Ինչպես տապալվեց Հովիկ Աբրահամյանի կառավարությունը. մի քանի անհերքելի ցուցանիշ

 ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը հեռացավ իր պաշտոնից, կառավարությունն էլ հրաժարական տվեց: Ի՞նչ հետք թողեց Հովիկ Աբրահամյանի կառավարությունն իր գործունեության գրեթե երկուսուկես տարիների ընթացքում: Ուսումնասիրենք մեր երկրի սոցիալ-տնտեսական մի քանի ցուցանիշներ:

Հովիկ Աբրահամյանը վարչապետ է նշանակվել 2014 թվականի ապրիլի 13-ին: 2014 թվականին մեր համախառն ներքին արդյունքը կազմեց մոտ 4.8 տրիլիոն դրամ: 2015-ին ՀՆԱ-ն 5 տրիլիոն 32 մլրդ դրամ էր: Սա ներկայացվեց որպես ՀՆԱ-ի, այսինքն տնտեսության 4.2 տոկոս աճ: Բայց այս աճը ապահովվեց դրամի մոտ 14 տոկոսանոց արժեզրկման շնորհիվ, ինչը տեղի ունեցավ 2014 թվականի դեկտեմբերին: Այլ կերպ ասած, ՀՆԱ-ի ծավալի դրամական արտահայտությամբ ներկայացնելը չի արտացոլում տնտեսության իրական պատկերը: Եթե մեր ՀՆԱ-ն դիտարկում ենք, ասենք, դոլարով, պատկերը ստացվում է ճիշտ հակառակը: 2014 թվականին մեր ՀՆԱ-ն կազմել էր 11.6 միլիարդ դոլար, իսկ 2015 թվականին՝ արդեն 10.5 միլիարդ դոլար: Այսինքն իրականում 2015 թվականին մենք ունեցել ենք ոչ թե տնտեսական 4.2 տոկոս աճ, այլ մոտ 10 տոկոս անկում: 

Մոտավորապես նույնն է իրավիճակը մեր պետական բյուջեի հավաքագրման տեսանկյունից: 2014 թվականին պետբյուջեի եկամուտները կազմեցին 1 տրիլիոն 137 միլիարդ դրամ, իսկ 2015-ին` 1 տրիլիոն 147 միլիարդ դրամ: Ընդամենը 10 միլիարդ դրամի աճ, որը ինքնին արդեն չափազանց փոքր ցուցանիշ է: Բայց եթե համադրելիություն ապահովելու եւ դրամի արժեզրկման ազդեցությունը բացառելու համար այս տվյալները կրկին դիտարկենք դոլարով, պատկերը  շատ տխուր կստացվի: 2014 թվականին դոլարով արտահայտած մեր բյուջեի եկամուտները կազմել են 2.7 միլիարդ դոլար, իսկ 2015-ին՝ արդեն 2.4 միլիարդ: Այլ կերպ ասած, բյուջեի եկամուտները առայժմ գործող կառավարության օրոք նվազել են 300 միլիոն դոլարով կամ 11 տոկոսով:

Այս կառավարության օրոք կտրուկ նվազել են նաեւ օտարերկրյա ներդրումները: Թվային ցուցանիշներ, ցավոք, չենք կարող ներկայացնել, քանի որ ներդրումների նվազմանը զուգահեռ ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը պարբերաբար փոխում էր այդ ցուցանիշի հաշվարկման մեթոդոլոգիան: Ըստ որոշ փորձագիտական գնահատականների, օտարերկրյա ներդրումների ծավալները 2014-2015 թվականների ընթացքում կրճատվել է մոտ 65 տոկոսով: Իսկ այս տարվա առաջին կիսամյակի ընթացքում, ԱՎԾ-ի նոր մեթոդոլոգիայի համաձայն, օտարերկրյա ներդրումների զուտ ներհոսքը արդեն բացասական ցուցանիշ էր: Այսինքն ներդրումները ավելի քիչ էին, քան դրանց արդյունքում առաջացած գումարների արտահոսքը:

