Հեծանիվ հորինեք եւ ձեր հեղինակային իրավունքը կպաշտպանվի. վարչապետի երկու ուղերձները

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ներկա է գտնվել Երեւանում անցկացվող երկու տարբեր համաժողովների, որոնցից մեկում կարեւորվում էին միտքն ու մտավոր սեփականության պաշտպանությունը, երկրորդում՝ կանանց ակտիվ ներգրավվածությունը ձեռներեցության ոլորտում:

«Գոյություն չունի որեւէ բան, որը նախ մարդու մտքում չի ձեւավորվում, կառուցվում, ապա նոր իրականություն դառնում: Որեւէ ստեղծագործող չի կարող նախ չպլանավորել, թե ինչ է ինքն ուզում ստանալ քարից, կտավի վրա, բեմի վրա: Որեւէ ճարտարապետ չի կարող նախ չմտածել, թե ինչ է ինքն ուզում ստանալ իրականում` առանց մտքում այդ կառուցման պրոցեսը սկզբից մինչեւ վերջ իրականացնելու: Եվ նաեւ սա է պատճառը, որ ես ինքս բազմիցս ասում եմ, որ բոլոր լուծումները մեր գլխում են, բոլոր լուծումները մեր մտքում են, մեր բոլոր պրոբլեմները մտավոր ոլորտի պրոբլեմներ են: Մեր տնտեսական հեղափոխության իրականացման համար չափազանց կարեւոր է նաեւ մտավոր սեփականության պաշտպանությունը»,- մասնավորապես ասաց Նիկոլ Փաշինյանը՝ «Մտավոր սեփականության ոլորտի կարեւորությունը երկրի տնտեսությունում հեղափոխություն կատարելու գործում» խորագրով համաժողովի ընթացքում:

Մտավոր սեփականության պաշտպանությունը վարչապետը համարում է կառավարության առաջնահրթություններից մեկը: Նա արձանագրեց, որ այսօր արդեն կարեւոր չէ՝ մենք նավթ ունե՞նք, թե չունենք, գազ ունե՞նք, թե չունենք, ոսկի ու մոլիբդեն ունե՞նք, թե չունենք: «Այսօրվա հարցը հետեւյալն է՝ մենք միտք ունե՞նք, թե՞ չունենք, մենք գաղափար ունե՞նք, թե՞ չունենք, մենք մտավոր աշխատանքի ընդունակություն ունե՞նք, թե չունենք: Մենք արձանագրում ենք, որ չկա ավելի մեծ ռեսուրս, քան մարդկային միտքը, չկա ավելի մեծ ուժ, քան մարդկային ստեղծագործությունը, չկա ավելի մեծ պոտենցիալ, քան մարդկային համարձակությունը, որը նույնպես մտավոր շատ կարեւոր գործիք է: Որովհետեւ մեզ այսօր մեծ մարդկային համարձակություն է պետք, եւ մենք այդ համարձակության առաջին քայլերն արել ենք` մարտահրավեր նետելու այն խեղճությանը, հուսահատությանը, փակուղու զգացողությանը, որում, ցավոք, մեր երկիրը բավական երկար ժամանակ գտնվել է: Մենք ունենք այդ միտքը, մենք ունենք այդ կամքը, մենք ունենք այդ համարձակությունը»,- ընդգծեց Փաշինյանը:

Մտավոր սեփականության միջազգային օրվան նվիրված համաժողովին մասնակցում էին կառավարության անդամներ, Ազգային ժողովի պատգամավորներ, ստեղծագործողներ, գիտնականներ, դատավորներ, մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչներ։

Քննարկումների ընթացքում անդրադարձ եղավ մտավոր սեփականության պաշտպանության ոլորտում առկա բազմաթիվ խնդիրներին: Մտավոր սեփականությունը գողացվում է, դրանց հեղինակները հաճախ չեն կարողանում պաշտպանել իրենց իրավունքները, առկա են օրենսդրական բացեր եւ այլն: Պատգամավոր Սուրեն Գրիգորյանը կարծիք հայտնեց, որ ստեղծված իրավիճակը սխալ մտածողության հետեւանք է, երբ  մտավոր սեփականությունը պաշտպանելու փորձերն ընկալվում են որպես անլուրջ զբաղմունք ու «թիթիզություն» եւ հետեւաբար պետք է աշխատել մտածողությունը փոխելու ուղղությամբ՝ գուցե վերանայելով ուղերձները: Երաժիշտ, գրող, ռեժիսոր Քրիստ Մանարյանը առաջարկեց շատ խիստ օրենքներ սահմանել: Բանաստեղծ, երգահան, սցենարիստ Էդուարդ Զորիկյանը կարեւորեց, որ նորագույն տեխնոլոգիաների զարգաման այս դարում հեղինակների ստեղծագործությունների հեռարձակումների քանակը, ինչից կախված է հոնորարի չափը, որոշվեն հենց նորագույն սարքերի միջոցով եւ ոչ թե մարդը ստիպված լինի հետեւել ու հաշվարկել:

«Հայհեղինակ» հասարակական կազմակերպության տնօրեն Սուսաննա Ներսիսյանը կարեւոր համարեց, որ ստեղծագործողը հոնորար ստանա եւ գրի իր հաջորդ ստեղծագործությունը: Նա, ի դեպ, արձանագրեց, որ այսօր աշխարհում հեղինակային իրավունքն ամենաշատը խախտվում է նորագույն տեխնոլոգիաների միջոցով:

Բայց չնայած ոլորտում առկա հիմնավոր խնդիրներին, շատերի մոտ նկատելի էր լավատեսությունը, որ պետությունն իսկապես գնալու է հեղինակային իրավունքի պաշտպանության ուղով:

«Մտավոր սեփականության իրավունքի կենտրոն» (IPRC) հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Սարգիս Կնյազյանը փաստեց, որ պետական տարբեր մարմինների, կառավարության անդամների հետ անցկացվում են ինտենսիվ հանդիպումներ ու քննարկումներ՝ Հայաստանում մտավոր սեփականության պաշտպանության գործուն մեխանիզմներ ներդնելու նպատակով: Ի դեպ, ըստ նրա, այնքան քննարկումներ, որքան անցկացվել են այս տարվա չորս ամիսների ընթացքում, չեն եղել նախորդ քսան տարիներին միասին վերցրած:

Անդրադառնալով Կին ձեռներեցների համաշխարհային ասոցիացիայի (FCEM) միջազգային համաժողովին, նշենք, որ այն կտեւի մինչեւ ապրիլի 28-ը: Միջոցառմանը մասնակցում են 21 երկրի ներկայացուցիչներ: Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդգծեց, որ մեր երկրի բնակչության մեծամասնությունը կանայք են: Կանայք նաեւ կազմում են տնտեսապես ակտիվ բնակչության շուրջ կեսը: Հետեւաբար, ըստ նրա, դժվար է պատկերացնել, որ Հայաստանում հռչակված տնտեսական հեղափոխությունը կհասնի հաջողության, եթե մենք իսկապես ի վիճակի չլինենք խթանել կանանց ձեռներեցությունը:

Փաշինյանը քանիցս ընդգծել է թավշյա հեղափոխության գործում կանանց վճռորոշ դերակատարման մասին: Վստահ է, որ տնտեսական հեղափոխության դեպքում էլ նրանց դերը լինելու է նույնքան կարեւոր: «Մենք ասում ենք՝ քաջալերում ենք տնտեսական գործունեությունը, մեր կառավարության համար առաջնահերթություն է տնտեսական գործունեության քաջալերումը եւ հատկապես կանանց շրջանում: Այս համատեքստում ես ուզում եմ եւս մեկ անգամ ընդգծել, որ ցանկացած տնտեսական գործունեության հիմքում պետք է դրվի մի առանձնահատուկ գաղափար, պետք է դրվի մի այնպիսի հեղինակային գաղափար, որն այդ նախաձեռնությունը դուրս կբերի սովորական շարքից, սովորական տրամաբանությունից»,- իր ելույթում ասաց Նիկոլ Փաշինյանը:

«Օրինակ՝ թվում է, թե ամեն ինչ մտածված է, բայց Հայաստանի Հանրապետությունում կարող են լինել մարդիկ, ովքեր մտածեն` ստեղծել թեյ եւ ունենան հաջողություն: Թվում է, թե թեյը վաղուց արդեն ստեղծված է, մի քանի հազարամյակ գոյություն ունի: Վերջերս մի տեղ մի շատ տարօրինակ միտք արտահայտեցի: Չգիտեմ` ինչքանով է ճիշտ այդ միտքը բարձրաձայնելը՝ հաշվի առնելով, թե դա ինչ քննարկումների տեղիք կտա: Վերջերս տեղի ունեցած մի ընկերական քննարկման ժամանակ ես ասացի, որ, օրինակ, այն արտահայտությունը, որ պետք չէ հեծանիվ հորինել, համարում եմ շատ վնասակար, որովհետեւ, ինչպես թեյի օրինակով ասացի, թվում է, թե թեյը վաղուց ստեղծված, ավարտված է, բայց մարդիկ կան, որ այսօր թեյ են ստեղծում, ու այդ թեյը նոր ստեղծված թեյ է: Եթե հեռախոսի հեղինակը առաջնորդվեր «պետք չէ հեռախոս ստեղծել» տրամաբանությամբ, այս հեռախոսը չէր ստեղծվի»,- գրպանից հանելով բջջային հեռախոսը՝ շարունակեց վարչապետը:

Հայաստանի բոլոր կանանց նա կոչ արեց ունենալ հեծանիվ ստեղծելու համարձակությունը: Նաեւ համոզմունք հայտնեց, որ կանանց ակտիվությունը տնտեսության մեջ, քաղաքականության մեջ, հանրային կյանքում ու պետական կառավարման համակարգում որեւէ կերպ չի հակասում ու չպիտի հակասի ավանդական ընտանիքի մասին մեր ազգային պատկերացումներին: