Ամփոփողներն ովքե՞ր են, կամ՝ երբ հորիզոնում ուրվագծվում է աշխարհին ճաղավանդակների ետեւից նայելու հեռանկարը

Այս օրերին ով չի ալարում՝ ամփոփում է թավշյա հեղափոխության մեկ տարին, եւ լրատվամիջոցներն ու սոցկայքերը հեղեղված են քաղաքական գործիչների ու տարատեսակ վերլուծաբանների խայտաբղետ գնահատականներով։ Նրանք, ում համար 2018-ի ապրիլն ու Սերժ Սարգսյանի հրաժարականն անձնական ողբերգություն էր (դեպի իշխանություն տանող ճանապարհն այլեւս չէր անցնելու Մելիք-Ադամյանով, բիզնես-արտոնությունները վերացվում էին, իսկ հորիզոնում ուրվագծվում էր աշխարհին ճաղավանդակների ետեւից նայելու հեռանկարը), անգամ ցուցակներ են կազմում, թե ինչ խոստումներ էր տվել Նիկոլ Փաշինյանը, որ չի կատարել, քանի տոկոսով պիտի աճեր այս կամ այն ոլորտը, որ չի աճել, եւ այլն, ու համապատասխան «եզրակացություններ» են անում՝ այս մեկ տարվա ընթացքում ոչինչ չի փոխվել, կամ եթե փոխվել է՝ միայն դեպի վատը։

Թվերի մեջ «խորանալու» եւ հակափաստարկներ կամ պարզաբանումներ ներկայացնելու գայթակղությունն, իհարկե, մեծ է, բայց նախ պետք է հասկանալ՝ իսկ «ամփոփողնե՞րն» ովքեր են։ Վերջին հաշվով՝ հեղափոխությունն իրականացրել է ժողովուրդը, հետեւաբար՝ հեղափոխության արդյունքներն էլ պիտի ժողովուրդը գնահատի, եւ ոչ թե հեղափոխությունից տուժածներն ու նրանց ֆինանսական աջակցությամբ ծաղկող լրատվամիջոցներն ու ֆեյքերը։

Ի՞նչ է տեղի ունեցել մեկ տարի առաջ Հայաստանում։ Հարյուր հազարավոր քաղաքացիներ դուրս են եկել փողոց եւ պահանջել Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը։ Նա էլ, նախապես փորձելով այդ ալիքի դեմն առնելու բոլոր «փորձված մեթոդները» (ձերբակալություններ, ահաբեկումներ, թաղային խուժանի օգտագործում, «թշնամու ջրաղացին ջուր լցնելու» մեղադրանքներ եւ այլն), ի վերջո հասկացել է, որ հետագա դիմադրությունն անիմաստ է, եւ հրաժարական է տվել։ Այսինքն՝ առաջին անգամ ժողովուրդը կարողացել է իր կամքը պարտադրել իշխանություններին։ Եվ հեղափոխության արդյունքում Հայաստանը դարձել է ժողովրդավարական երկիր։ Սա է մեր կարեւորագույն նվաճումը։

Այստեղ անհրաժեշտ է մի կարեւոր դիտարկում անել։ Իրականում ժողովրդավարությունն այն չէ, երբ իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, ժողովրդավարությունն այն է, երբ ժողովուրդն է որոշում, թե ում պիտի պատկանի իշխանությունը։ Հայաստանում հենց այս իրողությունն է հաստատվել, եւ որեւէ կասկած չկա, որ եթե հետագայում հարյուր հազարավոր քաղաքացիներ դուրս գան փողոց ու պահանջեն այսօրվա իշխանությունների հրաժարականը, նրանք սուսուփուս հեռանալու են, նոր իշխանություններն էլ ձեւավորվելու են ազատ-արդար ընտրությունների միջոցով։

Հիմա՝ հեղափոխության կոնկրետ արդյունքների մասին։ Խնդիրը թվերը չեն։ Խնդիրն այն է, որ որեւէ հեղափոխություն ապրիորի դրական երեւույթ չէ, էվոլյուցիոն զարգացումը հաճախ ավելի նախընտրելի է։ Պարզապես հեղափոխությունները տեղի են ունենում այն դեպքում, երբ այլ ելք պարզապես չի մնում։ Հայաստանում հենց այդ վիճակն էր՝ էվոլյուցիոն զարգացման մասին խոսք լինել չէր կարող, վիճակն օրեցօր վատանում էր։ Ընդ որում՝ հեղափոխությունն ինքնին դրական զարգացումներ չի երաշխավորում, հեղափոխությունը պարզապես դրական զարգացումների հնարավորություն է տալիս, որից օգտվել կամ կստացվի, կամ չի ստացվի։ Եթե չի ստացվում՝ երկիրը հայտնվում է ցնցումների մեջ ու հետընթաց է արձանագրում, եթե ստացվում է՝ երկիրը սկսում է զարգանալ (ինչ տեմպերով՝ այլ հարց է եւ կախված է բազմաթիվ գործոններից)։

Հիմա եթե թավշյա հեղափոխության արդյունքներն ամփոփում ենք այս տեսանկյունից, պետք է արձանագրել, որ անցած մեկ տարում Հայաստանը ոչ միայն ցնցումներից է խուսափել, այլեւ մտել է հաջորդ փուլը, որտեղ արդեն ժողովրդավարությունը պիտի տնտեսական արդյունքներ տա։ Այսինքն՝ մեր դեպքում հեղափոխությունը ստացվել է, երկիրը ճիշտ ուղղությամբ է զարգանում։ Տեմպերը, հասկանալի է, գոհացուցիչ չեն, ակնկալիքները շատ ավելի մեծ են, բայց դա որպես հեղափոխության ձախողում ներկայացնելը, համաձայնվեք, ազնիվ չէ։

Առավել եւս՝ նրանց կողմից, ովքեր իրենց խայտառակ ձախողումներով երկիրը հասցրել էին մի վիճակի, որ ինչ-որ բան փոխելու միակ ձեւը մնացել էր հեղափոխությունը։