Գոհարի հիմնական ազդեցիկ գործոնը նրա ժպիտն է. Հացիկում ապրող աղջկա պատրաստած արձանիկները դարձել են Շիրակի մարզի այցեքարտը

Աշխարհի քարտեզի վրա Շիրակի մարզի փոքր Հացիկն անտեսանելի մի կետ է կամ չկա, բայց Հացիկում մի ցուցանակ կա, որն աշխարհում հայտնի է դարձնում այս համայնքը։

«Գոհարի արվեստանոց» ցուցանակի սլաքին հազարավոր մարդիկ են արդեն հետևել և՛ Հայաստանից, և՛ արտերկրից, նրանց թվում՝ նաև դեսպաններ ու պաշտոնատար այլ անձինք։

Այս ցուցանակը տանում է արվեստի մի աշխարհ, որտեղ Գոհարը ստեղծագործում է արդեն երկու և ավելի տասնամյակ. նկարել սկսել է 2 տարեկանից։

«Գործ էի անում, ինձ անընդհատ ընդհատում, խանգարում էր, ստիպված թուղթ ու գրիչ տվեցի, որ զբաղվի։ Տեսա՝ մարդ նկարեց, հետո՝ տան հեռախոսը, վրայի ճաքերը, քիչ-քիչ ավելացրեց տան առարկաները։ Զարմացա, նաև՝ ուրախացա։ Այդ պահից հասկացանք, որ Գոհարին ի վերուստ նկարելու շնորհ է տրված»,- պատմում է մայրը։

Գոհարը լսողության հետ կապված խնդիր ունի, նաև՝ չի խոսում բոլորի նման։ Նկարելը դարձել է նրա ու շրջապատի մարդկանց հաղորդակցության միջոցը։

Ընտանիքը Գոհարին տանը չի փակել, աղջիկը մեծացել է ազատ, այնպես, ինչպես բոլոր իր լսող հասակակիցները, նրանցից առավել՝ աշխույժ ու ինքնուրույն։

«Երբ շատ փոքր էր, անգամ տառաճանաչ չէր, մենք իրեն խանութ էինք ուղարկում, օրինակ՝ հաց առնելու։ Գնում էր գրված թղթով, հացն առնում, գալիս էր։ Հետո էդ թուղթը հանեցինք, ինքը գտավ, որ առանց թղթի կարող է գնալ խանութ։ Երբ արդեն գնաց դպրոց ու տառաճանաչ դարձավ, հեշտացավ օտարների հետ հաղորդակցումը, գրավոր ձևով էր շփվում։ Մենք իրեն չենք փակել, ու ինքն էլ էն մարդը չէր, որ կարողանայինք փակել. նա ծնված օրվանից էր ազատ մարդ։ Բարդություններ ու դժվարություններ հիմա էլ կան, և դրանք ամեն օր են հաղթահարվում»,- մեր զրույցում ասում է Հասմիկը՝ Գոհարի քույրը։

Նրանք խոսքով՝ իրենք արել ենք ռեաբիլիտացիոն աշխատանք՝ առանց իմանալու ներառականություն բառը. «Ամբողջ ընտանիքով ենք դա արել ու ապացուցել մեր ծանոթներին, անծանոթներին, աշխարհին, որ խնդիր ունեցող մարդը ևս մարդ է, ունի իրավունքներ, կարող է կայանալ: Եվ բնավ խղճահարության կարիք չկա, ուղղակի պետք է նրան մի քիչ օգնել, մնացածն ինքն իրեն կանի»:

Առաջին անհատական ցուցահանդեսը Գոհարն ունեցել է 12 տարեկանում Գյումրու գեղագիտական կենտրոնում։ Այդ օրը, ըստ Հասմիկի, աղջիկն առաջին մեծ սթրեսն է ապրել։

«Առաջին լուրջ միջոցառումը դա էր, որ կենտրոնի տնօրենը կազմակերպեց, ու մենք շատ զարմացանք, որ Գոհարը պատրաստ է անհատական ցուցահանդեսի։ Այդ ցուցահանդեսում էլ ունեցավ առաջին վաճառքը. արտերկիր տարան նկարները։ Դա առաջին լուրջ հարվածը եղավ Գոհարին, շատ հիվանդացավ, բարձր ջերմություն ունեցավ, զառանցում էր, ասում՝ տարան, գողացան իմ նկարները, աշխարհը սև է։ Հետո, երբ առողջացավ, մենք բացատրեցինք, որ ինքը նաև պետք է տա, վաճառի այդ նկարները, որպեսզի կարողանաս նորերը ստեղծել։ Բայց մինչև հիմա էլ դժվարությամբ է վաճառում, նույնիսկ կան մարդիկ, որոնց ընդհանրապես ոչինչ չի վաճառում։ Եթե մարդը դուրը չեկավ, չի վաճառի, ամեն մարդու էլ նվեր չի տա»,- ասում է Հասմիկը։

Գոհարը կայացման երկար ճանապարհ է անցել՝ ընտանիքի ձեռքը բռնած: Ամուր հենարան ունենալով՝ բարձր գնահատականներով ընդունվել և ավարտել է Գեղարվեստի պետական ակադեմիան, հաճախել քանդակագործ Զավեն Կոշտոյանի մասնագիտական դասերին ու նրանից քաղել առավելագույնը։

Նկարչությունից խեցեգործության անցումը ևս աղջկա ինքնուրույն որոշումն է եղել։ Մի քանի տարի աշխատելով Իտալիայի հյուպատոսությանը կից գործող արվեստանոցում՝ 2015-ին հայրիկի հետ որոշել է, որ սկսելու է իր ինքնուրույն քայլերն արվեստի այդ ճյուղում։ Հենց իր արձանիկներով էլ Գոհարը մուտք է գործել մեծ աշխարհ. «Գոհար» բրենդն այսօր հայտնի ապրանքանիշ է։

«Եթե տարիներ առաջ ինձ ասեին, որ Գոհարը պետք է հայտնի դառնա, մենք բիզնես ունենանք, աշխարհի տարբեր ծեգերից հյուրեր մեր տանը, չէի հավատա։ Իսկ հիմա իրականություն է»,- անկեղծանում է քույրը:

Գոհարը արձանիկներ, տարբեր հուշանվերներ է պատրաստում, թեմատիկ ու մասնագիտական շարքեր ունի, Մեծ Հայքի տարազներով տիկնիկներին մեծ հպարտությամբ է ամենուր ներկայացնում։ Ամեն դետալ համաձայնեցված է ազգագրագետների հետ. տարազների մեջ շատ զգույշ է պետք լինել։

Գոհարի խոսքով՝ սա մեր պատմությունն է, նույնությամբ կրկնօրինակելու, տարածելու, հանրահռչակելու գործում մեծ պատասխանատվություն պետք է ունենալ։

Նրա արվեստանոցում կան նաև գինեկոլոգներ, ատամնաբույժներ, գերանդի սրող հողի մշակներ, լավաշ թխող կանայք և այլք, իհարկե, արձանիկների տեսքով: Այս շարքը ծնվել է պատահական, այցելուներից մեկի խնդրանք-պատվերով։

Ովքե՞ր են Գոհարի գնորդները, հարցին դժվարանում է ընտանիքը պատասխանել։ Ցույց տալով աղջկա արվեստանոցը, իրենց տունն ու բակը՝ ասում են՝ այստեղ եղել են Հայաստանի բնակավայրերի, ինչպես նաև տարբեր ազգությունների հազարավոր մարդիկ՝ աշխարհի գրեթե բոլոր անկյուններից։

Բոլոր այս արձանիկները ծնվում, թրծվում, շունչ ու հոգի են ստանում այն արվեստանոցում, որին տարիների ընթացքում հենց այդ նույն հոգին ու շունչն են տվել Գոհարն ու նրա երջանկահիշատակ հայրը։

Հորից աղջիկը շատ բան է սովորել՝ ինչպես կառավարել, կարգավորել հսկա վառարանները, վերահսկել հոսանքի կայունությունն ու նման տեխնիկական հարցեր։ Այդ տարածքում ներկաներին ամեն ինչ թույլատրվում է, բացառությամբ՝ ծխելուց և նոր պատրաստվող աշխատանքներին դիպչելուց։

Գոհարն այժմ հիմնական զբաղվածությանը նաև կարողանում է զուգակցել վարպետության դասերով, անհատական պարապմունքներ է անցկացնում, ակտիվ մասնակցում հայաստանյան և արտերկրի տոնավաճառներին։

Աղջիկը, չնայած չի խոսում այնպես, ինչպես բոլորը, սակայն շատ արագ լեզու է գտնում և՛ մեծերի, և՛ փոքրերի հետ։ Տառաճանաչների դեպքում հազվադեպ, սակայն դիմում է թուղթ ու գրչի օգնությանը։ Կարողանում է ռուսերենով և անգլերենով հաղորդակցվել։ Սակայն հիմնական գործոնը Գոհարի ժպիտն է. այն առավել է բոլոր լեզուներից և հաղորդակցման ցանկացած տեխնիկայից։ Ակտիվ է նաև համացանցում։

Հիմա կարևոր նպատակի վրա է կենտրոնացել․ որոշել է Հացիկում իր ստուդիան ունենալ։ Ուրիշ մտքեր էլ կան, ասում է՝ դրանց մասին էլ հետո կպատմի։

Զրույցի վերջում մեզ ու բոլորին քույրերը տեղեկացնում են, որ 2021-ից Զբոսաշրջության պետական կոմիտեն իր օրինակելի փորձառությունների մեջ է ներառել Գոհարին, և Հայաստան եկող զբոսաշրջիկին առաջարկվում է նաև այցելել Հացիկ, տեսնել Գոհարին։

Սամսոն Մատինյան

Լուսանկարները՝ «Հայկական ժամանակ»-ի