Բայց Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության օրոք գրանցվել են նաեւ աճեր: Ընդ որում՝ կայուն աճեր: Խոսքը առաջին հերթին վերաբերվում է պետական պարտքին: 2014 թվականի սկզբին ՀՀ պետական պարտքը կազմում էր 4.4 միլիարդ դոլար: 2015 թվականի վերջին այն հասավ արդեն 5 միլիարդի: Իսկ այս տարվա առաջին կիսամյակի ավարտին մեր պետական պարտքը 5.3 միլիարդ դոլար էր: Այլ կերպ ասած, Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության գործունեության 2.5 տարիների ընթացքում մեր պետական պարտքը աճեց 900 միլիոն դոլարով:

Եվս մի ցուցանիշ, որտեղ գրանցվել է աճ: 2014 թվականին Հայաստանից հեռացողների եւ վերադարձողների թվերի տարբերությունը կազմել է 47 հազար մարդ, հօգուտ հեռացողների: Սա, ըստ էության, արտագաղթի ցուցանիշն է: 2015 թվականին այդ տարբերությունը արդեն 47 հազար 600 էր: Աճը, իհարկե, չնչին է, բայց արդյունքում 2014-2015 թվականների ընթացքում Հայաստանից անվերադարձ հեռացել է մոտ 95 հազար մարդ: Դա Հայաստանի բնակչության մոտ երեք տոկոսն է:

Իսկ ինչ էր ծրագրում Հովիկ Աբրահամյանի կառավարությունը իր գործունեությունը սկսելիս: Դա արտացոլված է 2014 թվականի մայիսին ընդունված կառավարության ծրագրում: 70 էջանոց այդ փաստաթղթում թվական ցուցանիշներ գրեթե չկան: Խոսք կա միայն տարեկան միջինը 5 տոկոս տնտեսական աճ ապահովելու մասին, ինչը, սակայն, չի ապահովվել: Իսկ ընդհանուր առմամբ կառավարության այդ ծրագիրը գեղեցիկ ձեւակերպված, լավատեսությամբ ներծծված մի հեքիաթ է: Մի մեջբերում այդ ծրագրից:

«Միայն հավասար պայմաններ եւ իրական մրցակցություն ապահովող միջավայրն է, որ հնարավորություն կտա Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու մեջ արմատավորելու հավատն իր երկրում վաղվա օրվա, հպարտության զգացում հայրենիքի նկատմամբ: Միայն հասարակության կողմից արդարացիորեն ընկալվող տնտեսական համակարգն է ունակ ապահովելու ներդրումների աճ, ապագայի նկատմամբ հավատով լեցուն, համարձակ կառուցողական քայլերի նախաձեռնում: Նման տնտեսական միջավայրի հրամայականը Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը պետք է իրագործի թե՛ երկարաժամկետ հեռանկարում՝ սահմանադրական բարեփոխումների միջոցով աջակցելով բնականոն քաղաքական փոփոխությունների պայմաններում կայուն տնտեսական միջավայրի պահպանմանը, թե՛ անմիջապես՝ տնտեսական միջավայրի առկա խեղաթյուրումների դեմ կտրուկ եւ հետևողական քայլեր ձեռնարկելու միջոցով»,- ասված է ծրագրում: Համաձայնեք, որ գեղեցիկ է ձեւակերպված:

Պակաս գեղեցիկ չէր ձեւակերպված Հովիկ Աբրահամյանի հայտնի ելույթն այս տարվա մայիսին, որտեղ նա խոսում էր կոռուպցիայի ու մոնոպոլիաների դեմ պայքարի, պետական ծախսերի արդյունավետությունը բարձրացնելու եւ այլնի մասին: Դրանից էլ արդեն անցել է 100 օր, բայց բացի այդ պահին հարուցած գեղագիտական հաճույքից, այն ոչ մի կերպ չարտացոլվեց իրական կյանքում: