Վատ ավանդույթները շարունակվում են. ինչպես է թերակատարվելու պետական բյուջեն

2017 թվականի պետական բյուջեն ստացավ օրենքի կարգավիճակ: Երեկ այն ԱԺ-ում ընդունվեց 83 կողմ, 24 դեմ, 1 ձեռնպահով:

Բայց այլ բան է բյուջեն ընդունել ու դրան տալ օրենքի կարգավիճակ, եւ բոլորովին այլ բան է այն կատարելը: Դա քվեարկությամբ անել հնարավոր չէ` պետք է կատարել: Իսկ դա դժվար, շատ դժվար է լինելու: Արդեն երկու տարի շարունակ ՀՀ պետական բյուջեն հարկերի մասով թերակատարվում է: 2015 թվականին նախատեսվածից 6 տոկոսով, կամ ավելի քան 70 միլիարդ դրամով ավելի քիչ գումար հավաքվեց բյուջե, այս տարի արդեն պաշտոնապես կանխատեսվում է, որ մի 60 միլիարդ դրամով կթերակատարվի: Ըստ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի, այս տարի բյուջեն հարկերի մասով ունենալու է 1 տրիլիոն 72 միլիարդ դրամ, իսկ արդեն հաստատված` 2017 թվականի բյուջեով կառավարությունը կանխատեսում է 1 տրիլիոն 135 միլիարդ դրամ: Այսինքն մոտ 63 միլիարդ դրամով ավելի, քան այս տարի: Ինչի հաշվին են մեծանալու բյուջեի հարկային եկամուտները, անհասկանալի է:

Բյուջեի եկամուտների հավաքագրումը առաջին հերթին կախված է տնտեսության աշխուժությունից: Եթե տնտեսական աճ կա, ապա կարելի է հարկային եկամուտների աճ ակնկալել: Կլինի՞ այդ աճը: Այդ հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է դիտարկել վերջին շրջանի միտումները: Այս տարվա առաջին եռամսյակում ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը արձանագրել էր ՀՆԱ-ի 4.3 տոկոս աճ անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ: Երկրորդ եռամսյակում այդ աճն արդեն շատ ավելի համեստ էր` 1.6 տոկոս: Երրորդ եռամսյակում, անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ մեր պաշտոնական վիճակագիրները արդեն ազդարարեցին տնտեսական անկում 2.6 տոկոսի չափով: Ինչ կլինի չորրորդ եռամսյակում, պաշտոնական կանխատեսումներ չկան: Բայց հաշվի առնելով 4-րդ եռամսյակի առաջին ամսվա` հոկտեմբերի ցուցանիշները,  անկումը շարունակվելու է, եւ տարվա կտրվածքով նույնիսկ մեր ԱՎԾ-ն դժվար թե կարողանա 0-ից բարձր ցուցանիշ ապահովել:

Այլ կերպ ասած, մեր տնտեսությունը, կարելի է ասել, մտել է կայուն անկման փուլ, որը դժվար թե դադարի հաջորդ տարի: Համենայն դեպս դրա նախադրյալները գոնե այս պահին դեռ չեն երեւում: Ավելին` ամեն ինչ խոսում է այն մասին, որ վիճակը կարող է ավելի վատթարանալ: Խնդիրն այն է, որ հաջորդ տարվանից կառավարությունը գործելու է բոլորովին այլ հարկաբյուջետային միջավայրում: Առաջին անգամ կառավարությունը ստիպված է լինելու սահմանափակել իր ախորժակը ծախսեր անելու առումով:

Մինչեւ այս տարի կառավարությունը կարող էր մեծ վարկեր ներգրավել, պարտքեր կուտակել, ծախսեր անել: Այսինքն կարող էր ծախսերը մեծացնել՝ առանց եկամուտները համաչափ մեծացնելու: Օրինակ, այս տարի կառավարությունը ավելի քան 350 միլիարդ դրամ ավելին է ծախսելու, քան կարող է եկամուտներ ստանալ: Իսկ դա մեր ՀՆԱ-ի մոտ 7 տոկոսն է կազմում: Սա բյուջեի դեֆիցիտն է: Հաջորդ տարի բյուջեի դեֆիցիտը չի կարող գերազանցել ՀՆԱ-ի երեք տոկոսը, քանի որ մեր պետական պարտքը արդեն անցել է նույն այդ ՀՆԱ-ի 50 տոկոսը: Իսկ դա էլ իր հերթին նշանակում է, որ պետությունը ավելի քիչ փող է ծախսելու: Քիչ փող ծախսելով՝ կառավարությունը ավելի քիչ է նպաստելու տնտեսական աճին: Իսկ խոսքը այստեղ հսկայական գումարների մասին է: 2017 թվականին կառավարությունը 200 միլիարդ դրամով ավելի քիչ է գումար ծախսելու: Մեր փոքր տնտեսության համար սա չափազանց մեծ զսպող նշանակություն կունենա: Եվ դա կարելի է համարել հաջորդ տարվա տնտեսական աճի վրա բացասական ազդեցություն ունեցող կարեւորագույն գործոններից մեկը: 

Ծախսերը կրճատելուն զուգահեռ կառավարությունը նախատեսում է ավելի շատ փող հավաքել տնտեսությունից, քան այս տարի: Ինչպես դա կանի, նույնիսկ էական չէ: Կառավարությունն, իհարկե, ասում է, որ բյուջեի լրացուցիչ հարկային եկամուտները, որ նախատեսվել են, հաջորդ տարի գալու են երկու աղբյուրից: Առաջինը տնտեսական աճի շնորհիվ հարկերի ավելացումն է եւ երկրորդը` ստվերային տնտեսության կրճատումը: Թե առաջինի, եւ թե երկրորդի մասին ամեն տարի հայտարարել են նախորդ բոլոր կառավարությունները: Բայց ստվերը մնացել է անդրդվելի, իսկ տնտեսական աճն էլ պայմանավորված է եղել միայն ու բացառապես արտաքին գործոններով: Եթե պղնձի գները աճել են, նավթի գները աճել են, Հայաստան ուղարկվող տրանսֆերտները մեծացել են, մենք ունեցել ենք եւ տնտեսական աճ, եւ հարկային եկամուտների աճ: Եթե հակառակ գործընթացներ են եղել, մեզ մոտ էլ հակառակ արդյունքներ են եղել:  Այսինքն, անկախ նրանից՝ մենք ունենք կառավարություն, թե չունենք, լավ է աշխատում այդ կառավարությունը, թե վատ, ըստ էության՝ ոչ մի նշանակություն չի ունեցել մինչեւ հիմա: Թե ինչ պետք է փոխվի սրանից հետո, առայժմ չի երեւում:

Բացի զուտ տնտեսական պատճառներից, հաջորդ տարվա բյուջեի կատարման վրա մեծ ազդեցություն է ունենալու նաեւ քաղաքական գործոնը: 2017 թվականի ապրիլին Հայաստանում խորհրդարանական ընտրություններ են: Կարեւորագույն ընտրություններ, որտեղ իշխող կուսակցությունը միջոցների ընտրության առաջ կանգ չի առնելու հաղթանակի հասնելու համար: Իսկ այդ միջոցներից մեկն էլ պարզունակ պոպուլիզմն է: Այսինքն տարվա սկզբի ամիսներին կառավարությունը կտրուկ շարժումներ չի անելու բիզնեսից ավելի շատ փող հավաքելու եւ ծախսերը կրճատելու ուղղությամբ: Ստվերի դեմ «ոտնձգություններ» եւս չեն լինելու, եթե, իհարկե, կառավարությունը իրականում ունի նման մտադրություններ: Խնդիրն այն է, որ ստվերը հիմնականում տնօրինում են իշխող կուսակցության հենասյուները հանդիսացող կրիմինալն ու օլիգարխները, որոնց «ուսերին է» դրվելու «ձայն բերելու» բեռի մեծ մասը: Եթե կառավարությունը իրոք մտադիր է պայքարել ստվերի դեմ, ապա դա անելու է տարվա երկրորդ կեսին: Իսկ դա շատ կարճ ժամանակ է:

Մի խոսքով, ամեն ինչ խոսում է այն մասին, որ 2017 թվականի պետական բյուջեին էլ սպասվում է նույն տխուր ճակատագիրը, ինչ անցած ու անցնող տարիների բյուջեներին: Եվ այսօրվանից կարելի է արդեն կառավարությանը շնորհավորել բյուջեի թերակատարման ավանդույթը պահպանելու առիթով:

Տպել
7488 դիտում

Արմեն Սարգսյանը Մոսկվայում հարգանքի տուրք է մատուցել լեգենդար հետախույզներ Գևորգ և Գոհար Վարդանյանների հիշատակին

Մայիսյան եռատոնը պետք է մնա եռատոն, թեկուզև ժամանակավորապես խեղված խորհրդով. Արտակ Բեգլարյան

Խաշոկջիի սպանությունից ի վեր Թուրքիայից առաջին անգամ պաշտոնյա կմեկնի Սաուդյան Արաբիա

3800-4200 մարդ է մասնակցում Քոչարյանի «հեռահավաքին» 16:25-ի դրությամբ. Civic

Այս գիշեր ցուրտ ցիկլոն է ներթափանցելու Հայաստան. սպասվում է ինտենսիվ անձրև, կարկուտ, ձյուն, ուժգին քամի

Երևանում երթուղայինի հրդեհումից այրվել է նաև մոտակա կանգառի գովազդային վահանակը (լուսանկարներ)

Նիկոլ Փաշինյանը պետական պարգևներ է հանձնել մի շարք զինծառայողների (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Հարգանքով ենք հիշում մեր ընդհանուր հերոսներին. ՀՀ նախագաhին շնորհավորել է Տաջիկստանի նախագահը

Մաղթանքս մեկն է՝ խաղաղ երկինք. Գյումրիում անցկացվեց ՀՀ և ՌԴ զինված ուժերի զինծառայողների համատեղ շքերթ (լուսանկրաներ)

Նիկոլ Փաշինյանը չնախատեսված կանգառներ է ունեցել Վարդենիս եւ Ծովակ համայնքներում

Քոչարյանն ու դաշինքը մարդկանց հավաքել են Ազատության հրապարակում, իրենք ելույթ են ունենում «Գրանդ հոթել Երևան»-ից. Civic

Իսպանիայում ՀՀ դեսպանը Մադրիդում ներկա է գտնվել Մեծ հայրենականի տարելիցի միջոցառումներին

Հայրենական պատերազմում հաղթանակի տարեդարձի առթիվ Ա. Սարգսյանին շնորհավորական ուղերձներ են հղել Ղազախստանի նախագահները

Հաղթանակի ու խաղաղության տոնին Սուրբ պատարագ է մատուցվել Գայանե վանքում

Հրդեհ Գյումրի քաղաքում. այրվել է տան տանիք

Նիկոլ Փաշինյանը ԶՈւ ԳՇ պետ Արտակ Դավթյանի ուղեկցությամբ այցելել է Գեղարքունիքի մարզի N զորամաս

Երևանում թիվ 31 երթուղին սպասարկող ГАЗель-ում հրդեհ է բռնկվել. վարորդը էվակուացրել է ուղևորներին

Արմավիրում 28-ամյա վարորդը ոչ սթափ վիճակում Toyota Camry-ով մխրճվել է հոտի մեջ. 31 գառ տեղում սատկել է, 7-ը՝ վիրավորվել

Երևանում կանխվել է ինքնասպանության փորձը Հաղթանակի կամրջից

Արայիկ Հարությունյանն ու Գագիկ Ծառուկյանը քննարկել են Արցախում սոցիալ-տնտեսական և հումանիտար ծրագրերի իրականացումը

Կյանքից հեռացել է Հասմիկ Կիրակոսյանը

Արցախի նախագահը Մայիսյան եռատոնի առթիվ այցելել է Ստեփանակերտի հուշահամալիր

Վլադիմիր Պուտինը Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 76-ամյակի առթիվ ուղերձ է հղել Արմեն Սարգսյանին

Համոզված եմ, որ մենք կվերակենդանանանք և, անկասկած, կկերտենք մեր հաղթական ապագան. Արթուր Թովմասյան

Արցախում Մայիսի 9-ի միջոցառումները մեկնարկել են խաչերթով

Արմեն Սարգսյանի անունից ծաղկեպսակ է դրվել Անհայտ զինվորի հուշակոթողի մոտ

Հաղթանակի և խաղաղության տոնի առթիվ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է «Հաղթանակ» զբոսայգի (լուսանկարներ)

Նիկոլ Փաշինյանը Մայիսի 9-ի առթիվ շնորհավորական ուղերձներ է հղել Վլադիմիր Պուտինին և Միխայիլ Միշուստինին

Նիկոլ Փաշինյանը Եռաբլուրում հարգանքի տուրք է մատուցել հանուն Հայրենիքի կյանքը զոհաբերածների հիշատակին (լուսանկարներ)

Մենք պարտք ունենք մեր նահատակների ու նոր սերնդի առջև. Ամենայն հայոց կաթողիկոս

Շորժա գյուղում բնակելի տունէ հրդեհվել

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 178 նոր դեպք. առողջացածների թիվը գրեթե եռակի է

Դավաճանած կլինենք նրանց հիշատակը, եթե չկառուցենք ամուր պետություն, որը կապահովի Արցախի վերածնունդը. Նիկոլ Փաշինյան

Նոր հաղթանակներ գրանցելու համար պետք է հիշել և արժևորել պատմական հաղթանակները. Արցախի ԱԳՆ

Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է Եռաբլուր

Մենք պարտավոր ենք հաղթել. ՀՀ նախագահի ուղերձը Հաղթանակի և խաղաղության տոնի առթիվ

Շուշին այսօր էլ պիտի լինի հայկական վերածննդի կարևորագույն խորհրդանիշներից մեկը. Արարատ Միրզոյան

Ֆիորին France 3-ի եթերում չկարողացավ զսպել հուզմունքը Ազնավուրի «Քեզ համար Հայաստան» երգի կատարման ժամանակ (տեսանյութ)

Աննա Հակոբյանն այցելել է անմահացած ժամկետային զինծառայող Վահան Աղախանյանի ընտանիքին

Ցավում եմ, որ այս բարձրագույն կոչումը հանձնում եմ ոչ թե անձամբ Կոմանդոսին, այլ Ձեզ, և հանձնում ենք հետմահու. Փաշինյան