Ներդրումներ՝ «մեզ էլ ինչ կտաք-կտաք սկզբունքով». անցումային արդարադատությունը նրանց համար իսկապես մղձավանջ է

Անցումային արդարադատության ներդրմանն ուղղված քայլերի արագացումը կարգին մտահոգել է շատերին։ Ճիշտ է, կան նաեւ անկեղծ մտահոգություններ, որովհետեւ անցումային արդարադատությունն իսկապես հզոր (եւ վտանգավոր) գործիք է, ու դրա կիրառումը պիտի խստորեն կանոնակարգվի, այլապես բացասական հետեւանքներն անխուսափելի կլինեն, բայց իրականում հիմնական «մտահոգներին» ոչ թե դա է անհանգստացնում, այլ նախկինում կատարածների համար պատասխանատվության ենթարկվելու հեռանկարը։

Անցումային արդարադատությունը նրանց համար իսկապես մղձավանջ է։ Մարդիկ տարիներ շարունակ բարձր պաշտոններ զբաղեցնելով հարյուր միլիոնավոր դոլարներ են կուտակել ու համարել են, որ իրենց ոչինչ չի սպառնում, որովհետեւ «փաստաթղթերով ամեն ինչ կարգին է», հետքերը խնամքով թաքցված են, ու ոչ մի դատարան գլուխ չի հանի, ու հանկարծ՝ անցումային արդարադատություն․․․ Այդ համակարգը ենթադրում է, որ եթե, օրինակ, մարդը տասը տարի զբաղեցրել է նախագահի պաշտոնը, ու արդյունքում, իր իսկ խոստովանությամբ, դարձել է երկրի 200 ամենահարուստ մարդկանցից մեկը, նրան պատասխանատվության ենթարկելու համար կարող է նաեւ դատարանի որոշում չպահանջվել։ Ու այդպիսի նախկին պաշտոնյաներն ու նրանց տաղանդաշատ ազգականները շատ-շատ են։ Բայց հո չե՞ն ասելու, որ իրենք պատասխանատվության ենթարկվելուց են վախենում։ Ստիպված այլ պատճառ են հորինել՝ իբր անցումային արդարադատություն կիրառել չի կարելի, որովհետեւ դա լրջորեն կվնասի օտարերկրյա ներդրումներին։

Դեռ մի կողմ թողնենք այն հանգամանքը, որ տասնամյակներ շարունակ Հայաստանում իրենց թալանածով արտասահմանում բիզնեսներ հիմնածները, պարզվում է, խիստ մտահոգված են օտարերկրյա ներդրումների պակասով։ Իսկապե՞ս անցումային արդարադատությունը կվնասի օտարերկրյա ներդրումներին։ Որեւէ մեկը պատկերացնո՞ւմ է, ասենք, այսպիսի տեսարան. արտասահմանյան խոշոր գործարարը մտադրվում է ներդրումներ կատարել Հայաստանում, մանրամասն ծրագրեր է մշակում, հետո հանկարծ ասում է «յա, սրանք ուզում են պատժե՞լ նախկինում երկիրը թալանածներին, բայց դա խայտառակություն է, ինչպե՞ս կարելի է ներդրումներ կատարել այդպիսի երկրում», ու փոշմանում է։ Կամ՝ պատկերացրեք այսպես։ Որեւէ արտասահմանյան խոշոր ընկերություն մտադրվում է ներդրումներ կատարել Հայաստանում, ուսումնասիրում է շուկան եւ պարզում, որ Հայաստանում լուրջ մրցակիցներ է ունենալու՝ ի դեմս օլիգարխների, ովքեր ի վիճակի են լինելու կաշառքով կամ այլ լծակներով ազդել դատարանների վրա եւ նեղել իրենց։ Հիմա՝ հարց․ ո՞ր դեպքում արտասահմանյան այդ ընկերությունները ներդրումներ կանեն Հայաստանում․ եթե վստահ լինեն, որ կան անկախ դատարաննե՞ր, թե՞ եթե տեսնեն, որ դատարանները կամայական որոշումներ են կայացնում՝ ղեկավարվելով ստվերային լծակներով։ Այսինքն՝ ակնհայտ է, չէ՞, որ անկախ դատական համակարգ ունենալն ու անցումային արդարադատությունն իրականում միայն նպաստելու են օտարերկրյա ներդրումների աճին։ Եթե չնպաստեն էլ՝ հաստատ չեն վնասելու։

