Չեմ բացառում, որ «Սասնա ծռերի» գործողությունների մասին որոշակի ինֆորմացիա ունեցել են, բայց չեն կանխել. քաղաքագետ

Սերժ Սարգսյանի հարցազրույցի երկրորդ հատվածը, որ հրապարակվեց երեկ, թերեւս աննկատ կանցներ, եթե նա չպնդեր, որ բանակի իրական թալանը տեղի է ունեցել գործող իշխանության օրոք:

Հետաքրքրականը, սակայն Սարգսյանի բերած օրինակն է թալանի մասով. «Օրինակ՝ գնել են մեծ քանակով զրահաբաճկոններ գրեթե 600 դոլարով, ով այդ գործից շատ թե քիչ տեղեկություն ունի, կարող է չհավատալ»,- որպես թալանի վառ օրինակ նշել է 10-ից ավելի տարիներ Հայաստանը ղեկավարած անձը:

Քաղաքական վերլուծաբան Աղասի Մարգարյանը նկատում է՝ երկիրը ղեկավարած անձը կարող էր գիտակցել, որ միգուցե այդ անվան տակ այլ տեխնիկա, այլ բան է բերվել, որի մասին չի կարող հայտարարվել:

Ստորեւ մեր զրույցը.

- Պարոն Մարգարյան, Սերժ Սարգսյանը երեկվա հարցազրույցում պնդել է, որ բանակի իրական թալանը տեղի է ունեցել այս իշխանության օրոք: Այս պնդման համար բավարա՞ր է ասել, որ մեկ զրահաբաճկոնը գնել են մոտ 600 դոլարով:

- Նախ պետք է նշեմ, որ նախկին նախագահի խոսքում տարօրինակ շատ են հակասությունները: Խոսելով այս իշխանության թերացումների մասին՝ Սարգսյանը չի ասում, թե այդ ինչպե՞ս է, որ Ապրիլյան պատերազմից 2 տարի անց դեռ կարիքների պլան էին կազմում, թե ինչ պետք է ձեռքբերեն: Խոսքը ԱԹՍ-ների մասին է, որ ըստ Սարգսյանի, պետք է 2500 հատ գնեին մինչեւ 2024 թվականը: Այսինքն ի՞նչ էին անում Ապրիլյանից հետո: Եթե այդքան նախատեսել էին, կարող էին այդ ընթացքում գոնե մի մասը ձեռք բերել:

Ես հիշում եմ՝ կարծեմ 2016-ին ՊԲ նախկին հրամանատար Սամվել Բաբայանի հարցազրույցներից մեկը, դրանից հետո էլ հրապարակված նամակները, որոնցում նա հիմնական կետերով նշել էր այն կարիքները, որն ունի մեր բանակը արդիականացման տեսանկյունից: Այսինքն մեկ գործիչը, բանակը ճանաչող մարդը կարողանում է նստել մի քանի էջի սահմաններում նշել 2016 թվի ապրիլյան պատերազմի հետեւանքով պարզված իրողությունները, գնահատել կարիքները, իսկ պետական մի շարք գերատեսչությոններ այդ կարիքների գնահատումը անում են մի քանի տարո՞ւմ, որոշում են 2018 թվականից հետո նոր ինչ-որ բաներ մաս-մաս ձեռք բերել:

Իսկ ինչ վերաբերում է զրահաբաճկոններին, այստեղ ես մեկնաբանություն չունեմ. եթե դա համապատասխանում է իրականությանը, ապա Սերժ Սարգսյանը կարող է նշել, որ դա հաղորդում է հանցագործության մասին եւ դա ինչ-որ ընթացք ստանա: Բայց չմոռանանք, որ գուցեեւ խոսքը զրահաբաճկոնի մասին չէ, այլ տեխնիկաների մասին է: Բաներ կան, որ մեզ հասանելի չեն եւ չեն էլ կարող լինել: Վերջիվերջո պատերազմի ընթացքում ամենատարբեր սպառազինություն, զինտեխնիկա եւ օժանդակ ամեն ինչ ներկրվում է: Ես չեմ կարող ընդունել այդ հայտարարությունը որպես փաստ:

- Այսինքն այդ ապրանքի անվան տակ կարող  է իրականում այլ բա՞ն գնված լինել:

- Հենց դա է, ես չեմ կարող ասել ինչ է բերվել կամ բերվել է, թե չի բերվել:

- Խոսեցիք Սարգսյանի մտքերում եղած հակասությունների մասին: Մեկ օրինակ կնշե՞ք:

- Ասում է, որ մեր բանակը պատրաստ չի եղել պատերազմի եւ դրանում մեղադրում է գործող իշխանություններին: Բայց չէ՞ որ 20-25 տարի բոլորին ասվել է, որ մեր բանակը ամենակայացած կառույցն է: Որեւէ կառույց չի կարող հօդս ցնդել մեկ-երկու ամսում, նույնիսկ մի տարում: Չհաշված, որ գործող իշխանությունն էլ եկել է իր ծրագրով, բանակի վերաբերել որպես կայացած կառույցի եւ չի միջամտել որեւէ բանի: Այս պարագայում քաղաքական ղեկավարության վրա դնել ռազմական պատասխանատվություն՝ դա զուտ քարոզչական հնարք է:

- Մեղադրանքներից մեկը վերաբերում է չարչրկված Իսկանդերը Ադրբեջանի փոխարեն Շուշիի ուղղությամբ կիրառելուն: Այդպես էչ չհաստատվեց՝ եղե՞լ է նման բան:

- Պարզունակ ձեւակերպումներ են: Փաստացի մենք ունեինք իրավիճակ, երբ Հայաստանն ու Ադրբեջանը չէին միմյանց դեմ պատերազմում, շատ հաճախ անտեսվում է այդ փաստը: Այսինքն եթե հայկական կողմը Իսկանդեր էր կիրառում, դա նշանակում է, որ Հայաստանն էր Իսկանդեր կիրառում Ադրբեջանի նկատմամբ. դրանով իրավական առումով ՀՀ-ն պատերազմ էր հայտարարում Ադրբեջանին: Այդ մասը չգիտես ինչու մոռանում են, որ Պաշտպանության բանակն էր պատերազմողը, իսկ Պաշտպանության բանակը Իսկանդեր զինատեսակ չունի: Հետո նա հաստատպես չի պնդում, որ կիրառվել է Շուշիի ուղղությամբ: Դրանք բամբասանքի մակարդակի զրույցներ են, չեմ բացառում որ ինչ-որ բան կիրառվել է, չեմ էլ կարող դա պնդել, բայց դա դիվիդենտ հավաքելու թեմա չէ: Ավելին՝ Սերժ Սարգսյանը քննադատում է Գյանջան ռմբակոծելու գործողությունը, ներկայացնելով, որ դրանից հետո գնդակոծվեցին Ստեփանակերտն ու Շուշին: Բայց հայտնի փաստ է, որ ադրբեջանական կողմը իր դիրքերը փորում էր բնակավայրերի մոտ, այսինքն այդ դիրքերի ռմբակոծումը ակամայից բերում էր խաղաղ բնակչության վնասմանը:

- Պարոն Մարգարյան, Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը երեկ հայտարարեց. «Ապրիլյան պատերազմը կանգնել է հայկական կողմի խոստումների պատճառով: Ի դեպ, այդ խոստումներից հետո, որը որոշակի չափով ժամանակացույց էր ենթադրում և այդ ժամանակացույցը որոշակի չափով ամառվա ընթացքում էր, ամառվա ընթացքում տեղի է ունենում «Սասնա ծռերը», որը օգտագործելով Սերժ Սարգսյանը ևս որոշակի չափով հետաձգում է մինչև 2017 թվականի ապրիլ...»:

Ըստ ձեզ այս հայտարարությունից կարելի՞ է ենթադրել, որ «Սասնա ծռերի» գործողությունները համաձայնեցված են եղել իշխանությունների հետ, թե՞ ուղղակի կարելի է ենթադրել, որ չեն կանխվել:

- Գիտեք, պարոն Գրիգորյանը ի պաշտոնե տիրապետում է որոշակի տեղեկատվության պաշարի, որը մեզ հասանելի չի: Գուցե ապագայում մենք տեղեկանանք: Այս պահին մեզ մնում է համադրել փաստերը եւ եզրահանգման գալ: Ինչպես Սերժ Սարգսյանը, այնպես էլ նրա նախորդը մշտապես հանդես են եկել Ղարաբաղի հարցը ձգձգելու, սառեցնելու, ստատուս քվոն պահպանելու դիրքերից: Այսինքն մեծ հաշվով նախորդ 20 տարիների իշխանությունը երկակի խաղ է վարել՝ արտաքին լսարանի համար եւ ներքին լսարանի համար: Արտաքին լսարանում, Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումներում հայկական կողմը հայտնել է պատրաստակամություն՝ փոխզիջումային տարբերակի, ինչը ամենատրամաբանականն է, եւ ինչը չէր էլ կարող այլընտրանք ունենալ, որովհետեւ դրա այլընտրանքը պատերազմն էր: Սակայն ներքին լսարանում գեներացրել է ոչմիթիզհողականությունը, ինչի մասին Սերժ Սարգսյանն էլ է խոսում, չնայած պնդում է, որ երբեք չի  եղել ոչմիթիզհողական:

