«Ազնիվ քյարփինջների» քարոզչական հովանավորները

Քարոզչական մանիպուլյացիաներն, իհարկե, մեծ դերակատարում ունեն մարդկանց ուղեղները լվանալու հարցում: Հատկապես եթե այդ նպատակին հասնելու համար հսկայական միջոցներ են ծախսվում:

Օրինակ՝ ընդդիմադիր քարոզչամիջոցներից մեկը լրատվություն է տարածում «Հայաստանի տնտեսությունը շարունակում է անկումը» վերնագրով, ու թեեւ հենց առաջին նախադասության մեջ ասվում է, որ 2019-ի հունվար-հուլիսին Հայաստանի տնտեսությունն աճել է 6,8 տոկոսով, բայց, միեւնույն է, մարդկանց գիտակցության մեջ վերնագիրն է տպավորվում: Կամ, ասենք, ինչ-որ ընդդիմադիր գործիչ հայտարարություն է տարածում, թե Երեւանի այսինչ թաղամասում սեւ կարիճներ կան, սպասում ենք Նիկոլ Փաշինյանի արձագանքին, ու տպավորություն է ստեղծվում, թե նախկինների օրոք այդ թաղամասում միայն սոխակներ ու սիրամարգեր կային, կարիճները հայտնվել են Փաշինյանի վարչապետության արդյունքում, նա էլ զլանում է անձամբ արձագանքել (եզրակացություն՝ «էս ի՞նչ վարչապետ ա, բա սրա համար էի՞նք փողոց փակում»):

Սրանք, իհարկե, փոքր օրինակներ են եւ ընդամենը ցույց են տալիս, թե ինչ հնարքներ կարելի է կիրառել հանրային գիտակցությունը խեղաթյուրելու գործում: Բայց այդ հնարքները կիրառվում են նաեւ շատ ավելի կարեւոր հարցերում: Օրինակ՝ վարչապետը հերթական անգամ խոսում է Ամուլսարի մասին եւ ջերմուկցիներին խնդրում ապաշրջափակել Ամուլսարի հանք տանող ճանապարհները եւ կետ առ կետ հիմնավորում է դա: Եվ անմիջապես ընդդիմադիր քարոզչամիջոցները գործի են լծվում՝ որտեղից որտեղ պեղում ու հայտնաբերում են այն «գործիչներին» կամ «բնապահպաններին», որոնք ուղղակի հայտարարում են, թե Նիկոլ Փաշինյանն այլընտրանք չունի. կա՛մ դեպի հանք տանող ճանապարհները փակ են մնալու, կա՛մ նա ստիպված է լինելու գնալ «նոր մարտի 1-ի»:

Հասկանալի է, չէ՞, որ իրականում Ամուլսարի ճանապարհներն ապաշրջափակելու կոչն ու 2008-ի մարտի 1-ին հարյուր հազարավոր ցուցարարների վրա կրակ բացելն իրար հետ ոչ մի ընդհանուր բան չունեն: Ընդ որում՝ խնդիրը մասշտաբները չեն, ընդհանուր տրամաբանությունն է հակադիր: 2008-ին իշխանությունները կոպտորեն խախտել էին ՀՀ Սահմանադրությունն ու հնարավոր բոլոր օրենքները (այդ թվում՝ նաեւ Հայաստանի ստանձնած միջազգային պարտավորությունները, ասենք, ժողովրդավարական ընտրություններ կազմակերպելու, մարդու իրավունքները հարգելու եւ բազմաթիվ այլ հարցերում), եւ հարյուր հազարավոր մարդիկ դուրս էին եկել փողոց՝ օրինականությունը վերականգնելու պահանջով: Իսկ Ամուլսարի դեպքում ճիշտ հակառակն է. Իշխանություններն անընդհատ փորձում են մարդկանց բացատրել, որ ամեն ինչ պետք է անել օրենքի (այդ թվում՝ նաեւ Հայաստանի ստանձնած միջազգային պարտավորությունների) շրջանակներում, որ չի կարելի հենց այնպես փակել կամ բացել հանքը, որ ցանկացած որոշում պետք է հիմնավորված լինի, եւ իշխանությունները բավարար լծակներ ունեն՝ վերահսկելու գործընթացը, իսկ ահա ընդդիմախոսներին օրենքները կարծես թե առանձնապես չեն հետաքրքրում: Հանքը չպետք է գործի, եւ վերջ: Հասկացա՞ք տարբերությունը: Մի դեպքում մի քանի հարյուր հազար հոգի պահանջում էին հարգել օրենքները, մյուս դեպքում մի քանի հարյուր (կամ հազար) հոգի պահանջում են արհամարհել օրենքները:

Կարծում եք՝ քարոզչական այս մանիպուլյացիայի հեղինակները չե՞ն հասկանում տարբերությունը: Իհարկե հասկանում են: Բայց նրանց այլ հարց է հետաքրքրում՝ պետք է այնպես անել, որ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը կա՛մ հանդուրժի օրինականության հետագա արհամարհումը եւ դրանով իսկ լրջագույն խնդիրներ ունենա ինչպես միջազգային կառույցներում, այնպես էլ տնտեսության ոլորտում, կա՛մ ստիպված լինի ուժ կիրառել մի քանի հարյուր ակտիվիստների նկատմամբ (ընդդիմադիր քարոզչամիջոցները, վստահաբար, այդ ամենը կհեռարձակեն ուղիղ եթերով) եւ դարձյալ լրջագույն խնդիրներ կունենա ներսում եւ դրսում:

Իսկ բնապահպանական խնդիրներն այս ամենի հետ առանձնապես կապ չունեն: Համենայն դեպս՝ բնապահպանական շարժման «քարոզչական հովանավորների» համար: