ՀՀ-ում թմրանյութ օգտագործող կանանց թիվն աճել է․ ուր դիմել կործանարար կախվածությունից ազատվելու համար

18/07/2023 schedule16:30

Հայաստանում թմրամիջոցների յուրացման և օգտագործման դեպքերի ու դրանց վտանգների մասին վերջին ամիսներին ահազանգում են տարբեր կառույցներ։ Նույնիսկ 2023 թվականը ՆԳՆ ոստիկանությունը հայտարարել է թմրամիջոցների դեմ պայքարի տարի։ Հարցն այնքան լուրջ է, որ այն պարբերաբար քննարկվում է անգամ ՀՀ անվտանգության խորհրդի նիստերում:

Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 2021-ի համեմատ 2022-ին բացահայտվել է թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության 743 դեպք, մեկ տարվա ընթացքում թիվն աճել է ավելի քան 76 տոկոսով (76,3 տոկոս): 95 տոկոսով էլ աճել է թմրանյութերի իրացման բացահայտման դեպքերի թիվը։ Այս տարվա առաջին եռամսյակում արդեն թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության ավելի քան 300 դեպք է արձանագրվել, փակվել է դրանց վաճառքով զբաղվող շուրջ 15 տելեգրամյան ալիք։

Այս ամենին զուգահեռ ՀՀ առողջապահության նախարարության Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոնում, որը թմրանյութերի կախվածության դեմ բուժում տրամադրող միակ մասնագիտացված կենտրոնն է Երևանում, նկատվում է պացիենտների թվի աճ։ Կենտրոնի տնօրեն Սուրեն Նազինյանի խոսքով՝ թմրամիջոցների և հոգեներգործուն նյութերի գործածմամբ պայմանավորված՝ հաշվառված անձանց թիվը 2023 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել է 7854, որից 200-ի սահմաններում կանայք են։

Կենտրոնի տնօրենը նկատում է՝ կախվածություն ունեցող անձանց թվի աճին նպաստել է այն հանգամանքը, որ այժմ թմրամիջոցները շատ ավելի դյուրին և արագ են ձեռք բերվում սոցիալական ցանցերից, հատկապես՝ «Տելեգրամ» ալիքների միջոցով, որը իրավապահ համակարգի համար դժվար վերահսկելի ցանց է:

«Թմրամիջոցներով պայմանավորված հիվանդություններով և խանգարումներով պացիենտների թիվն աճել է, նաև՝ երիտասարդացել, ցավոք։ Վերջին շրջանում նկատում ենք, որ ավելի շատ կանայք են դիմում, ինչը նախկինում շատ չնչին էր լինում կամ առհասարակ չէր հանդիպում։ Նկատելի է նաև, որ թմրամիջոցները հասանելի են դարձել անչափահասներին: Այս տարի կենտրոնում բուժում է ստացել 16 տարեկան մեթաֆետամինային կախվածությամբ աղջիկ: Երիտասարների՝ թմրամիջոցների չարաշահման աճին նպաստել է նաև մեր տարածաշրջանի համար նոր՝ «ոչ ավանդական» թմրամիջոցների տարածումը: Խոսքն առաջնահերթ վերաբերում է սինթետիկ ծագման հոգեխթանիչներին: Եթե մեր երկրում ավանդաբար տարածված էին երկու խմբի՝ կաննաբինոիդային (ամենահայտնի ներկայացուցիչն է մարիխուանան) և օփիոիդային (ամենահայտնի ներկայացուցիչն է հերոինը) խմբերի թմրամիջոցներ, ապա ներկայումս մեծ տարածում են գտել նաև սինթետիկ հոգեխթանիչները, մասնավորապես՝ մեթամֆետամինը և հոգեխթանիչ ազդեցությամբ այլ խիստ վտանգավոր թմրամիջոցներ, որոնք առավելապես պահանջարկ ունեն գիշերային ակտիվ ժամանցի սիրահար երիտասարդների շրջանում»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է Սուրեն Նազինյանը։

Հոգեխթանիների գործածմամբ պայմանավորված՝ հաշվառված անձանց թիվը 2023 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել է ավելի քան 200։ Հաստատության ղեկավարն ընդգծում է՝ հատկապես մեթամֆետամինը, որն ավելի հայտնի է ոչ գրական «կրիստալ» անվանումով և վաճառվում է տելեգրամյան ալիքներով, առաջին իսկ օգտագործումից է ախտահարում մարդու կենտրոնական նյարդային համակարգը՝ առաջացնելով հիվանդագին հակում թմրամիջոցի նկատմամբ, արագորեն ձևավորելով ծանր կախվածության համախտանիշ:

Խոսելով օգտագործման պատճառների մասին՝ Նազինյանը նկատում է՝ դրանք տարբեր են, հիմնականում անձը այդ քայլին գնում է մեկ ուրիշի խորհրդով՝ որպես պատճառ նշելով, թե տրամադրություն է բարձրացնում:

«Օգտագործման առաջարկը կարող է «փորձառու» ընկերն անել, որն ավելի երկար ժամանակ է օգտագործում: Սակայն հարկ է հատուկ ընդգծել, որ թմրամիջոցների օգտագործումը կարող է ճակատագրական լինել, հնարավոր է՝ առաջին իսկ գործածումից գերդոզավորում՝ հավանական մահվան ելքով: Բացի այդ, հոգեխթանիչների գործածման հետևանքով առաջանում են ծանր հոգեախտաբանական խնդիրներ՝ ընկալման, մտածողության, գիտակցության ոլորտների խանգարումներ, տրամադրության խանգարումներ, սուիցիդալ մտքեր, որի դեպքում հնարավոր է անգամ ինքնասպանություն։ Նոր տարածում գտած թմրամիջոցների դեպքում բազմաթիվ պացիենտների մոտ հաճախ առաջանում են այնպիսի հոգեկան խանգարումներ, որ անհրաժեշտ է լինում ոչ միայն նարկոլոգիական օգնության, այլ նաև հոգեբուժական օգնության տրամադրում»,- շեշտում է տնօրենը:

Կախվածություն ունեցող անձինք չեն կարող կենտրոն ընդունվել հարկադրաբար, ասում է նա: Վերջինիս խոսքով՝ անձը կենտրոն հիմնականում ընդունվում է ընկերների, հարազատների ուղեկցությամբ և գրավոր համաձայնությամբ դիմում բուժման նպատակով։ Սակայն լինում են քիչ դեպքեր, երբ բուժման ողջ գործընթացը չեն ավարտում և իրենց ցանկությամբ դադարեցնում են այն. «Լինում է՝ բուժվելուց և կենտրոնից դուրս գրվելուց որոշ ժամանակ անց պացիենտը վերսկսում է թմրամիջոցների գործածումը և կրկին անցնում թմրամիջոցների մշտական գործածման։ Դրա պատճառն այն է, որ թմրամիջոցներից կախվածությունները քրոնիկ հիվանդություններ են, և բուժմանը հաջորդող՝ ախտադադարի շրջանում անգամ մեկ անգամ գործածումը կրկին առաջ է բերում հիվանդագին հակում, թմրամիջոց գործածելու անհաղթահարելի պահանջ, արդյունքում՝ հիվանդության սրացում:»։

Վերջին տարիներին կենտրոնը ՀՀ առողջապահության նախարարության աջակցությամբ հիմնանորոգվել և լավագույն կերպով կահավորվել է, նոր ծառայություններ են ներդրվել, ինչի շնորհիվ էականորեն բարձրացել է տրամադրվող բժշկական օգնության որակն ու արդյունավետությունը: Արդյունքում նվազել են ինչպես բուժումը կիսատ թողնելու դեպքերը, այնպես էլ բուժմանը հաջորդող շրջանում թմրամիջոցների գործածման վերսկսումը։ Կենտրոնի տնօրենը նշում է, որ նարկոլոգիական բուժումը ՀՀ քաղաքացիների համար անվճար է, իրականացվում է պետության կողմից երաշխավորված անվճար բժշկական օգնության և սպասարկման շրջանակներում, իսկ այլ երկրների քաղաքացիների համար այն իրականացվում է վճարովի պայմաններով:

Հայաստանում առավել տարածված են թմրամիջոցների հետևյալ խմբատեսակները՝ կաննաբինոիդային թմրամիջոցներ, ափիոնատիպ նյութեր կամ օփիոիդներ և սինթետիկ հոգեխթանիչներ՝ մեթամֆետամին, ամֆետամին: Հարկ է հատուկ նշել, որ բոլոր թմրամիջոցները խիստ վտանգավոր են մարդու առողջության և կյանքի համար:

Տպել
6259 դիտում

103 շտապ օգնության ծառայության հեռախոսահամարի կապը վերականգնվել է

Կապի խափանման հետևանքով շտապօգնության 103 հեռախոսահամարը չի գործում․ պետք է զանգահարել 911

Հրդեհ Երևանում. այրվում են էտի արդյունքում կուտակված ճյուղերը (տեսանյութ)

Հայաստանը ՏՏ ոլորտը հռչակել է գերակայություն՝ նպատակ ունենալով երկիրը դարձնել տեխնոլոգիական. նախագահը՝ ICPC-ի ղեկավարին

Արաբկիր վարչական շրջանի ղեկավարի պարտականությունները կկատարի Սուրեն Վարոսյանը

Տեխնոլոգիական ընկերությունների առաջ քաշած խնդիրները նախարարության ուշադրության կենտրոնում են. Մխիթար Հայրապետյան

Հրդեհ է բռնկվել «Մերսեդես»-ում. այն վերածվել է մոխրակույտի

Տեղի է ունեցել Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպումը Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցի հետ. ինչ է քննարկվել

Սալոնիկի նորարական գոտու տնօրենների խորհրդի նախագահը պատրաստակամ է համագործակցել հայկական ընկերությունների հետ

Նիկոլ Փաշինյանը Չեխիայի վարչապետին է ներկայացրել «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագիծն ու դրա սկզբունքները

Կայացել է Փաշինյան-Մակրոն հանդիպումը. անդրադարձ է կատարվել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացին

Պատգամավոր Աննա Գրիգորյանը ապրում է «այլ» անձի տանը և «այլ» անձի մեքենա վարում. ինչ է հայտարարագրել նա

Երևանում փոշու պարունակությունը գերազանցել է սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան

Գևորգ Պապոյանը նախագահին է ներկայացրել Էկոնոմիկայի նախարարության ընթացիկ և առաջիկա ծրագրերը

Հանգստյան գոտում 27-ամյա կինը դանակով հարվածել է երեք տղամարդու, նրանցից մեկը նաև ընկել, կոտրել է դաստակը

Շառլ Միշելն առանձին հանդիպումներ է ունեցել Նիկոլ Փաշինյանի ու Ալիևի հետ

Եվրոպայի հետ վիզաների ազատականացման գործընթացը երկար սպասեցնել չի տա, առաջիկա 3-4 տարում դա հնարավոր է. Ռոբերտ Ղևոնդյան

Բնական աղետներ Թուրքիայում. Էրզրումում սելավներ, Իզմիրում հրդեհներ են մոլեգնում

Քննարկվել է եզդիերենի ուսուցման ամբիոն հիմնելու հարցը. նախարարն առաջարկել է աշխատանքային խումբ ձևավորել

Մեքենան բախվել է կայանված «Օպել»-ին, ապա շինության պատին. վարորդը զրկված է եղել վարելու իրավունքից

Երկրաշարժ Հայաստանի տարածքում

Մհեր Գրիգորյանն ու ԱՄՆ դեսպանը մտքեր են փոխանակել տարածաշրջանային զարգացումների շուրջ

Երևանում է Թբիլիսիի քաղաքային խորհրդի նախագահի գլխավորած պատվիրակությունը

Ինչպես միշտ, Ալիևի ռեժիմի քարոզչությունն ապարդյուն փորձում է գլխիվայր շուռ տալ իրականությունը. Տիգրան Բալայան

Նիկոլ Փաշինյանը Լոնդոնում ոչ ֆորմալ հանդիպումներ է ունեցել միջազգային գործընկերների հետ (լուսանկարներ)

Ցավալի ու տագնապալի է. Զախարովան մեկնաբանել է «Արծիվ գործընկեր-2024» հայ-ամերիկյան համատեղ զորավարժությունները

Նիկոլ Փաշինյանն ու Իսպանիայի վարչապետը մտքեր են փոխանակվել Հայաստան-ԵՄ փոխգործակցության զարգացման շուրջ

Նորակերտում «Վեոլիա Ջուրը» չի լուծում վնասված խողովակի հարցը. վարչական ղեկավարը և բնակիչները քաղաքական միտում են տեսնում

Ինչպես է Ալիևը պատասխանել Երևանի և Բաքվի միջև խաղաղության բանակցությունների ընթացքի վերաբերյալ հարցին (տեսանյութ)

Բարձր է գնահատվել ՀՀ-Լյուսքեմբուգ քաղաքական երկխոսությունը. տեղի է ունեցել Նիկոլ Փաշինյանի և Լյուկ Ֆրիդենի հանդիպումը

Արարատ Միրզոյանը Լոնդոնում շեշտել է սեղմ ժամկետում խաղաղության պայմանագրի ստորագրման հնարավորությունը և կարևորությունը

Խանդանյանը Գազմենդ Բարբուլուշին ներկայացրել է Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացները

Մյասնիկյան պողոտայում 4 մեքենա է բախվել. 11-ամյա երեխան հոսպիտալացվել է

Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը վերընտրվել է Եվրահանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում

Գյուղի եկեղեցու մոտակայքում «Կամազ»-ներ են բախվել (լուսանկարներ)

Յուրաքանչյուր հաղթանակ օգնում է առավել ուժեղ դարձնել Հայաստանը. մարզական կոչումներ են շնորհվել

Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցել է «Պաշտպանելով և ապահովելով ժողովրդավարությունը» խորագրով կլոր-սեղան քննարկմանը (լուսանկարներ)

Հանձնուք տարած կինը ձերբակալվել է. ինչ են հայտնաբերել ՔԿՀ ծառայողները (լուսանկար)

Վերջին ամիսներին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ուղիղ երկկողմ շփումների հնարավորություն ենք տեսել. Շառլ Միշել

Ոլորտային խնդիրների լուծման շուրջ աշխատանքեր են տարվում. Մխիթար Հայրապետյանն այցելել է Ucom ընկերություն