Տրանսպորտային ապաշրջափակման արդյունքում մենք երկաթուղային կապ կունենանք, թե՛ Իրանի, թե՛ Ռուսաստանի հետ. փոխնախարար

Հայաստանի, Ռուսաստանի եւ Ադրբեջանի փոխվարչապետների մակարդակով ձեւավորված աշխատանքային խումբը մինչեւ 2021 թ. մարտի 1-ը պետք է ամենաբարձր մակարդակով հաստատման ներկայացնի ապաշրջափակման համար իրականացվելիք միջոցառումների ցանկն ու ժամանակացույցը:

2021 թ. հունվարի 11-ին ՀՀ վարչապետի, ՌԴ նախագահի եւ Ադրբեջանի նախագահի կողմից ընդունված համատեղ հայտարարությունից հետո 3 երկրների փոխվարչապետերի համանախագահությամբ ձեւավորվեց եռակողմ աշխատանքային խումբ: Այն իր հերթին ստեղծել է փորձագիտական ենթախմբեր: Հայկական կողմում այդ նպատակով ստեղծվել են 2 փորձագիտական ենթախմբեր, որոնցից մեկը՝ երկաթուղային, ավտոտրանսպորտային եւ համակցված փոխադրումների հարցերով, ղեկավարում է Արմեն Սիմոնյանը: Փոխնախարարի հետ մեր զրույցը՝ ստորեւ.

- Պարո՛ն Սիմոնյան, եռակողմ աշխատանքային խումբը արդեն շուրջ 20 օր է՝ ձեւավորվել է: Ի՞նչ աշխատանքներ է իրականացվել այս ընթացքում տրանսպորտային ապաշրջափակման հարցով:

- Եռակողմ աշխատանքային փորձագիտական ենթախումբը ստեղծվել է, որ ի մի բերվեն գոյություն ունեցող բոլոր ուղղությունները, թե՛ երկաթուղային, թե՛ ավտոմոբիլային ճանապարհների առումով: Ներկայացվի դրանց տեխնիկական վիճակը, հնարավոր վերականգնման ժամկետները եւ ֆինանսական միջոցները, որոնք անհրաժեշտ են այդ վերականգնումն իրականացնելու համար: Այսինքն՝ այդ փորձագիտական խմբերի աշխատանքը զուտ տեխնիկական է: Մենք պետք է ներկայացնենք համապատասխան տեղեկատվությունը աշխատանքային խմբի համանախագահներին՝ փոխվարչապետներին եւ այդ մակարդակով արդեն կընտրվեն այն ուղղությունները, որոնցով ապաշրջափակումը տեղի կունենա:

Կա նաեւ փորձագիտական 2-րդ ենթախումբ, որը զբաղվում է անվտանգային, մաքսային, ֆիտոսանիտարական եւ այլ հարցերով, որոնք անհրաժեշտ են սահմանազատումն ու փոխադրումներն իրականացնելիս: Այդ 2 ենթախմբերի փորձագիտական տեղեկատվությունն ուղարկվում է ավելի բարձր մակարդակ ու այդ մակարդակով արդեն որոշում է կայացվում, թե որոնք են ապաշրջափակման օպտիմալ ճանապարհները:

Ընդհանուր առմամբ, օնլայն ռեժիմով 2 անգամ ենք հանդիպել: Նախ քննարկել ենք երկաթուղով բոլոր գոյություն ունեցող ուղղությունները՝ Երասխի ուղղությունը, Մեղրիի հատվածով անցնող երկաթգիծը, Իջեւանից Ղազախ գնացող հատվածը եւ մեր հիմնական գիծը, որը գնում է դեպի Վրաստան: Մենք գնահատել ենք, թե այդ ուղիներն ինչ վիճակում են, գծերի վերականգնումը ինչ ժամկետներում կարող է լինել եւ ինչ ֆինանսներ են պահանջում:

Նույնը՝ նաեւ ճանապարհների առումով: Ճանապարհները շատ-շատ են, որոնք կապ ունեն Ադրբեջանի հետ: Կան մեծ ճանապարհներ, որոնք երկաթուղու գծերին զուգահեռ են գնում, օրինակ՝ Իջեւանից Ղազախ, Երասխից Մեղրի: Երբ որ կլինի հանդիպումը՝ կքննարկենք դա, կտեսնենք մյուս կողմերն ինչ աշխատանքներ են իրականացրել:

Այս փուլում չի քննարկվում, թե ինչ միջոցներով են այդ հարցերը կարգավորվելու:

- Քննարկումներն ի՞նչ մթնոլորտում են տեղի ունենում, կոնսենսուս ձեւավորվո՞ւմ է կողմերի միջեւ, թե՞ կոնֆլիկտներ կան:

- Կարող են լինել անհամաձայնություններ, որոնք իհարկե, պետք է հիմնավորվեն, բայց, ընդհանուր առմամբ, փորձագիտական մակարդակով մենք փորձում ենք լինել կառուցողական:

- Մինչեւ նախատեսված ժամկետի ավարտը՝ մարտի 1-ը վերջնական պատրաստ կլինի՞ իրականացվելիք միջոցառումների ցանկն ու ժամանակացույցը:

- Այս պահին մենք գրեթե բոլոր ուղղություններով ունենք մոտավոր հաշվարկներ եւ դա եռակողմ փորձագիտական հերթական նիստին կքննարկենք եւս մեկ անգամ: Դա երեւի թե մոտ ժամանակահատվածում տեղի կունենա: Դրանից հետո ինֆորմացիան կտեղափոխենք ավելի բարձր մակարդակ,եւ ենթադրում եմ, որ մինչեւ մարտի 1-ը հանդիպում տեղի կունենա:

- Ապաշրջափակումը որքա՞ն ժամանակում պետք է տեղի ունենա:

- Եթե համապատասխան ուղղություններն ընտրվեն, թե՛ երկաթուղային, թե՛ ավտոմոբիլային առումով եւ այդ համաձայնությունը եռակողմ ընդունվի, ապա մեր ներկայացրած տեղեկատվության հիման վրա մոտավոր ժամկետներով արդեն կան, թե կոնկրետ ուղղության համար ինչքան ժամանակահատված է անհրաժեշտ:

- Տրանսպորտային ապաշրջափակման վերաբերյալ տարբեր քննարկումներում նշվում էր անվտանգության խնդրի մասին, այս հարցին ի՞նչ լուծում է առաջարկվում:

- Նոյեմբերի 9-ի հայտարարության 9-րդ կետում նշված է, որ անվտանգությունը մեր տարածքում ապահովում է ՀՀ-ն: Դա մյուս ենթախմբի գործունեության փորձագիտական հարցերի մեջ է ներառված, ու ճիշտ չեմ համարում, որ ես դրա մեջ մտնեմ:

- Որպես տրանսպորտի գծով փոխնախարար՝ ի՞նչ եք կարծում, տրանսպորտային ապաշրջափակումը Հայաստանին ի՞նչ կտա, թե՛ դրական, թե՛ բացասական առումով: Շատ էր խոսվում, որ Հայաստանը սրանից պետք է փորձի առավելագույնը քաղել, ո՞րն է այդ առավելագույնը:

- Նախ մենք կունենանք երկաթուղային կապ թե՛ Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ, թե՛ մեր հիմնական դաշնակցի՝Ռուսաստանի Դաշնության հետ: Հաշվի առնելով այն բեռների ծավալները, որոնք տարանցիկ կարող են անցնել մեր երկրով, ապա բավականին դրական ազդեցություն կարող է ունենալ մեր երկրի տնտեսության վրա:

- Ամիսներ առաջ քննարկման էր դրվել ծանր մեքենաների համար ճանապարհի հարկի վերաբերյալ նախագիծը, այս համատեքստում դիտարկե՞լ եք ապաշրջափակման ազդեցությունը:

- Այդ նախագիծն իրականում ԵՄ-ի հետ կնքված համապարփակ համաձայնագրի շրջանակներում է, որում պահանջ կա  հավասար պայմաններով ապահովել ճանապարհային հարկի մեխանիզմի ներդրումը: Մենք դա մշակել էինք դեռ նախորդ տարի մարտ-ապրիլ ամիսներին: Եթե այդ համակարգը ներդրվի, իհարկե 12 տոննա եւ ավելի զանգված ունեցող ավտոմոբիլները պետք է 1 կիլոմետրի համար վճարեն համապատասխան վճար:

- Ապաշրջափակումը Հայաստանի՞ վրա ավելի դրական կազդի, թե՞ այլ երկրների:

- Անկեղծ ասած՝ ես մտածում եմ, թե մե՛ր երկրի համար ինչպիսի ազդեցություն կունենա, այլ ոչ թե հարեւանների: Ես հետաքրքրված եմ, որ այլընտրանքային ճանապարհներ լինեն, եւ Հայաստանի տրանսպորտային կապակցվածությունը մեր գործընկեր երկրների հետ ավելի մեծ լինի: Գնահատական չկա, թե ում վրա ավելի շատ կանդրադառնա: Հայաստանը այս պահին չունի երկաթուղային կապ Իրանի եւ ՌԴ-ի հետ, այն կապը, որը կար նախկինում, Վրաստանով էր անցնում, որը հիմա չկա: Չնայած քաղաքականության մեջ եթեներով չեն խոսում, բայց եթե ապաշրջափակումը տեղի ունենա, ապա մենք այդ կապը կստանանք ու նաեւ տարանցիկ բեռնափոխադրումներ կլինեն Իրանից ՌԴ, Վրաստան: