Չբռնե՞նք սուզանավ արտադրենք. նախընտրական հրաշքներ

Բոլոր այն կանխատեսումները, որ նախընտրական այս փուլում մեր պալատական վիճակագիրները հանրությանը կհրամցնեն ցնցող ցուցանիշներ, մեղմ ասած, իրականանում են:

Երեկ ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը հրապարակել է այս տարվա փետրվարին իր արձանագրած սոցիալ-տնտեսական նախնական տվյալները, որոնց մի զգալի մասը երկնիշ աճ են ցույց տալիս մի քանի բնագավառներում:  Այսպես ուրեմն: Պարզվում է, որ այս տարվա փետրվարին մեր երկրում արդյունաբերական արտադրանքի ծավալը անցած տարվա նույն ամսվա համեմատ աճել է 20 տոկոսով: Չէ, մի քիչ չափազանցրինք, 20 չէ, այլ 19.9 տոկոսով: Առեւտրի շրջանառությունը աճել է 10 տոկոսով: Չէ, ճիշտն ասած՝ այստեղ էլ մի քիչ չափազանցրինք` 10 տոկոսով չէ, այլ 9.8 տոկոսով: Ծառայությունների ծավալն էլ է աճել մոտ այդքանով` 9.7 տոկոսով: Արտահանման ծավալն էլ աճել է իրոք 10 տոկոսով, նույնիսկ մի փոքր ավելի` 10.1 տոկոսով: Ներմուծումը աճել է 12.4 տոկոսով...:  Ու ընդհանրապես, տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը արդեն երկու ամիս է, ինչ 6 տոկոսից չի իջնում այն պարագայում, երբ մի քանի ամիս առաջ 0-ի մոտերքն էր: 

Մի խոսքով, մեր տնտեսությունը հրաշքներ է գործում: Պատկերացնո՞ւմ եք` արդյունաբերության աճ 20 տոկոսով: Նման տեմպերով աճում էր Հարավային Կորեայի արդյունաբերությունը «կորեական հրաշքի» տարիներին: Բայց պետք է նկատել, որ նմանատիպ հրաշքները մեզ մոտ աննախադեպ չեն: Ամեն ընտրությունից առաջ մեր պաշտոնական վիճակագիրները հանկարծ այնպիսի աճեր են հայտնաբերում, որոնք մինչ այդ չեն եղել:

2008 թվականի նախագահական ընտրություններից առաջ մեր տնտեսական ցուցանիշները կտրուկ լավացան: ԱՎԾ-ն արձանագրում էր մոտ 9 տոկոս տնտեսական աճ ամսական կտրվածքով: 2008 թվականի հունվարին արձանագրվեց 9.9 տոկոս աճ, հունվար- փետրվարին` 10.1 տոկոս:  Այն ժամանակ տնտեսական ցուցանիշներին աճ էր հաղորդում շինարարությունը, որը հետագայում վարչապետ նշանակված Տիգրան Սարգսյանը անվանեց «փուչիկ»:  Դե 2008 թվականի այդ երկնիշ աճերը ինչ- որ տեղ կարելի է բացատրել` դա համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամից հաշված օրեր առաջ էր եւ տնտեսությունը դեռ «տաքանում էր»: Եվ կարող են հիմնավորումներ հնչել, թե այսպիսի ցուցանիշները պայմանավորված չէին 2008-ի նախագահական ընտրություններով:

Բայց արդեն 2012 թվականին, երբ Հայաստանի տնտեսությունը արդեն ճգնաժամի մեջ էր եւ ի հեճուկս տարաբնույթ հայտարարությունների՝ այդպես էլ դուրս չեկավ այդ վիճակից, մայիսին կայացած խորհրդարանական ընտրություններից առաջ սկսվեց տնտեսական հրաշք: Հունվարին ԱՎԾ-ն գրանցեց արդյունաբերական արտադրանքի 21 տոկոս աճ՝ նախորդ տարվա հունվարի համեմատ: Փետրվարին`16 տոկոս, մայիսն, հենց ընտրությունների ամսին 14 տոկոս էր աճը, իսկ ընտրություններին հաջորդած ամսին՝ հունիսին արդյունաբերության աճը կազմեց միայն 4 տոկոս: 2012 թվականին արդյունաբերության արտադրանքի աճը տարեկան կտրվածքով եղել է միայն 8 տոկոս, իսկ նախընտրական ամիսներին, ինչպես նշեցինք, առնվազն մեկուկես անգամ բարձ տեմպ է արձանագրել ԱՎԾ-ն:

Սա կարելի էր պատահականություն համարել, եթե հաջորդ տարի` 2013 թվականի փետրվարին կայացած նախագահական ընտրությունների շրջանում էլ այս նույն միտումը չարձանագրվեր: Ընտրություններին նախորդած ամսին` 2013-ի հունվարին արդյունաբերությունը, ըստ պաշտոնական վիճակագիրների, ունեցել էր 18.8 տոկոս աճ, փետրվարին` 13.8 տոկոս, դրան հաջորդած ամսին, երբ բողոքի ցույցեր էին, արձանագրեցին  15.4 տոկոս աճ, իսկ հունիսին աճն ընդամենը 3.6 տոկոս էր` մոտ 5 անգամ ավելի քիչ: Եվ ընդհանրապես, 2013 թվականին տարվա կտրվածքով արդյունաբերության աճը, պաշտոնական վիճակագրության համաձայն՝ կազմել է 6.8 տոկոս, իսկ ընտրական ամիսներին, ինչպես նշեցինք, 15-ից 18 տոկոս:

Եվ ուրեմն, առնվազն երկու անգամ ընտրությունների կապակցությամբ մեր պաշտոնական վիճակագիրները ներկայացրել են աստղաբաշխական աճեր, որոնք ընտրական թոհուբոհից հետո կտրուկ նվազել են: Եվ ուրեմն, կարելի է պնդել, որ ներկայիս աճերը նույնքան «նախընտարական են», որքան սրան նախորդած երկու համապետական ընտրությունների շրջանում արձանագրվածները:  

Ու հենց 2008 թվականից սկսած, երբ Հայաստանում պարբերաբար արձանագրվում են այսպիսի տնտեսական հրաշքներ, ավելի երկարաժամկետ կտրվածքով տնտեսության վիճակը ավելի վատանում է: Անցած 10 տարիների ընթացքում մեր Համախառն ներքին արդյունքը դոլարով արտահայտված ոչ մի կերպ չի աճում ու դոփում է 11 միլիարդ դոլարի ցուցանիշի վրա: Գուցե դա հենց նրանից է, որ մեր տնտեսական ցուցանիշները ուղղակի կախվածության մեջ են դրվում նախընտրական քարոզչության հետ եւ դառնում հենց այդ քարոզչության մի բաղկացուցիչ մասը: Ու պետք է ասել, որ դա աշխատում է: Որքան վատանում է տնտեսության վիճակը, որքան խորանում է աղքատությունը, որքան մեծանում է արտագաղթը, այնքան ավելի շատ ձայն է հավաքում իշխող խմբավորումը:   

Ու խոսքը միայն ցուցանիշներին չի վերաբերվում: Նախընտրական շրջանում հատկապես վերջին տարիներին «հայտնաբերվում են» տիեզերական մասշտաբի ծրագրեր: Թերեւս չեն մոռացվել «Արմենիկումը», Իրան-Հայաստան երկաթուղին, նոր Ատոմակայանը, նավթավերամշակման գործարանը...: Այս նախընտրական շրջանն էլ առանց մի այդպիսի «ծրագրի» չանցավ: Պարզվեց, որ չեխերը որոշել են Հայաստանում կազմակերպել «Տատրա» հայտնի բեռնատարների արտադրություն:  Ովքեր գոնե մի քիչ ծանոթ են ժամանակակից բեռնատարների կառուցվածքին, դրանց տեխնոլոգիական հանգույցներին, տեխնիկական պահանջներին, նման տեղեկատվությունը կարող է միայն մեղմ ժպիտ առաջացնել: Ժամանակին էլ նախկին վարչապետը Տիգրան Սարգսյանն էր հայտարարում թե հեսա-հեսա սկսում ենք ավտոբուսներ արտադրել:  Որ մի քիչ էլ լարենք մեր հիշողությունները, ապա հիմա մենք տրակտորներ պետք է արտադրեինք, սպորտային փոքր ինքնաթիռներ...:

նկարում` ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության պետ Ստեփան Մնացակայանը