Հարցին նայենք այլ տեսանկյունից։ Տասնամյակներ շարունակ Հայաստանում անցումային արդարադատություն չի եղել, կարելի է ասել՝ ընդհանրապես արդարադատություն չի եղել։ Եվ ի՞նչ, երկիրը հեղեղվա՞ծ է եղել օտարերկրյա ներդրումներով։ Լավագույն դեպքում բարձրաստիճան պաշտոնյաներն են իրենց թալանածը դուրս բերել օֆշորային գոտիներ ու հետո դրանց մի մասը ետ բերելով՝ շահութաբեր բիզնեսներ հիմնել ու դրանք ներկայացրել որպես օտարերկրյա ներդրումներ։ Կամ էլ դրսում ապրող մեր հայրենակիցներին են համոզել-բերել ու խոստացել կայուն եւ երաշխավորված գերշահույթներ («մեզ էլ՝ ինչ կտաք-կտաք» սկզբունքով)։ Եվ այդ երաշխավորված գերշահույթներով «ներդրումները», որպես կանոն, եղել են կամ մեր ժողովրդի հաշվին (տարբեր ծառայությունների ուռճացված սակագների միջոցով՝ էլեկտրաէներգիա, գազ, բջջային կապ, ավիատոմսեր եւ այլն), կամ ապագա սերունդների հաշվին (ընդերքի անխնա շահագործում, ջրային ռեսուրսների ոչնչացում)։

Եթե մեզ այդ որակի ներդրումներ են պետք՝ անցումային արդարադատությունն ու անկախ դատարանները գուցե իսկապես խանգարեն։ Բայց մեզ կարծես թե այլ որակի ներդրումներ են պետք։ Իսկ դրանք հնարավոր են միայն այլ որակի պետություն ունենալու դեպքում։ Պետություն, որի կայացմանը խանգարողների պակաս, ցավոք, չկա։

Տպել
11503 դիտում

ԱԺԲ-ի անդամները փորձել են անհնազանդության ակցիաներ անել. բերման է ենթարկվել 96 ցուցարար

Թբիլիսիում հերթական ցույցն է ընթանում՝ ընդդեմ «Օտարերկրյա գործակալների մասին» օրենքի

«Մարտական եղբայրության» անդամ Արման Պետրոսյանը կալանավորվել է

Որ որոշների լպիրշությունը կհասնի Ծիծեռնակաբերդում մանկահասակ երեխային ահաբեկել, վիրավորելուն՝ նորություն էր․ Ալեքսանյան

Ողջունում ենք Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանի սահմանազատման գործընթացի սկիզբը․ Պետդեպարտամենտ

Չնայած սարսափներին, որոնց բախվում է հայ ժողովուրդը, տոկունության կամքը չի կոտրվել, ես միշտ կկանգնեմ ձեր կողքին․ Ադամ Շիֆ

Ողջունում ենք ՀՀ-Ադրբեջան սահմանային սյան տեղադրումն ու գործընթացի ուշագրավ զարգացումները․ Էստոնիայի ԱԳՆ

Կլիշեներից պետք է հրաժարվել, բայց ոչ՝ պատմական իրականությունից. Քոչինյանը՝ Էրդողանի հայտարարության մասին

Եվրոպական դատարանը երբեք չի վճռել, որ Հայաստանն օկուպացրել է Լեռնային Ղարաբաղը․ Եղիշե Կիրակոսյան

Հիշում ենք և պահանջում․ Կանադայի ԱԳ նախարարը գրառումն ավարտել է հայերենով

ՄԻՊ-ը բրիտանական ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների հետ խոսել է մարդու իրավունքների հետ կապված խնդիրների և Տավուշի այցի մասին

Կարասինը պաշտոնական նամակ է հղել ՀՀ ԱԺ-ին՝ Ալեն Սիմոնյանի հայտարարությունների հետ կապված

ԱԺԲ-ի անդամները փորձել են անհնազանդություն անել. կան բերման ենթարկվածներ

Զգացմունքներն ու զայրույթն են համակել են ինձ այսօր․ Բուայեն հարգանքի տուրք է մատուցել Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին

Կամո գյուղում տուն և անասնագոմ է այրվել

Պատմական ճշմարտության ճանաչումն անհրաժեշտ է մարդկության դեմ հանցագործությունների կրկնությունից խուսափելու համար․ Դենդիաս

Իսակովի պողոտայից ակցիայի մասնակից 12 անձ է բերման ենթարկվել

Ինչպես երիտթուրքերը, Ալիևը նույնպես ատելություն է տածում հայերի նկատմամբ․ Լեմկինի ինստիտուտի տնօրեն

109 տարի առաջ այս օրը սկսվեց Հայոց ցեղասպանությունը, ես դատապարտում եմ մեղավորներին․ Փայլան

Սևանում հրկիզել են «Աուդի A4»-ը. սեփականատերը ենթադրյալ հրկիզողի մասին տեղեկություններ է փոխացել իրավապահներին

Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի անարգանքը․ Թորոսյանը՝ Ծիծեռնակաբերդում Աննա Հակոբյանի և դստեր հետ կատարվածի մասին

Մարդկանց ուղեղը մխտռում են՝ ցույց տալով, թե մարտնչող ողորմելիությունը ուժի դրսևորում է. Մեհրաբյանը՝ դրոշ այրելու մասին

Մի խումբ քաղաքացիներ փորձել են փակել Իսակովի պողոտան. կան բերման ենթարկվածներ

Սիրիայի Ժողովրդական ժողովի պատվիրակությունը հարգանքի տուրք է մատուցել Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին

Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրը մտորումների և ոգեկոչման ժամանակ է, պետք է հիշենք և հարգենք․ Կանադայի վարչապետի ուղերձը

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը լուսանկար է հրապարակել տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի հետ

Սենատի Ֆրանսիա-Հայաստան բարեկամական խումբն այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր (լուսանկարներ)

Ադրբեջանում հանդիպել են Ալիևն ու Ղրղզստանի նախագահ Սադիր Ժապարովը․ համագործակցության վերաբերյալ փաստաթղթեր են ստորագրվել

Պաշտոնական Անկարան, խեղաթյուրելով պատմական փաստերը, ժխտել է Հայոց ցեղասպանության իրողությունը և հայտարարություն տարածել

Արարատ Միրզոյանը ՀՀ բարձրագույն ղեկավարության հետ այցելել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր (լուսանկարներ)

Իմ մայրն այստեղ հաճախ էր գալիս՝ թոռան ձեռքը բռնած, իբրև իր ծնողների գերեզման, ո՛չ ծնող տեսավ, ո՛չ գերեզման․ Մանսուրյան

Բախվել են «Մերսեդես»-ը, «ՎԱԶ 2106»-ն ու տրակտորը․ պապը, տատը, նրանց դուստրն ու անչափահաս թոռները հիվանդանոցում են

Թուրքիան դեռ չի ճանաչել ցեղասպանությունը, և դա խայտառակություն է, բայց մենք հիշում ենք և չենք ների․ Ջամբասկի

«Լադանիվա» խմբի անդամներն այցելել են Ծիծեռնակաբերդ, հարգանքի տուրք մատուցել զոհերի հիշատակին (լուսանկարներ)

Եվրոն էժանացել է․ ինչ փոփոխություններ է արձանագրել տարադրամի շուկան ապրիլի 24-ին

5-րդ շարասյունը կասի «Бьет, значит любит», իմացի հերդ ա, դիմացի, Ցոլակ ջան. Խաչատրյանը՝ Մատվիենկոյի հայտարարության մասին

Ալիևի ներկայացուցիչը հայտարարել է, թե ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքման իրական հնարավորություն կա

Պետք է աշխատենք հայ ժողովրդի եվրոպական բարեկեցիկ ապագայի համար. Ֆաբիո Մասիմո Կաստալդո

«Հողատու» են գոռում մի կնոջ ու մի աղջնակի ուղղությամբ, ովքեր որդի ու եղբայր են ուղարկել պատերազմ, որ հող պահեն. Սաֆարյան

Աբխազիան հարգում է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը․ երկրի նախագահ Ասլան Բժանիա