժեքը վերականգնելու համար: Բայց ուզում եմ շեշտել, որ այն փոխարժեքը, ինչ կա Հայաստանում, աշխարհի վերջը չէ, քանի որ մեր արտահանումը հիմնականում գնում է դեպի Ռուսաստան ու Եվրամիություն, և փոխարժեքի վերականգնումը կբերի ռուսական ռուբլու անկմանը դրամի համեմատ, ինչը կարող է դեպի Ռուսաստանի Դաշնություն մեզ մոտի արտահանողներին այլևս ձեռք չտալ: Մենք այն պետությունը չենք, որ մեծ առևտրաշրջանառություն ունի ԱՄՆ-ի հետ: Այս տրամաբանությամբ պետք է նայենք Հայաստանի Հանրապետության փոխարժեքը ռուբլու ու եվրոյի համեմատ: Ռուբլու նկատմամբ մեր դիրքերը տարվա սկզբում և վերջում գրեթե նույնն են, այսինքն՝ Ռուսաստան արտահանողները ու ներմուծողները մեծ կորուստներ չեն ունենում: Դեպի Եվրամիություն ունենք կորուստներ, քանի որ դոլարին համարժեք արժեզրկվել է նաև եվրոն»,- նշում է տնտեսագետը:

Թավադյանը նկատում է՝ դոլարի փոխարժեքի անկման վրա ազդում է նաև այն փաստը, որ Ռուսաստանից Հայաստան տեղափոխված քաղաքացիները փոխանակում են իրենց ունեցած դոլարային միջոցները, բացի այդ՝ տրանսֆերտների տեսքով արտասահմանից Հայաստան դրամական փոխանցումներնն են էապես աճել, և այդ գործոններով պայմանավորված՝ մեծացել է դոլարի քանակը մեր երկրում և նվազել արժեքը։

Դիտարկմանը՝ քաղաքացիները, մտավախություն ունենալով, որ դոլարը ավելի կէժանանա, շտապում են դրամ դարձնել իրենց ունեցած դոլարը, տնտեսագետը նշում է՝ դա նույնպես ազդում է դոլար էժանացման վրա:

«Շուկայում որքան շատ է անկայունությունը, այդքան առքուվաճառքի տարբերությունը մեծանում է: Որքան շատ քաղաքացիները փորձեն փոխանակել արժույթը արտարժույթի և հակառակը, այդքան կկորցնեն: Եթե գործարարները դրամով են աշխատում, թող շարունակեն միայն դրամով աշխատել: Այլ դեպքերում պետք է դիվերսիֆիկացիայի դիմել»,- խորհուրդ է տալիս նա:

Անդրադառնալով այս օրերին դրամի վարքագծին՝ Աղասի Թավադյանը նշում է՝ դրամը շարունակում է արժեզրկվել հավելելով՝ դժվար է կանխատեսել, թե երբ կրկին դրամը կվերադառնա իր նախկին դիրքին:

Անյուտա Աթանեսյան