Հայաստանում արդարադատությունն ընտրովի է. այսօր լրացավ Հաց բերողի մահվան մեկ տարին

Այսօր լրանում է «Հաց բերող» անունը ստացած ՀՀ քաղաքացի Արթուր Սարգսյանի մահվան առաջին տարելիցը: «Սասնա ծռեր» խմբի անդամներին սնունդ հասցնելու համար իր կյանքը վտանգած քաղաքացին դարձավ արդար դատաքննության բացակայության զոհ: Տևական պայքարը Արթուր Սարգսյանի ու պետական համակարգի միջեւ ի վերջո ավարտվեց վերջինիս մահով:

Մի կողմում ողջ իրավապահ համակարգն էր՝ իր պատժիչ մեխանիզմներով, իսկ մյուս կողմում՝ քաղաքացին, որն ի նշան բողոքի 25 օր տեւողությամբ հացադուլ սկսեց: Այս ընթացքում, սակայն, նրա մահվան համար որեւէ մեկը՝ բժշիկներից եւ իրապահաներից, քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել:

Արթուր Սարգսյանի մահվան պատճառները պարզելու համար դեռեւս 2017 թվականի մարտի 17-ին նշանակվել է հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն, որի արդյունքներն առ այսօր չեն ստացվել: Ինչի մասին այսօր խոսեց Արթուր Սարգսյանի փաստաբանը՝ Տիգրան Եգորյանը, որը եւս մեկ անգամ նշեց այն փաստը, որ փորձագիտական հանձնաժողովը փաստել էր, որ Արթուր Սարգսյանի առողջական վիճակը եւ դրա ծանրության աստիճանը համատեղելի չեն նրան կալանքի տակ պահելու հետ:

Նույն օրը քննիչը փորձագիտական եզրակացությունը համարելով կասկածելի՝ նշանակել էր կրկնակի  հանձնաժողովային փորձաքննություն: «Փորձաքննությանը ներգրավված այնպիսի բժիշկներ կային, որոնց պատճառով Արթուր Սարգսյանը չէր ցանկանում գնալ: Սակայն իրենք հինգ օրում իրականացրել էին այդ փորձաքննությունը՝ առանց Արթուր Սարգսյանին օբեկտիվ հետազոտության ենթարկելու, առանց նրան տեսնելու եկել էին հետևության, որ Արթուր Սարգսյանին ոչ միայն կարելի է կալանավորել, այլ որ նա շարունակական բուժման կարիք էլ չունի»,-ասաց Տիգրան Եգորյանը:

Փորձագիտական եզրակացությունը կատարվել էր փետրվարի 8-ին, իսկ ամսի 9-ին Արթուր Սարգսյանն արդեն ձերբակալվել էր: Փաստաբանը նշում է, որ փետրվարի վերջին, երբ Արթուր Սարգսյանը ծայրահեղ ծանր վիճակում էր, նույնիսկ մահճակալից չէր կարողանում վեր կենալ, օրական մեկ լիտր ջուր էր խմում, իրենք միջնորդություն են ներկայացրեցել գլխավոր դատախազին՝ ելնելով մարդասիրական սկզբունքներից, հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ Արթուր Սարգսյանը գամված է անկողնուն եւ որևէ կերպ չի կարող իրականացնել որևէ գործողություն, գոնե մինչև նրա ապաքինումը՝ խափանման միջոցը փոփոխվեր եւ նա տեղափոխվեր քաղաքացիական հիվանդանոց: Միջնորդությունն անգամ չի քննարկվել:

Փաստաբանի խոսքով՝ այսօր Արթուր Սարգսյանի մահվան փաստով հարուցված քրեական գործից դուրս են մնում բազմաթիվ հարցեր, որոնք ուղղակիորեն փոխկապակցված են նրա մահվան պատճառների հետ. առաջին՝ օղակաձև ճողվածքի հարցը, երկրորդ՝ բազմաօրգանային համակարգի անբավարարության հարցը, որոնք չէին կարող առաջանալ մեկ օրում, որոնք առաջացել են կալանքի պայմանների եւ այլ ազդեցությունների հետևանքով, որոնց ուղղությամբ նախաքննություն չի իրականացվել:

Արթուր Սարգսյանի մահվան տարելիցի կապակցությամբ տեղի ունենցած քննարկման ժամանակ Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը՝ խոսելով արդար դատաքննության մասին, նշեց, որ Հայաստանում այսօր 3000-ից ավել դատապարտյալ կա: «Անկախ նրանից, թե նրանք ինչ հանցանք են գործել կամ չեն գործել, միևնույն է՝ մեր իրավական համակարգը արդար դատաքննություն չի իրականացնում: Արթուր Սարգսյանի քայլը ինքնազոհության հարց է, ինքը չէր ձգտում հերոսության: Իմ կարծիքով՝ այդպիսի կերպարը շատ ավելի մեծ վտանգ կարող էր ներկայացնել իշխանության համար, քան Սասնա ծռերը»:

Քննարկմանը ներկա «Հետքի»-ի իրավական լրագրող, իրավաբան Զարուհի Մեջլումյանը նշեց, որ ինչպես ցանկացած լրագրող՝ ինքը եւս ցանկացել է ծանոթանալ եւ հարցազրույց անել Արթուր Սարգսյանի հետ, երբ հուլիսի 26-ին տարածվեց հաղորդագրություն, որ մի անձ բեռնել է իր մեքենան սննդամթերքով եւ ճեղքելով պատնեշը՝ հասել Սասնա ծռերին: «Իմ հետ հարցազրույում նա ասում էր, որ ոչ մի հերոսական արարք չի կատարել՝ այնտեղ հացի պետքությունը կար»,-հիշում է Զարուհի Մեջլումյանը, որը իշխանությունների այս քայլը համարում է ոչ թե արդարադատություն, այլ վրեժխնդրություն:

«Այս ընտրովի արդարադատությունը մենք անընդհատ տեսնում ենք՝ մոտիկից տեսնում ենք դատարաններում, իսկ հեռվից՝ նմանատիպ իրողություններում, ինչպիսին է Արթուր Սարգսյանի վառ օրինակը»,-ասաց Զարուհի Մեջլումյանը:

Հաց բերող» Արթուր Սարգսյանի մահվան փաստով քրեական գործ է հարուցվել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով՝ բժշկական օգնություն ու սպասարկում իրականացնողների կողմից մասնագիտական պարտականությունները չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է բուժվող հիվանդի մահը:

Միեւնույն ժամանակ հասարակության մի ստվար զանգված պահանջում է պատժել Արթուր Սարգսյանին երկրորդ անգամ կալանավորելու որոշում կայացրած դատավորին, քննիչին եւ պատասխանատվության ենթարկել իրավասու պետական կառույցներին: Նշենք, որ այսօր «Հաց բերող» Արթուր Սարգսյանի մահվան տարելիցի կապակցությամբ կազմակերպվում է երթ-հանրահավաք: Այն տեղի է ունենալու Ազատության հրապարակում՝ ժամը 18:00-ին:

Աղունիկ Հովհաննիսյան