Խառնաշփոթին սպասելիս. խոշորների խոշոր բիզնեսն ու խոշոր հարկերը

Վերջին օրերին «Առինջ մոլի» առեւտրականների բողոքի ակցիաները կրկին բարձրացրել են փոքր ու միջին բիզնեսի հարկման խնդիրները: Պետեկամուտների կոմիտեի ու վերը նշված «մոլի» առեւտրականների միջեւ հարաբերությունները խիստ լարված են: Մերթ ընդ մերթ տեղեկություններ են ստացվում առեւտրականների ու հարկայինի աշխատակիցների միջեւ գրեթե բախումների մասին:

Թե ՊԵԿ-ը, եւ թե առեւտրականները ներկայացնում են իրենց հիմնավորումները: Դրանց հետ կարելի է համաձայնել կամ չհամաձայնել: Առեւտրականները, օրինակ, պնդում են, որ բյուջեն համալրելու համար հարկերը պետք է հավաքել ոչ թե փոքր, այլ խոշոր բիզնեսից, որը թաքցնում է այդ հարկերը: ՊԵԿ-ն էլ պնդում է, որ ցանկացած բիզնես պետք է համարժեք հարկվի, այդ թվում նաեւ՝ փոքր բիզնեսը:

Որքան է այդ «համարժեքությունը», շատ դժվար է որոշել: Եվ դա լրջագույն ուսումնասիրությունների ու փորձագիտական վերլուծությունների թեմա է: Այդուհանդերձ, վիճակագրական որոշակի ցուցանիշների դիտարկումը կարող է մոտավոր պատկերացումներ տալ, թե ինչպիսի դինամիկա կա խոշոր եւ փոքր ու միջին տնտեսվարողների վճարած հարկերի մեջ:

Պարբերաբար հրապարակվող 1000 խոշոր հարկատուների ցանկի համաձայն՝ այս տարվա առաջին 9 ամիսներին նրանք բոլորով միասին վճարել են 581 միլիարդ դրամի հարկ: Սա նույն  ժամանակահատվածում պետական բյուջե մուտքագրված ընդհանուր հարկերի ու տուրքերի մոտ 69 տոկոսն է: Անցյալ տարվա առաջին 9 ամիսների ընթացքում 1000 հարկատուները վճարել էին պետբյուջեի ընդհանուր հարկային մուտքերի 66.6 տոկոսը: 2015 թվականին այդ ցուցանիշը մոտ 65 տոկոս էր, 2014-ին՝ 64 տոկոս:

Այլ կերպ ասած, եթե պայմանականորեն որպես խոշոր բիզնես համարենք հենց առաջին 1000 հարկատուներին, ապա նրանց վճարած հարկերի մասնաբաժինը պետբյուջեի հարկային եկամուտներում տարեցտարի ավելանում է:

Սակայն եթե որպես խոշոր բիզնես դիտարկենք առաջին 50 հարկատուներին, պատկերը էականորեն կփոխվի: Օրինակ, այս տարվա հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին առաջին հիսուն հարկատուները վճարել են 286 միլիարդ դրամ, որը ընդհանուր հարկային եկամուտների 34 տոկոսն է: Անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում այդ ցուցանիշը նույնպես 34 տոկոս էր, նախորդ տարի՝ նույնպես...: Միայն 2014 թվականին է, որ այդ ցուցանիշը կազմել է 32 տոկոս:

Բայց սա էլ չի արտացոլում իրական պատկերը: Խնդիրն այն է, որ ամենախոշոր 50 հարկատուների ցանկում են, օրինակ, հանքարդյունաբերող ընկերությունները, որոնց վճարած հարկերի վրա չափազանց մեծ ազդեցություն է գործում գունավոր մետաղների միջազգային գները: Եթե դրանք նվազում են, ապա համապատասխանաբար նվազում են նաեւ հարկերը: Իսկ նշված տարիներին գունավոր մետաղների գները, մեղմ ասած, ցատկոտել են: Կամ ամենախոշոր հարկատուների թվում են մեր բջջային օպերատորները, որոնք այս տարիներին ֆինանսական լուրջ խնդիրներ ունեն, եւ նրանց վճարած հարկերը շեշտակիորեն նվազում են:

Բացի դրանից, այն, որ խոշոր հարկատուների վճարած հարկերը ավելանում են, դա դեռ չի նշանակում, որ ստվերը այդ հատվածում կտրուկ նվազել է: Հայաստանում տնտեսությունը խիստ կենտրոնացած է եւ ամբողջական ոլորտներ վերահսկվում են մի քանի օլիգոպոլիաների կողմից: Ընդ որում, խոշորացումը անընդհատ գործընթաց է: Եվ այդ պարագայում խոշորների կողմից հարկերի ավելացումը կարող է ընդամենը նշանակել, որ նրանք նորանոր «տարածքներ են» գրավել ավելի փոքր բիզնեսից եւ առանց ստվերի էական կրճատման ավելացրել հարկերը:

Սրանք, իհարկե, ենթադրություններ են, որոնք կարող են հաստատվել կամ հերքվել մասնագիտական վերլուծությունների շնորհիվ, որոնք հիմնված են վիճակագրական հավաստի տվյալների վրա: Հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտնող հարկային նոր օրենսգիրքը, որով փոքր բիզնեսի հարկման դաշտում կտրուկ փոփոխություն է կատարվելու, կարող է իսկական խառնաշփոթ առաջացնել: Խոսքը մասնավորապես պարզեցված հարկի շեմի կտրուկ նվազեցման մասին է: ՀՀ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը երեկ հայտարարեց, թե այդ շեմը պետք է իջնի ու որպես հիմնավորում ներկայացրեց այլ երկրների փորձը: Իսկ որեւէ պաշտոնյա տեսանելի ապագայում կներկայացնի՞ «այլ երկրների փորձը» տնտեսության մոնոպոլիզացման, օլիգոպոլիզացման, կոռուպցիայի, բիզնեսի ու իշխանության սերտաճման վերաբերյալ: Թերեւս չներկայացնի:

Տպել
8114 դիտում

Այսքան բացահայտ իրար ուտու՞մ են. Ստյոպա Սաֆարյանը Սաղաթելյան-Վանեցյան փոխհարաբերությունների մասին

ԱՄՆ դեսպանի հետ կապված հայտարարությունները և ակցիաները ունեն միայն ներքաղաքական շարժառիթ. քաղաքագետ

Ընդդիմության ակցիաներում ոստիկանների դեմ եղած հաղորդումներով ծառայողական 47 քննություն, 5 ուսումնասիրություն է կատարվում

Հիշողությանս մեջ վառ է Մարտի 1-ը, այն սարսափը, որով հայ հասարակությունն անցավ, մենք կոչ էինք արել չցրել հավաքը. Վիկտորին

ՊՆ-ն հայտարարում է երաժիշտ և պարող զորակոչիկների մասնագիտական լսումներ և դիտումներ

Որոշ տարածաշրջաններում և Վարդենյաց լեռնանցքում թույլ ձյուն է տեղում

Շարունակվում է Սուրեն Պապիկյանի այցը 3-րդ բանակային զորամիավորում

Ամենայն հայոց կաթողիկոսն ընդունել է Լիտվայի Հանրապետության նախագահին

Երևանում կայացել է Հայաստան-Իրաքյան Քուրդիստան գործարար համաժողով

Դաշնակցությունը ցանկանում է վիժեցնել ՀՀ իշխանությունների ջանքերը՝ ուղղված երկրի անվտանգությանը. քաղաքագետ

Ինչ ունեցվածք են հայտարարագրել ընդդիմադիր պատգամավոր Ագնեսա Խամոյանը և նրա ամուսինը՝ Արթուր Մուրադյանը

Եղանակային անբարենպաստ պայմանների պատճառով ընդդիմությունն այսօր հանրահավաք չի անցկացնի

Աննա Հակոբյանը հյուրընկալել է Դիանա Նաուսեդիենեին. վերջինս ՀՀ վարչապետի կնոջը հրավիրել է Լիտվա

Ջավադյանին բնորոշ էին համեստությունը, ուշադրությունը մարդկանց հոգսերի հանդեպ. ՀՀ նախագահը ցավակցական հեռագիր է հղել

Ես՝ որպես իշխանական ուժի պատգամավոր, ավելի հաշտ եմ ընդդիմության մի շարք անհատների հետ, քան իրենք իրար հետ. Աղազարյան

«Հայրենիք» կինոթատրոնի մոտ մեքենաներ են բախվել. կա զոհ

«Առանց բոթաս Հայաստան». Անահիտ Մութաֆյանի գրառումը ծաղրանքի առարկա է դարձել համացանցում (լուսանկարներ)

Ռուբինյանն Իրանի դեսպանին է ներկայացրել հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում ՀՀ-ի դիրքորոշումը

Կայացել է ԱՀ ՄԻՊ-ին առընթեր բռնի տեղահանված և փախստական անձանց իրավունքների պաշտպանության հարցերով խորհրդի առաջին նիստը

Ատելության խոսքը, վիրավորանքը, թշնամանքի հրահրումը բարիք չեն կարող լինել. Գերագույն հոգևոր խորհրդի հայտարարությունը

Դոլարի փոխարժեքը մի փոքր նվազել է. ՀՀ կենտրոնական բանկը հրապարակել է նոր փոխարժեքներ

Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական ուղերձ է հղել Յուրի Ջավադյանի մահվան կապակցությամբ

Ամառային սուրդլիմպիկ խաղերում հայ մարզիկները 5 բրոնզե մեդալ են նվաճել

Գնել Սանոսյանն ու Չեխիայի դեսպանը քննարկել են չեխական ընկերության կողմից Ստեփանավանում փոքր օդանավերի արտադրության հարցը

Սկսել ենք կարևոր երկխոսություն, որը պետք է շարունակվի. ՀՀ վարչապետը՝ Լիտվայի նախագահին

«Մարիոթ»-ի ֆորումին հրավիրված բոլոր պատգամավորների ու այլ հյուրերի մուտքը եղել է անխոչընդոտ. Դանիել Իոաննիսյան

Իրացման ցանցում հայտնաբերվել է ժամկետանց սննդամթերք (լուսանկարներ)

Արարատ Միրզոյանը հանդիպում է ունեցել Իսպանիայի ԱԳ նախարարի հետ. անդրադարձել են տարածաշրջանային նշանակության հարցերի

Թատրոնում աշխատելով՝ մի բոթասով ահագին մարդու սոցիալական ապահովություն է ստեղծում. Սաֆարյանը՝ Մութաֆյանի գրառման մասին

Արայիկ Հարությունյանն ընդունել է Նարեկ Մկրտչյանին. կարևորվել է երկու հայկական պետությունների փոխգործակցության սերտացումը

Պատերազմի քննիչ հանձնաժողովն աշխատանքը չի համապատասխանեցնելու որոշ թերթերի խարդավանքների տրամաբանությանը. Քոչարյան

Ատեստավորման նպատակով այս տարի կվերապատրաստվեն ավելի քան 14 հազար ուսուցիչներ

Անձնագիր ձեռք բերելիս անձի նույնականացման գործիքակազմը բարելավման կարիք ունի. ՀՀ գլխավոր դատախազը միջնորդագիր է հղել

ՀՀ ոստիկանությունը պարզաբանում է տարածել համակարգի աշխատողներին պարգևատրումներ տրամադրելու վերաբերյալ

Վրաստանի ՊՆ ներկայացուցիչներն այցելել են Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան

Ալեն Սիմոնյանն ընդունել է Գիտանաս Նաուսեդային. անդրադարձ է կատարվել տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներին

Վահագն Խաչատուրյանը հյուրընկալել Լիտվայի Հանրապետության նախագահին. նրանք հանդես են եկել հայտարարություններով (տեսանյութ)

ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը մասնակցել է ԵԽ նախարարների կոմիտեի նիստին (տեսանյութ)

Միացյալ Նահանգները լավ գործընկեր է ձեռք բերել՝ ի դեմս Հայաստանի կառավարության. Լին Թրեյսի

Ավտովթար Երևանի «Հայրենիք» կինոթատրոնի մոտակայքում. կա զոհ