Կամավորը երբեք չի փոխարինում պարտադիրին. Արամ Կայֆաջյան

Հայաստանի կառավարությունը հունիսի 11-ի արտահերթ նիստում քննարկեց «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծը, որով 2018թ. հուլիսի 1-ից ուժի մեջ է մտնում պարտադիր կուտակային բաղադրիչը:

Նախագծով առաջարկվում է կուտակային պարտադիր համակարգին մասնակցող եւ հուլիսի 1-ից դրան միացող քաղաքացիների եկամտի 10 տոկոսի կուտակումը ձեւավորել 2.5 եւ 7.5 տոկոս համամասնությամբ. այսինքն` 2.5 տոկոսը կվճարի քաղաքացին, 7.5 տոկոսը` պետությունը: Ներկա կարգավորմամբ կենսաթոշակային համակարգի մասնակիցը կուտակում է իր եկամտի 10 տոկոսը՝ 5 տոկոսը վճարում է անձը, 5 տոկոսը՝ անձի օգտին պետությունը:

Սակայն, այս փոփոխությանը կրկին դեմ էին քաղաքացիները: «Դեմ եմ» շարժման մի քանի տասնյակ անդամներ հավաքվել էին կառավարության դիմաց եւ նշում էին, որ առաջարկվող փոփոխություններն անհասկանալի են: Նրանք պահանջում են հանրային քննարկում:

Պարտադիր կուտակային բաղադրիչի դրական եւ բացասական կողմերի մասին զրուցեցինք «Արմենբրոկ» ներդրումային ընկերության գլխավոր տնօրեն, տնտեսագետ Արամ Կայֆաջյանի հետ:

- Պարոն Կայֆաջյան, պարտադիր կուտակային բաղադրիչի ներդրումը դրակա՞ն եք համարում:

- Շատ դրական եմ համարում, քանի որ ներդրումը տեղի է ունեցել վաղուց, հիմա մենք քննարկում ենք շարունակության ապահովումը: Դրական գնահատում եմ տարբեր պատճառներով՝ հիմնական պատճառն այն է, որ սա ավելի արդյունավետ մեթոդ է, միջին զարգացող հասարակություն ունեցող երկրում:

- Արդյո՞ք նոր կառավարությունը հնարավորություն ուներ խուսափելու այս համակարգից:

- Այո, կարող էր ընդհանրապես գնալ այն ուղղությամբ, որպեսզի ժամանակավոր կասեցվեր պարտադիր բաղադրիչը, այնուհետեւ գնար ընդհանրապես օրենքի փոփոխությանը եւ չեղարկմանը: Պետք է ընտրել այնպիսի համակարգ, որն ունի ավելի շատ դրական կողմեր, քան բացասական: Սա բավականին լավ մշակված համակարգ է, գտնվում է կենտրոնական բանկի հսկողության տակ, որը նույնպես դրական երեւույթ է, քանի որ այնտեղ կա պրոֆեսիոնալ մոտեցում այս հարցի ուղղությամբ:

Ունենք երկու կասկած չհարուցող միջազգային մակարդակի կառավարիչներ: Տարիների փորձը ցույց է տվել, որ նրանք վատ չեն կառավարում այդ միջոցները եւ ավելացնում են, այլ ոչ թե պակասեցնում: Ունենք մոտեցում, նախկինում պետության կողմից ավելացվում էր 5 տոկոս քաղաքացու 5 տոկոսին, իսկ հիմա ավելի համարձակ մոտեցում է՝ քաղաքացու 2.5  տոկոսին գումարած պետության ավելացրած 7.5 տոկոսը: Կարծում եմ, որ սա ուղղակի ժամանակավոր լուծում է, մինչեւ արդեն ժամանակ կլինի նոր կառավարության համար ընդհանուր վերադիտարկել:

- Հասարակության շրջանում դժգոհություններ կան այս առիթով, արդյո՞ք ավելի ճիշտ չէր լինի, որպեսզի կուտակային բաղադրիչը պարտադիր չլիներ:

- Դա չգործող համակարգ է, եթե մենք պետք է այդ աստիճան մեծ խթաններ տանք: Մեզ ամենամոտ պետությունը, այս համակարգի բովանդակությամբ Էստոնիան է: Եթե մենք նայենք իրենց վիճակագրությունը, իրենց մոտ միջին եւ ապահով խավը ավելի շատ է քանակով: Առաջին հայացքից նայելով, պետք է մտածենք, որ իրենց մոտ էլ կամավոր ցանկացողների թիվը պետք է ավելի մեծ տոկոս ունենար, բայց եթե չեմ սխալվում, կամավոր ցանկացողների թիվը իրենց մոտ 1 տոկոսից պակաս է: Որովհետեւ դա մարդու բնույթն է, մարդը երբեք այս պահին չի մտածում վաղվա օրվա մասին: Դա ապացուցված եւ բոլոր երկրներում հիմնավորված է: Էստոնիայում մարդկանց համար խթաններ կան, որպեսզի բացի պարտադիրից կամավորի քանակը նույնպես շատացնեն, բայց մարդու բնույթն այնպիսին է, որ իրենք չեն անում դա:

Մարդ է, կարող է ասել՝ եկեք այսօր չանենք, թող մնա հունվարի 1-ից, կամ միգուցե այսօր չանենք, մնա վաղը: Արդյունքում ստացվում է, որ մենք ունենում ենք անապահով թոշակառու: Այսինքն՝ մեր հիմնական նպատակն այն է, որ մարդը թոշակի անցնելուց հետո էլ՝ ապագայում ունենա ապահով կյանք: Պետք է ֆիքսենք, որ կամավորը երբեք չի փոխարինում պարտադիրին, դա փաստ է, դա բոլոր տեղերում, որտեղ դիտարկել եմ, ապացուցված է: Եթե մենք ասում ենք՝ այնքան շատ խթան պետք է տանք, որ մարդը կամավոր գնա եւ համաձայնվի այդ վճարումն անել, նշանակում է, որ օրինակ մեր 1 դրամին պետությունը պետք է տա 10 դրամ, այդ դեպքում բոլորը կգնան, բայց արդյո՞ք դա այն խթանն է, որ մեզ պետք է: Կարծում եմ՝ ավելի լավ է պարտադիրն աշխատի:

- Ի՞նչ ռիսկային տարրեր է պարունակում պարտադիր կուտակային բաղադրիչը:

- Սա ներդրում է: Ցանկացած միջոցների կառավարում պարունակում է ռիսկեր, այդ ռիսկերը բազմաթիվ են՝ սկսած երկրաշարժներից եւ ջրհեղեղներից, վերջացրած պատերազմական իրավիճակներով եւ դրամի արժեզրկմամբ: Մարդն ասում է՝ ես ուզում եմ դոլարով լինի, որովհետեւ դոլարը ավելի ամուր է, իսկ ո՞վ գիտի, որ դոլարն ամուր է լինելու, կամ թե ԱՄՆ-ի տնտեսությունը ինչ վիճակում կլինի 20 տարի հետո: Այսինքն՝ երկարաժամկետ ռիսկեր այսպես թե այնպես կան ցանկացած խնայողության հետ կապված:

Հիմա մենք կարող ենք ունենալ այլ ռիսկեր, օրինակ, ոչ պարտաճանաչ կառավարիչներ: Բայց պետությունը ընտրել է այնպիսի կառավարիչներ, որ որեւէ հարց չի առաջացնում: Մի ընկերությունն աշխարհում 9-րդն է չափերով: 

- Քաղաքացին ի՞նչ օգուտ կտեսնի այս բաղադրիչի ներդրման պարագայում:

- Բազմաթիվ օգուտներ կտեսնի, համեմատած նախորդ սերունդների համերաշխության համակարգի հետ, շատ առավելություններ կան: Մեզ մոտ կա մի խնդիր, մարդիկ տեղյակ չեն համակարգից: Համակարգը շատ բարդ է, ես ինքս էլ, որ զբաղվում եմ այդ հարցով, էլի մոռանում եմ որոշ դետալներ: Դրա համար պետք է այդ հարցով զբաղվող մարդիկ անընդհատ այս օրերին պատմեն, դա է հիմնական խնդիրը: 

Որոշ մարդիկ ինձ ասում են՝ այդքան վճարել են, բա որ մարդը մահանա ի՞նչ կլինի. դրա լուծումները կան: Կան որոշ թերություններ, պետք է ընդհանուր քննարկվի եւ շտկումներ մտցվի: Այս համակարգը մեծ թերություններ չունի, գուցե կան փոքր շտկումների կարիքներ: Համակարգի առավելությունները շատ են:

- Օրինակ, 20 տարի հետո, եթե երկրում մեծ փոփոխություններ լինեն, արդյո՞ք խնդիր չի առաջանա, որպեսզի մարդը կարողանա իր վճարած գումարը ստանալ թոշակի տեսքով:

- Շատ բարդ հարց է, ամեն ինչ հնարավոր է: Որ քաղաքական ուժը նման որոշում կայացնի, դա իր համար մահապատիժ կլինի: Նույնիսկ, եթե պատկերացնենք, որ կառավարությունը հիմա ասում է՝ ոչ, այդ համակարգն ինձ դուր չի գալիս, ապա ինքը կարող է դադարեցնել այդ համակարգը, բայց այդ միջոցները պետք է վերադարձվի այն մարդկանց, ովքեր վճարել են կամ էլ իրենց ժառանգներին: Ես չեմ տեսնում դեպք, որ ես կկորցնեմ այդ միջոցները, միգուցե գա մի կառավարություն, որն ասի՝ դադարեցնում ենք դա եւ ավելի արդյունավետ համակարգ ենք ներդնում:

Տպել
1927 դիտում

Թուրքական օդուժը Իրաքի հյուսիսում թիրախավորել է բնակավայրեր. կա 2 զոհ

Հրետանավորներն անցկացրել են մասնագիտական պարապմունքներ. ՊՆ

Թրամփն ու ընտանիքը տեղափոխվել է ստորգետնյա բունկեր. ԱՄՆ-ում ցույցերի հետեւանքով 20 զոհ, 4 000 բերման ենթարկված կա

Հաշմանդամություն ունեցող երեխային պետք է սովորեցնել ինքնուրույն կյանք վարելու հմտություններ. ՄԻՊ (լուսանկարներ)

13-ամյա Նազելիի խնամակալությունը կստանձնի Գյումրիում ապրող հորաքույրը. կապրեն այլ հասցեում

Սահմանամերձ Բարեկամավանի միակ շրջանավարտի ավարտական երեկոն․ մի կողմից հակառակորդի հետ սահման, մյուսից՝ անտեսանելի թշնամի

Ամենահաճախակի խախտումները՝ գեղեցկության սրահներում, դեղատներում եւ ստոմատոլոգիական կենտրոններում․ ԱԱՏՄ

Սահմանադրական փոփոխությունների մասին քվեարկությունը ՌԴ-ում կանցկացվի հուլիսի 1-ին

Ակնկալվում է մի քանի անգամ մեծացնել Հայաստան ներմուծվող գազի և Իրան ներմուծվող էլեկտրաէներգիայի ծավալները

Լացող փոքրիկներ, մարզերից եկած հուսախաբ երեխաներ. հունիսի մեկն առանց ատրակցիոնների առաջվանը չէր

ՄԻԵԴ-ի պատասխանից առնվազն պետք է մտահոգվեն այն մարդիկ, որոնք ուղղել են հարցերը․ Վլադիմիր Վարդանյան

Եվրոպայում ֆուտբոլասերներին աստիճանաբար վերադարձնում են խաղադաշտ

ՍԱՏՄ-ն Կենտրոն վարչական շրջանում կասեցրել է կրկնակի խախտում կատարած երկու հանրային սննդի օբյեկտների աշխատանքը 48 ժամով

Օդային հաղորդակցության վերաբացումը կթույլատրվի հուլիսի կեսից. քննարկումն ու ժամկետը նախնական է

22-ամյա երիտասարդը աղջկա մերկ լուսանկարները չտարածելու դիմաց 3 միլիոն դրամ էր պահանջել. երիտասարդը ձերբակալվել է

Վարչապետին ծննդյան օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել Ղազախստանի նախագահը

Վաղը հայկական արտադրության թեստերի առաջին խմբաքանակը՝ 350 հատ, կհանձնվի ՀՎԿԱԿ-ին. Տիգրան Ավինյան

Սահմանին գազի ներկա գնի պահպանման պարագայում, կարծում եմ, ՀԾԿՀ-ի հաշվարկները ողջամիտ են․ փոխվարչապետ

Ռեանիմացիոն եւ ինտենսիվ թերապիայի մահճակալային ֆոնդը կհամալրվի մոտ 120 մահճակալով

Տեղից չի շարժվել «Հարսնաքար»-ի սպանության գործը, ինչը դրա հեղինակներին դրդել է նորանոր հանցագործությունների․Բաբաջանյան