Տնտեսական 5 տոկոս աճով մարտահրավերներին դիմակայել չենք կարող

Արդեն հաջորդ շաբաթվա սկզբին ՀՀ կառավարությունը արտահերթ նիստ կանի եւ հավանության կարժանացնի իր նոր ծրագիրը: Սպասվում է նաեւ, որ հենց նույն նիստում կորոշվի դիմել Ազգային ժողով՝ արտահերթ նիստ գումարելու առաջարկով, որի օրակարգում էլ հենց կլինի կառավարության նոր ծրագիրը:

Չնայած կառավարության նախագիծը դեռ չի հրապարակվել, բայց նախօրեին ՀՀԿ խոսնակ Էդուարդ Շարմազանովը հայտարարեց, թե տարեկան միջին տնտեսական աճը առաջիկա 5 տարիներին պետք է կազմի տարեկան 5 տոկոս: Եվ սա ՀՀԿ խոսնակը համարում է հավակնոտ թիրախ: Այսինքն  տարեկան 5 տոկոսով տնտեսությունը աճեցնելը համարվում է դժվարին խնդիր:

Նշենք, որ զարգացող տնտեսությունների համար 5 տոկոս տնտեսական աճը շատ ավելի հեշտ լուծելի խնդիր է, քան զարգացած երկրների համար: Օրինակ, արեւմտաեվրոպական երկրների, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի կամ Ճապոնիայի համար այդպիսի ցուցանիշ ապահովելը ֆանտաստիկայի ոլորտից է, քանի որ այդ երկրներում համախառն ներքին արդյունքը արդեն իսկ շատ բարձր է: Իսկ այսպես կոչված «զարգացող» երկրների համար, որոնց թվում է նաեւ Հայաստանը, 5 տոկոսը, կարելի է ասել, պարտադիր սահմանաչափ է, քանի որ համեմատության բազան շատ ցածր է, եւ տնտեսական աճի շատ ավելի մեծ հնարավորություններ կան:

Սահմանելով աճի 5 տոկոսանոց նշաձող, կառավարությունը փաստորեն մտադիր է աշխատել այնպես` «ձեռքի հետ», կամ «ինչ ստացվեց-ստացվեց» սկզբունքով: Ու սա ոչ մի դեպքում չի կարելի համարել «հավակնոտ»: Պատկերավոր ասած, այդքան տնտեսական աճ կարող է ստացվել, եթե կառավարությունը ընդհանրապես չխառնվի տնտեսության գործերին: Եթե ավելի պատկերավոր լինենք, ապա այսպիսի արդյունք ստանալու դեպքում բավարար կլինի, որ յուրաքանչյուր արտադրող տարեկան ընդամենը 5 տոկոսով ընդլայնի իր արտադրությունը, իսկ նոր արտադրություններ չհիմնվեն: Արդյո՞ք սա հավակնոտ ծրագիր է մի երկրի կառավարության համար, որը պատերազմի մեջ է եւ որի տնտեսությունը այդ պատերազմում տանուլ չտալու, երկիրը դատարկվելու հեռանկարից զրկելու գլխավոր գրավականն է:

Ուրեմն ի՞նչ է ստացվում: 2011 թվականին մեր ՀՆԱ-ն կազմում էր 10.1 միլիարդ դոլար: 2016 թվականին մեր ՀՆԱ-ն կազմեց 10.3 միլիարդ դոլար: Տարեկան 5 տոկոս տնտեսական աճ ունենալու դեպքում, հինգ տարի անց մեր ՀՆԱ-ն կլինի, ասենք, 13 միլիարդ դոլար: Ստացվում է, որ 10 տարվա ընթացքում մեր ՀՆԱ-ն կաճի ընդամենը 30 տոկոսով: 13 միլիարդ դոլարանոց տնտեսություն ունեցող երկիրը պետք է կարողանա դիմագրավել օրեցօր աճող մարտահրավերների՞ն: Այդպիսի տնտեսություն ունեցող երկրում բնակչությունը կսկսի աճե՞լ...: Եվ դա մեր երկրի ծնունդից 30 տարի անց: Եթե Հայաստանը լիներ այնպիսի միջավայրում, ինչպես օրինակ Սկանդինավյան երկրները կամ Խաղաղ օվկիանոսի կղզիները, մենք կարող էին մեզ թույլ տալ թուլանալ ու հաճույք ստանալ: Մեր դեպքում իրավիճակը բոլորովին այլ է` արմատապես այլ է:

Մարտահրավերների առումով մեզ համար ավելի հոգեհարազատ է Իսրայելի օրինակը: Ուրեմն,  հոգեհարազատ պետք է լինեն նաեւ այդ երկրի տնտեսական հաջողությունները:

Մի քանի ցուցանիշներ: 1980 թվականին, իր կազմավորումից 30 տարի անց, այդ երկրի ՀՆԱ-ն կազմում էր 23 միլիարդ դոլար: Հաշվի առնենք, որ Իսրայելը կազմավորվում էր անապատի վրա` չկային ենթակառուցվածքներ, բնակֆոնդ, արտադրական հզորություններ եւ այլն: Այսինքն, այդ երկիրը ըստ էության սկսում էր 0-ից: Հայաստանը ունի գրեթե ամեն ինչ` ճանապարհներ, ահռելի բնակֆոնդ, հրաշալի կլիմայական պայմաններ եւ այլն: 1990 թվականին Իսրայելի ՀՆԱ-ն  կազմեց արդեն 58 միլիարդ դոլար, կամ ընդամենը 10 տարվա ընթացքում աճեց 2.5 անգամ: 2000 թվականին Իսրայելի ՀՆԱ-ն արդեն132 միլիարդ դոլար էր: Այսինքն, 10 տարվա ընթացքում աճել էր եւս 2.2 անգամ: 2010 թվականին այդ երկրի տնտեսությունը արդեն 233 միլիարդ դոլար էր` աճել էր եւս 1.7 անգամ: 2016-ին Իսրայելի ՀՆԱ-ն կազմեց արդեն 311 միլիարդ դոլար, կամ հաջորդ 6 տարվա ընթացքում աճեց 1.3 անգամ: (Նշենք որ խոսքը  գնողունակության պարիտետով հաշվարկված ՀՆԱ-ի մասին է, որը անվանական ՀՆԱ-ից տարբերվում է, սակայն աճի դինամիկան նույնն է):  Գնալով Իսրայելի տնտեսական աճի տեմպը, բնականաբար, կնվազի, որովհետեւ աճելու տեղ արդեն քիչ է մնացել: Մեկ շնչին հասնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշով Իսրայելը արդեն շատ մոտ է ամենազարգացած երկրների ցուցանիշին:

Իսրայելի օրինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես է հնարավոր պերմանենտ պատերազմների պայմաններում արձանագրել իսկական տնտեսական հրաշք: Բայց այստեղ, խոսքը մեր մեջ, ոչ մի հրաշք էլ չկա: Կա մարտահրավերները ճիշտ գնահատելու ունակություն: Մեզանում, սակայն, դրա փոխարեն դրսեւորվում են բոլորովին այլ ունակություններ: Տնտեսությունը մեջ-մեջ անելու, օլիգոպոլիաների միջոցով երկրի ռեսուրսները մի հրոսակախմբի ձեռքում կենտրոնացնելու, ընտրակեղծիքներով, ընտրակաշառքներով ու ադմինիստրատիվ ռեսուրսներով իշխանությունը անընդհատ վերարտադրելու ֆանտաստիկ ունակություն: Իսկ այդ ունակությունը ուղղակի  ոչնչացնում է երկրի զարգացման բոլոր հեռանկարները: Այս պայմաններում տարեկան նույնիսկ 5 տոկոս խեղճուկրակ աճը աներեւակայելի է թվում:

Տպել
3566 դիտում

Ապրիլյան պատերազմի քննիչ հանձնաժողովում լսել են Լելե Թեփեի հատվածում մարտական գործողությունների մասնակցած ավագ սերժանտի

Ծանրամարտիկ Հակոբ Մկրտչյանին շնորհվել է սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչում

2 տղամարդիկ մտել են բջջային օպերատորներից մեկի սպասարկման սրահ ու բռնվել (տեսանյութ)

Տնտեսական հեղափոխությունը ոչ թե մի քանի ամսվա, այլ մի քանի տարվա գործ է. տնտեսագետ

Երեւանի բազմաբնակարան բնակելի 90 շենքի տանիքնի կտեղադրվի արևային ֆոտովոլտային համակարգ

ՊՆ 5-րդ զորամիավորման ստորաբաժանումներն անցկացրել են կրակային պատրաստության պարապմունքներ

Գորիս-Կապան հատվածի 8-14-րդ կմ-երը բեռնատարների համար դեռ փակ են լինելու

Անասնաշուկայում ուսումնասիրություններ են կատարվել, բրուցելոզ չի հայտնաբերվել

Փրկարարները լողավազանից դուրս են բերել շներին

Հայկական ավանդական ընտանիքի իմ պատկերացումը սա է, երբ ամուսինները թեւ ու թիկունք են իրար. Աննա Հակոբյան

Նախարար Սուրեն Պապիկյանն այցելել է «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ՓԲԸ Երևանի մասնաճյուղ

Ձերբակալվածի անձնական խուզարկությամբ թմրամիջոց է հայտնաբերվել եւ դանակ (տեսանյութ)

Պաշտոնեական կեղծիք կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է ՀՀ ԱԺ աշխատակազմի ղեկավարի նախկին տեղակալը. ՀՔԾ

Շավարշ Գրիգորյանը նշանակվել է «Առողջապահական ծրագրերի իրականացման գրասենյակ»-ի տնօրենի պաշտոնակատար

ԱՄԷ արհեստական բանականության նախարարն ընդունել է Հայաստան այցելելու՝ Հակոբ Արշակյանի հրավերը

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Հենրի Էլիբեկյանի մահվան կապակցությամբ

Գյումրիում ծեծի են ենթարկել թոշակառու կնոջն ու բնակարանից հափշտակել ոսկյա մատանիներ և գումար

2019-ի 9 ամիսների ընթացքում գրանցված հանցագործությունների ընդհանուր թվաքանակն աճել է 6,7%-ով

Վերջին սրացումները նաեւ երկկողմանի իրականացվող ինժեներական աշխատանքների հետ են կապված. Բալայան

Կարճաժամկետ շահն ու խնդիրների այսօրեական լուծումները մեզ՝ որպես հասարակություն, զարգացման չեն տանելու. Ղուլյան