Ես անկեղծ ասած հավատում եմ, որ Սերժ Սարգսյան գործիչը իրապես պատկերացրել է, որ իրավիճակի հանգուցալուծումը փոխզիջումային տարբերակն է, բայց այլ բան է, որ գործիչն այդ պատկերացումն ունի, այլ բան է, երբ այդ պատկերացումն ունենալով քո բոլոր հնարավոր լծակներով, քո քաղաքական համակիրներով, քո կոալիցիաներով դու անընդհատ գեներացնում ես ոչմիթիզհողականություն, հայկական վերահսկողեության տակ գտնվող բուֆերային անվտանգային գոտիները հայտարարում ես սեփական հող: Էդ քարոզչությունը բերում էր նրան, որ մեր հասարակությանը պատրաստում էին ոչ պատերազմի, ոչ խաղաղության: Անուղղակիորեն դա բերելու էր պատերազմի, որովհետեւ Ադրբեջանը երբեք էլ չի խորշել նշել, որ եթե հարցը չլուծվի խաղաղ, պատրաստ են զենքի ուժով լուծել: Հիմա եթե այդ նույն տրամաբանությամբ գալիս հասնում ենք  2016 թվական, «Սասնա ծռերի» գործողություններին, իհարկե, ես չեմ բացառում, որ ոչ թե համագործակցվել է, այլ առնվազն որոշակի ինֆորմացիա ունեցել են համապատասխան մարմինները, բայց չեն կանխել:

- Ինչո՞ւ:

- Որպեսզի բանակցությունների ժամանակ, կուլիսներում դա ներկայացվի՝ թե տեսեք, մեր հասարկության մեջ կան շերտեր, որոնց հետ պետք է աշխատել, պատրաստել փոխզիջումների եւ այլն: Տարբերակներ շատ կարող ենք քննարկել, ենթադրություններ անել: Ապրիլյան պատերազմից հետո ակնհայտ էր, որ այլեւս անհնար է իրավիճակը սառեցնել: «Սասնա ծռերը» չլինեին, կարող էր այլ իրադարձություն տեղի ունենալ, որը օգտագործվեր այդ նպատակի համար:

- Ի վերջո, ըստ ձեզ, Սերժ Սարգսյանը կարողացա՞վ հասնել այն նպատակին, որ դրել էր իր առջեւ այս հարցազրույցով: Միգուցե ուզում էր իր նկատմամբ նոր վերաբերմունք ձեւավորել, միգուցե՝ խղճահարություն առաջացնել, միգուցե՝ փետրվարի 20-ի հանրահավաքին մարդ հավաքել...

- Անկեղծ ասած ես չհասկացա՝ ինչ էր ուզում եւ ում էր ուղղված այս հարցազրույցը: Եթե ուղղված էր հասարակությանը, ապա ինչու էր այդքան ոչ ինֆորմատիվ: Շուրջ 3 ժամվա հարցազրույցում նա խոսեց բազմիցս հայտարարված եւ քննարկված թեզերի մասին: Եվ ես չեմ կարծում, թե մեկ հարցազրույցով հնարավոր է փոխել հանրային տրամադրություններ: Ինչ վերաբերում է հանրահավաքին մարդ հավաքելուն, իմ համոզմամբ հարցազրույցը միտված չէր այդ նպատակին, քանի որ ակնհայտորեն չէր կարող նման հարց լուծել: Եթե այդ հանրահավաքներին մարդ չի հավաքվել նոյեմբերին, դեկտեմբերին, երբ իրադարձությունները թարմ էին, կարելի է ասել երկրում ֆորսմաժորային իրավիճակ էր, ապա դա արդեն իսկ ցուցիչ է քաղաքական ուժերի նկատմամբ մեր հանրության վերաբերմունքի մասին: Մարդիկ անշունչ իրեր չեն, որ նրանց հավաքեն, մարդիկ պետք է վստահեն եւ գնան: Իսկ այդպիսի պոտենցյալ չի երեւում: