Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրեց Արդարադատության միջազգային դատարանի կայացրած որոշման քաղաքական ասպեկտները

«Ադրբեջանի կողմից Լաչինի միջանցքի ապօրինի շրջափակման կապակցությամբ ՀՀ-ն անցած տարվա դեկտեմբերին հրատապ կերպով դիմել էր Արդարադատության միջազգային դատարան՝ ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին միջազգային կոնվենցիայի շրջանակներում քննվող՝ «Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» գործի շրջանակներում ժամանակավոր միջոցներ կիրառելու պահանջով՝ դատարանին խնդրելով պարտավորեցնել Ադրբեջանին դադարեցնել Լաչինի միջանցքի ապօրինի շրջափակումը»:

Այս մասին այսօր Կառավարության նիստի մեկնարկին անդրադառնալով Արդարադատության միջազգային դատարանի երեկ կայացրած որոշմանը՝ հիշեցրեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:

Շարունակելով՝ Կառավարության ղեկավարն ասաց. «Ադրբեջանի կողմից հունվարի 4-ին հայելային պահանջ էր ներկայացվել ընդդեմ Հայաստանի, որ վերաբերում էր ՀՀ-ի կողմից ականների ենթադրյալ տեղադրումներին: Դատարանը երեկ հրապարակեց իր որոշումները՝ բավարարելով Հայաստանի պահանջը և մերժելով Ադրբեջանինը: Պարտադիր իրավական ուժ ունեցող որոշմամբ՝ դատարանը Ադրբեջանին պարտավորեցրեց ձեռնարկել իրեն հասու բոլոր միջոցները՝ երաշխավորելու Լաչինի միջանցքով քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և բեռների 2 ուղղություններով անխափան տեղաշարժը: Դատարանը շեշտեց՝ որոշումը պարտադիր իրավական ուժ է առաջացնում Ադրբեջանի համար»:

Երկրի ղեկավարը սա չափազանց կարևոր որոշում համարեց, որի իրավական մեկնաբանությանը մասնագետ իրավաբաններն արդեն անդրադարձել են, Փաշինյանն ընդգծեց դրա քաղաքական ազդեցությունն ու նշանակությունը:

«Դատարանն արձանագրեց՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից Լաչինի միջանցքը փակ է: Սա կարող է մեր հանրությանը տարօրինակ արձանագրում թվալ այն իմաստով, որ Լաչինի միջանցքի փակ լինելը ակնհայտ է բոլորիս համար, բայց Ադրբեջանը բոլոր միջազգային ատյաններում պնդում էր՝ Լաչինի միջանցքը փակ չէ: Ինչքա՞ն էին միջազգային հանրության ներկայացուցիչները հավատում. դա ուրիշ հարց է: Սրանով արձանագրվեց՝ միջազգային հանրությանը մոլորության մեջ գցելու Ադրբեջանի գործելակերպը, և դա արձանագրեց  Համաշխարհային բարձրագույն դատական ատյանը»,- նկատեց նա:  

Ըստ ՀՀ կառավարության ղեկավարի՝ դատարանը վերահաստատեց ՀՀ-ի դիրքորոշումը, որ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությամբ Լաչինի միջանցքը չպետք է լինի Ադրբեջանի վերահսկողության ներքո, և Ադրբեջանը նույն փաստաթղթով պարտավոր է երաշխավորել Լաչինի միջանցքով քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և բեռների երթևեկության անվտանգությունը ԼՂ-ից դեպի Հայաստան և հակառակը, միջանցքն էլ պետք է լինի ռուս խաղաղապահների վերահսկողության ներքո. սա Ադրբեջանի միջազգային պարտավորությունն է:

«Վերջինս հստակ արձանագրեց նաև ԼՂ միավորի գոյությունը՝ համաձայն 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակող հայտարարության, ըստ այդմ էլ՝ շփման գծի առկայության վերաբերյալ տրվեց միջազգային իրավական նշանակություն: Զուգահեռ արձանագրվեց՝ Լաչինի միջանցքի փակման հետևանքով խաթարվել են սննդի, դեղամիջոցների, առաջին անհրաժեշտության այլ ապրանքների մատակարարումները Արցախ, սահմանափակվել է էթնիկ հայերի հասանելիությունը մի շարք կենսական բժշկական ծառայություններին՝ այսպիսով հաստատելով ԼՂ-ում հումանիտար ճգնաժամի առկայության փաստը»,- ասաց նա:

Փաշինյանը նաև անդրադարձավ նրան, որ դատարանը բավարար չի համարել ՀՀ-ի ներկայացրած ապացույցները, որ հենց Ադրբեջանն է Արցախում բնական գազի և էլեկտրական հոսանքի մատակարարումների դադարեցումների մեղավորը. «Նման վիճակի պատճառն այն է, որ ԼՂ գազ մատակարարող օղակի փականը գտնվում է Հայաստանի համար ոչ հասանելի տեղում, նույնը կարելի է ասել էլեկտրական հոսանքի անջատման կետի մասին: Այստեղ ՀՀ-ն անհերքելի ապացույցներ չի կարողացել ներկայացնել»:

Նա վստահեցրեց, որ ապացույցների ձեռքբերման ժամանակ հայկական կողմը նորից կդիմի դատարան, և կա հավանականություն, որ դատարանը կբավարարի նաև այս հայցապահանջը:

«Այս պահին Արցախի գազամատակարարումը իրականացվում է լիարժեք: Դատարանի որոշման մասով էլ Ադրբեջանը պետք է տեսանելի միջոցներ ձեռնարկի Լաչինի միջանցքը բացելու համար: Առաջին քայլը կարող է լինել Ադրբեջանի իշխանության կողմից կոչ կամ պահանջ հնչեցնելը չակերտավոր էկոակտիվիստներին»,- ընդգծեց նա: