Ծրագիրը խոցելի է մեծածավալ լինելու պատճառով. խմբագրական

Այսօր ՀՀ Ազգային Ժողովը կքննարկի թավշյա հեղափոխության շնորհիվ ձեւավորված կառավարության ծրագիրը: Դժվար չէ կանխատեսել, որ ՀՀԿ խմբակցությունը, որը երեկ դարձավ խորհրդարանական փոքրամասնություն, սկսելու է քննադատել ծրագիրը: Ու պետք է նշել, որ այդ քննադատությունը կլինի տեղին: Կառավարության ծրագիրը խիստ խոցելի է:

Անկասկած, ՀՀԿ-ն քննադատելու է հեղափոխական կառավարությանը, որ իր ծրագրում որեւէ կոնկրետ ցուցանիշ չկա: Կառավարությունն իր ծրագրում չի նշել, թե որքան կկազմի տնտեսական աճը, որքանով կաճի, ասենք, արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը, շինարարությունը, որքանով կնվազի աղքատությունը եւ այլն, եւ այսպես շարունակ: Կասեն, որ սա կենացներից բաղկացած ծրագիր է, բարի ցանկություններ են...

Բայց իրականում կառավարության ծրագրի խոցելիությունը ամենեւին էլ դրանում չէ: Ծրագիրը կազմված է ընդամենը մի 30 էջից: Համեմատության համար ասենք, որ նախորդ կառավարության ծրագիրը մոտ 130 էջ էր: Ու թվում է, թե ծրագիրը խոցելի է հենց այն պատճառով, որ  փոքրածավալ է, չունի կոնկրետություն, չկան հստակ ցուցանիշներ...: Իրականում՝ հակառակը: Ծրագիրը խոցելի է հենց այն պատճառով, որ չափազանց մեծածավալ է եւ չափազանց շատ են կոնկրետ մանրամասները:

Հայաստանում երբեք չի եղել այս պայմաններում ձեւավորված կառավարություն, եւ որեւէ կառավարություն չի ունեցել այն խնդիրները, որ ունի գործող կառավարությունը: Կառավարության ծրագիրը պետք է արտացոլեր միայն ու բացառապես հեղափոխության արդյունքների ամրագրումը արտահերթ ընտրությունների միջոցով, իսկ սոցիալ-տնտեսական կյանքի զարգացման տեսլականները պետք է նկարագրվեին հենց հեղափոխության արդյունքների տեսանկյունից:

Այն, որ կառավարության ծրագրում արձանագրված է, որ առաջիկա մեկ տարվա ընթացքում պետք է տեղի ունենան արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ, դա հիմնական դրույթն է եւ հենց դրա շուրջ էլ պետք է կառուցվեր ծրագրի տրամաբանությունը: Այսինքն, եթե կառավարության ծրագիրը կազմված լիներ այս մեկ նախադասությունից եւ դրան ավելացվեր, որ կառավարության գործունեությունը ուղղված է լինելու այդ արտահերթ ընտրությունների լիակատար ազատ, թափանցիկ, առանց ընտրակաշառքների, առանց ադմինիստրատիվ ռեսուրսի, առանց բռնությունների անցկացման համար պայմաններ ստեղծելուն, վերջ՝ կառավարության ծրագիրը կլիներ կատարյալ եւ անխոցելի:

Ծրագիրը կլիներ անխոցելի, եթե, օրինակ, տնտեսության զարգացմանը վերաբերվող հատվածում գրված լիներ միայն, որ կառավարությունը իր գործունեությունը ուղղելու է արհեստական մենաշնորհների վերացմանը, իրական մրցակցության հաստատմանը, ստվերի դեմ անողոք պայքարին, կոռուպցիայի հաղթահարմանը: Հարցին, թե ինչպես, կա պարզ ու նույնքան անխոցելի պատասխան՝ քաղաքական կամքի շնորհիվ: Ոչ մի տրամաբանող քաղաքացու մեջ այս պատասխանը որեւէ վերապահում չի առաջացնի: Սա հենց այն է, ինչը, ըստ էության, սպասում է մեր հանրությունը գործող կառավարությունից: 

Այսպիսի տեսլականից դուրս գրված ցանկացած բառ խոցելի է դարձնում ծրագիրը: Որեւէ այլ կոնկրետություն, սկսած տնտեսության գերակայություններից, մինչեւ գյուղատնտեսությունում կաթիլային ոռոգման ներդրման մասին դրույթները խոցելի է դարձնում ծրագիրն անգամ քաղաքական տրամաբանության տեսանկյունից: Գործող կառավարությունը կազմված է ԵԼՔ դաշինքի, ՀՅԴ-ի եւ Ծառուկյան դաշինքի ներկայացուցիչներից: Նրանցից յուրաքանչյուրը իր մոտեցումները ունի տնտեսության վերաբերյալ: Մեկն ազատական տնտեսության գաղափարների կրողն է, մյուսը կարծում է, որ տնտեսությունը պետք է հիմնված լինի խոշոր արդյունաբերության վրա, մյուսը կարծում է, որ պետությունը պետք է միջամտի տնտեսությանը... 

Եվ ծրագիրն էլ կազմել է այսպիսի տարբերվող հայացքներ ունեցող քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչներից բաղկացած կառավարությունը: Սա նորմալ կլիներ, եթե ազատ ու թափանցիկ ընտրություններից հետո ձեւավորված ԱԺ-ն կազմեր հենց այսպիսի կառավարություն: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ այսօրվա ԱԺ-ն իրոք չի արտահայտում հայաստանցիների կամքը: Արտահերթ ընտրություններում վերը նշված ուժերից յուրաքանչյուրը հաստատապես կստանա ԱԺ այսօրվա դասավորվածության հետ չհամընկնող քվե: Շատ կամ քիչ: Այ հենց այդ քվեների արդյունքում ստեղծված ԱԺ-ի ձեւավորած կառավարությունը միայն իրավունք ունի սահմանել, ասենք, տնտեսության գերակայությունները, հարկային քաղաքականության իր սկզբունքները եւ այլն: Միայն այդ դեպքում: Գործող կառավարությունը տրամաբանորեն չունի այդ մանդատը:

Այսպիսով՝ կառավարության ծրագրի խոցելիությունը պայմանավորված է հենց սրանով: Պետք է ենթադրել, որ գործող կառավարությունը ուղղակի նախկին ավանդույթների իներցիայով է շարժվել եւ չափազանց ոչ ստանդարտ է գնահատել ասենք մեկ կամ երկու էջանոց ծրագիր ներկայացնելը: Իսկ ամբողջ խնդիրն այն է, որ ստեղծված իրավիճակն է չափազանց ոչ ստանդարտ, եւ ծրագիրը նույնպես պետք է լիներ չափազանց ոչ ստանդարտ: