Լավ ստարտային վիճակում ենք. քաղաքագետները վերլուծում են Մերկելի այցը տարածաշրջան

Հայաստանի պատմության մեջ անկախությունից ի վեր, սա Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի առաջին այցն էր Հայաստան: Ու, թեպետ այցը պլանավորած էր Սերժ Սարգսյանի պաշտոնավարման ընթացքում, տեղի ունեցավ միանգամայն այլ իշխանությունների պայմաններում: Այս մասին այսօր ասաց Միջազգային եւ անվտագության հարցերի հայկական ինստիտուտի հիմնադիր, քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանը՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կանցլեր Անգելա Մերկելի տարածաշրջանային այցի վերաբերյալ քննարկման ժամանակ:

Քննարկման բանախոսներն էին քաղաքագետներ Ստյոպա Սաֆարյանը, Գեւորգ Մելիքյանը, Ռուբեն Մեհրաբյանը, «Մոդուս Վիվենդի» կենտրոնի նախագահ Արա Պապյանը, Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի վերլուծաբան Անի Եղիազարյանը եւ իրանագետ Արմեն Վարդանյանը:

Վերլուծաբան Արա Պապյանը, խոսելով Գերմանիայի կովկասյան քաղաքականության մասին, նշում է, որ Հայաստանը հիմա այն փուլում է, որ Գերմանիան արեւելաեվրոպական տնտեսական դաշտն արդեն իրացրել ու եկել է մեր տարածաշրջան: Պապյանի խոսքով՝ Մերկելի այցը տարածաշրջան կարեւոր էր, բայց ակնհայտ է, որ յուրաքանչյուր երեք երկրում՝ Հայաստանում, Վրաստանում ու Ադրբեջանում, տարբեր նպատակներ ու խնդիրներ կան.

«Վրաստանը շատ ավելի շուտ էր սկսել իր ինտեգրացիան դեպի եվրոպական կառույցներ: Բացի այդ՝ նաեւ վրաց-գերմանական արմատական հարաբերությունները շատ ավելի խորն են: Վրաստանի պարագան այլ է, այնտեղ արդեն գործնական քայլեր կան: Հայաստան այցն ավելի ճանաչողական էր եւ մենք մի փոքր պետք է սպասենք, որպեսզի տեսնենք գործնական համագործակցություն»,- ասաց Պապյանը՝ հավելելով, որ մենք Հայաստանում ունենք անելիքներ՝ արդար ընտրությունների իրականացում, որով կկարողանանք ամփոփել ու ի մի բերել հեղափոխության արդյունքները, ապա նոր կլինեն գործնական քայլեր:

Անդրադառնալով Մերկելի՝ Ադրբեջան կատարած այցին, Պապյանը նշում է, որ կանցլերն, իհարկե, պիտի այցելեր Բաքու, չէ՞ որ այն եւս տարածաշրջանում էր. «Բայց սա մեծապես կապված էր ադրբեջանական գազը ռուսական գազին այլընտրանք ունենալու հետ: Այստեղ մի փոքր մտահոգություն կա. այդ գազը դառնում է այլընտրանք Գազպրոմի գազին: Չպիտի մոռանալ, որ այդ գազամուղներն ու նավթամուղները ռազմաճակատային գծից քիչ հեռավորության վրա են»,- իր խոսքում ասաց վերլուծաբանը:

Իրանագետ Արմեն Վարդանյանը եւս նշում է, որ սա իսկապես պատմական այց էր. «Գերմանիան ակտիվանում է այս տարածաշրջանում: Վերջին տարիներին նկատելի է դառնում, որ Գերմանիան նաեւ քաղաքական առումով է դառնում Եվրամիության շարժիչ ուժը: Պատահական չէ, որ թվային տեսքով աջակցության մասին միայն Վրաստանում խոսվեց: Իսկ ահա Հայաստանի դեպքում, կարծես թե, նոր ծրագրեր են մշակվել, եւ ինչպես վարչապետ Փաշինյանն ասաց՝ մի շարք հարցերում ընդհանուր մոտեցումներ կան Գերմանիայի հետ, եւ ապագայում ընդհանուր օրակարգով շարժվող հայ-գերմանական հարաբերություններ կունենանք»,- ասաց Արմեն Վարդանյանը:

Ինչ վերաբերում է ադրբեջանական գազին, հակադարձելով Արա Պապյանին՝ Վարդանյանի կարծիքով առաջիկա տարիներին ռուսական գազին Եվրոպայում այլընտրանք չի լինելու. «Եւ սա այն պատճառով, որ հարավային գազային միջանցքը, որով Ադրբեջանը փորձում է գազն արտահանել Եվրոպա, իր տարողունակությամբ այդքան էլ մեծ չէ»,- նշեց իրանագետը: Վերջինիս կարծիքով՝ շատ կարեւոր է, որ Գերմանիան ու Եվրամիությունը Հայաստանին չեն դնում երկընտրանքի առաջ, ինչն էլ մեզ թույլ է տալիս զարգացնել մեր երկրի մակարդակը, քայլ առ քայլ շարժվել դեպի Եվրոպա:

Քաղաքագետ Ռուբեն Մեհրաբյանը եւս կիսում է այն կարծիքը, որ Մերկելի այցը իսկապես աննախադեպ էր: Վերջինս նշում է, որ այս այցը բովանդակային առումով մնաց անավարտ. «Կոնկրետություն կհաղորդվի առաջիկայում, դրա համար էլ վարչապետ Փաշինյանը հրավեր ստացավ այցելել Բեռլին: Հաջողությունները լինելու են միայն լավ թիմային աշխատանքի միջոցով: Խոսքս վերաբերում է եւ՛ փորձագիտական, եւ՛ քաղաքական, եւ՛ բիզնես հանրության աշխատանքին»,- ասաց Մեհրաբյանը:

Անի Եղիազարյանը կարծում է, որ մենք առաջիկայում անպայման կտեսնենք Գերմանիայի դերի բարձրացումը մեր տարածաշրջանում՝ կոնկրետ գործողությունների տեսքով. «Շատ կարեւոր էր, որ անդրադարձ եղավ Ղարաբաղյան հակամարտությանը եւ ընդգծվեց դրա բացառապես խաղաղ կարգավորումը: Ընդգծվեց նաեւ, որ խթան է տրվելու Հայաստան-Եվրամիություն համաձայնագրի կատարմանը, եւ այս իմաստով պայմանավորվածությունների ու հայտարարությունների մակարդակով ավելին սպասել պետք չէր, որովհետեւ այցը շատ կարճատեւ էր»,- ասաց Եղիազարյանը:

Քաղաքագետ Գեւորգ Մելիքյանի խոսքով՝ այս հարաբերությունների մեջ ամենից կարեւորն այն է, թե Հայաստանն ինչ է առաջարկում Գերմանիային. «Գերմանիան պետք է հասկանա, թե ինչ օգուտ ունի Հայաստանից, ինչ կարող է առաջարկել Հայաստանը, ինչպես մենք կարող ենք շահագրգռել Գերմանիային՝ համագործակցել մեզ հետ, ինչ առավելություններ ունի Հայաստանը, որ չունեն Վրաստանն ու Ադրբեջանը: Եթե մենք ունենք ժամանակ, բայց իրականում այդ ժամանակը չունենք, ժամանակն է կոնկրետ առաջարկություններով հանդես գալ եւ գերմանական կողմին տալ ճանապարհային քարտեզ, թե ինչ ենք ակնկալում Գերմանիայից: Թե չէ նման այցերը շատ դրական զգացողություններ կթողնեն, բայց դա կլինի անհրաժեշտ, սակայն ոչ բավարար նախապայման՝ համագործակցությունը խորքային ու արդյունավետ համարելու համար»,- ասաց քաղաքագետ Գեւորգ Մելիքյանը:

Ռուբեն Մեհրաբյանը խոսեց նաեւ Միացյալ Նահանգներ-Գերմանիա տարաձայնությունների մասին. «Դրանք դաշնակիցների տարաձայնություններ են, որոնք լուծելի են եւ լուծվելու են, ուրիշ տարբերակ չկա, իրավիճակը վերարժեւորվելու է՝ կապված ՆԱՏՕ-ի Եվրոպայի ռազմական անվտանգության, ՆԱՏՕ-ի եվրոպական բաղադրիչի դերի հետ, մարտահրավերների գնահատման ու հաղթահարման ուղղությամբ: Ժամանակ է պետք, եւ ի վերջո Թրամփն էլ հավերժ չէ, այնուամենայնիվ հարաբերությունները չեն փոխվել, ու սա ընդհանրապես համաշխարհային անվտանգության հիմքն է»,- նշում է Մեհրաբյանը:

ԳԴՀ կանցլեր Անգելա Մերկելի՝ տարածաշրջանային այցի վերաբերյալ քննարկման ավարտին քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանն ասաց, որ մենք իսկապես ունենք մի իրավիճակ, որը նորություն էր ոչ միայն Մերկելի, այլև մեզ համար. «Մենք ունենք երկկողմ եւ բազմակողմ աշխատանքի մեծ դաշտ: Կանցլերի այցելությանը հաջորդելու է նաեւ Ֆրանսիայի նախագահի այցը Հայաստան՝ Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովի շրջանակներում: Մենք բացառիկ հնարավորություն ունենք օրինակ դառնալու զարգացման ու առաջընթացի, հարաբերութուններ զարգացնելու համար: Եւ եթե նախկինում տրտնջում էինք ներքին լեգիտիմություն չունենալով՝ հարաբերություններ վարելու համար, հիմա իսկապես լավ ստարտային վիճակում ենք՝ վազքուղի դուրս գալու, երկկողմ տպավորիչ ծրագրեր ունենալու առումով: Այս առումով արժանին պիտի մատուցել բոլոր գործոնները ստեղծած մարդկանց»,- ասաց Միջազգային եւ անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի հիմնադիր Ստյոպա Սաֆարյանը:

Նշենք, որ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կանցլեր Անգելա Մերկելի տարածաշրջանային այցի վերաբերյալ քննարկմանը ներկա էին նաեւ Գերմանիայի, Բուլղարիայի եւ Միացյալ Նահանգների դեսպանատների անդամներ: