Պետք չէ հարկային աճից ավտոմատ ենթադրել, որ տնտեսական աճ է լինելու. տնտեսագետ

2021 թ. ապրիլին հավաքագրվել է ռեկորդային հարկային եկամուտներ՝ 180 մլրդ դրամ։ Այս ցուցանիշը ավելի է ոչ միայն 2020-ի ճգնաժամային տարվա, այլեւ 2019-ի եւ 2018-ի նույն ամսվա ցուցանիշից. 2018 թ. ապրիլին հավաքագրվել է 126.4 մլրդ, 2019-ի ապրիլին՝ 166.8 մլրդ, իսկ 2020-ի նույն ամսում՝ 151.7 մլրդ դրամ:

2021 թ. հունվար-ապրիլ ամիսներին հավաքագրվել է 513 մլրդ դրամ, 2020-ին 500.7 մլրդ դրամ, 2019-ին 466.4 մլրդ դրամ, 2018-ին 366.3 մլրդ դրամ: Առաջին կիսամյակի (հունվար-հունիս) հաստատված ցուցանիշը կազմում է 665 մլրդ դրամ եւ արդեն փաստացի 77 տոկոսը հավաքագրվել է: Թվային տվյալներն ուսումնասիրել ենք՝ ելնելով ՀՀ Ազգային ժողովի բյուջետային գրասենյակի հրապարակումներից:

Էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը ապրիլ ամսվա հավաքագրումների վերաբերյալ ֆեյսբուքյան իր էջում գրել էր, որ ի հեճուկս բազմաթիվ «ամեն ինչը վատ ա ու ոչ մի ներդրում չկա» ասողների՝ Հայաստանի ազատ եւ համակարգային կոռուպցիա չունեցող տնտեսությունը արագ շտկում է մեջքը։

Թեմայի վերաբերյալ «Հայկական ժամանակ»-ը զրուցել է տնտեսագետ Աշոտ Խուրշուդյանի հետ:

- Պարո՛ն Խուրշուդյան, ապրիլին հավաքագրված ռեկորդային հարկային եկամուտները ինչո՞վ է պայմանավորված:

- Պայմանավորված է ժամկետով: Ապրիլին ամփոփվում են եւ մինչեւ ապրիլի 20-ը վճարվում են նախորդ տարվանից մնացած մի շարք հարկատեսակներ: Բայց ամբողջ տարվա կտրվածքով այդ մեկ ամիսն էական ազդեցություն չունի:

- Հավաքագրման այս ծավալները թույլ տալի՞ս են ասել, որ տնտեսությունը շտկում է մեջքը, ինչպես էկոնոմիկայի նախարարն է ասում:

- Ոչ, եթե տնտեսագիտորեն ասենք՝ ուղղակի ՀՆԱ-ի դեֆիլյատորն աճել է: Ավտոմատ անուղղակի հարկերի աճի մի մասը գնաճով է պայմանավորված, իսկ մյուս մասը՝ հիմնականում բնապահպանական վճարներով: Արտահանումը արտարժույթով է տեղի ունենում, իսկ արտարժույթն աճել է, ինչպես նաեւ որոշ մետաղական հումքերի գներն են աճել: Այսինքն պարզապես գնային գործոնն է մեր տնտեսության մեծացել:

Երբեմն նույնիսկ տնտեսագետներն են այս սխալն անում, եւ ուզում եմ  շեշտել՝ պղնձի գնի աճը մեր տնտեսությունը չի աճեցնում, տնտեսությունը չափվում է քանակական աճով: Եթե իքս քանակի պղինձ էիր արտահանում եւ հիմա էլ ես այդքան արտահանում, դա 0 տոկոս ՀՆԱ-ի աճ է: Այս դեպքում կաճեն հարկերը եւ ՀՆԱ-ի դեֆիլյատորը: Պետք չէ դիտարկել, որ միջազգային շուկայում  արտահանման գներն աճեցին, ուրեմն դա տնտեսական աճ է: Եթե կազմակերպությունը լրացուցիչ ներդրում անի այդ հավելյալ շահույթ ստացած գումարներով, միայն այդպես կարող է նպաստել տնտեսության աճին:

- 4 ամսվա կտրվածքով եւս հավաքագրումների աճ է նկատվում ոչ միայն ճգնաժամային 2020-ի, այլեւ՝ 2019-ի նկատմամբ: Ի՞նչն է, ըստ ձեզ, նպաստել հավաքագրումների բարձրացմանը:

- Այն արդյունքները, որոնք հիմա տեսնում ենք՝ անցյալ տարվա տարեվերջի արդյունքներն են: Սովորաբար առաջին եռամսյակում են վճարում՝ ե՛ւ ավելացված արժեքի հարկը, ե՛ւ շահութահարկը եւ այլն: 2020-ի տարեվերջին շատ մեծ ծախսեր եղան՝ հիմնականում աշխատավարձերի գծով, օրինակ՝ ՄՈԲ-ին տրված աշխատավարձերը, բայց դա շարունակական չէ, դրա համար 2021-ի առաջին եռամսյակի ցուցանիշները ես հակված չեմ վերագրել ամբողջ տարվա վրա: Պետք չէ հարկային աճից ավտոմատ ենթադրել, որ տնտեսական աճ է լինելու: Պետք է ուղղակի նայել, թե տնտեսությունում ինչ է տեղի ունենում:

- Ձեր գնահատմամբ, տնտեսությունն ու հարկային եկամուտները համաչա՞փ են ընթանում:

- Մեր եկամուտների հավաքագրումը երբեք համաչափ չի եղել: Դա դարձել է մի տեսակ կայուն, քանի որ ուղղակի հարկերը մեծ կշիռ ունեն, մասնավորապես՝ եկամտահարկը: Ցավոք, ուղղակի հարկերն ամբողջական չեն արտացոլում մասնավոր տնտեսական ակտիվությունը, քանի որ այստեղ շատ մեծ դեր ունի նաեւ պետական հատվածը:

- Կառավարությունը նախատեսում է հարկային ճեղքը փակելու համար քայլեր իրականացնել, հարկային եկամուտների հավաքագրման վերականգնման ֆոնին նման անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք:

- Առանց հաշվարկ անելու այդ ռիսկի տակ մտնելը կարող է ի վնաս լինել: Հարկերը, կարելի է ասել, բնակչության եւ պետության միջեւ պայմանագիր է: Կապ չունի՝ հարկերը կբարձրացնեն, թե կիջեցնեն, ամբողջ հարցը փոխադարձ վստահության եւ պայմանավորվածության մեջ է: Օրինակ՝ մարդիկ պատրաստ են սեփական գումարները հանրային այլ ծրագրերի ուղղել, բայց պետության միջոցով պատրաստ չեն: Մենք խոսում ենք վերաբաշխման եւ սկզբունքայնության մասին: Կարծում եմ՝ պատերազմից հետո պետք է հանրային ավելի կարեւոր ծրագրեր արվեին, բայց ցավոք սրտի հատկապես մինչեւ ընտրությունները անորոշությունը մնում է եւ վստահության ռեսուրս չկա կտրուկ փոփոխություններ անելու:

- Հարկային հավաքագրումների տեմպերն այս պահին հնարավորություն տալի՞ս են սոցիալական ծրագրեր անելու, աշխատավարձ կամ թոշակ բարձրացնելու:

- Այս պահին ռիսկային կամ ճգնաժամային իրավիճակ ես չեմ տեսնում, հարկերը նորմալ հավաքվում են, մի քիչ ցածր, մի քիչ բարձր, բայց վտանգավոր ոչ մի բան չկա: Սակայն սոցիալական ուղղությունը լուրջ սոցիալական քաղաքականության շարունակությունը պետք է լինի եւ ոչ թե նվեր, սուբսիդիա կամ պարզապես բնակչությանը փող տալ: Դա պարզապես ինքնախաբեություն է, շատ կարեւոր է, որ մենք մեր տնտեսության պոտենցիալը մեծացնենք:

- Ըստ ձեզ, պետության կողմից վարվող հարկային քաղաքականությունն այս պահին ինչպիսի՞ն է: Կարելի՞ է այն դրական գնահատել:

- Ընդհանուր հարկային քաղաքականությունը իներցիոն շարունակվում է արդեն տասնյակ տարիներ: Էական փոփոխություն հարկային տրամաբանության մեջ ես չեմ տեսնում: Փոքր շտկումներով առաջ ենք գնում զուտ նորմատիվ հարկային դաշտի առումով: Իսկ այն, ինչ փոխել են, օրինակ՝ եկամտահարկի համահարթեցումը, ես դեմ եմ եղել, այն, ըստ իս, անհավասարություն մտցրեց: Դա շտկվեց դրոշմանիշային վճարների փոփոխությամբ:

- Ռիսկի գնալու եւ հարկային քաղաքականության լուրջ փոփոխություններ կատարելու անհրաժեշտություն կա՞ տնտեսությունն ավելի աշխուժացնելու համար:

- Տնտեսության մեջ փոփոխությունը մարդկանց վարքագծի փոփոխություն է ենթադրում, մեր դիտարկումները ցույց են տալիս, որ մարդիկ այդքան հեշտ վարքագիծ չեն փոխում:  Եթե ես ավելի հարկ եմ վճարում, երբեմն մտածում եմ՝ դե լավ, հօգուտ պետության է, ոչինչ: Երբ բոլորս այդ կետին հասնենք եւ ընդունենք ամբողջ բյուջետային համակարգը որպես մեր բոլորի համակարգ, այդ օրը կարող ենք ասել, որ կայացել ենք, եւ հարկային փոփոխություններն այդ օրը շատ հեշտ կլինի անել՝ փոխելով մեր վարքագիծը: Այս պահին ես չեմ կարող այդ գնահատականը տալ, որովհետեւ քաղաքական անորոշությունը մեծ է, անվտանգության անորոշությունը մեծ է: Դրանք խանգարում են կտրուկ փոփոխություն անել, եւ նման դեպքերում ցանկացած որոշում կայացնող նախընտրում է ամեն ինչ թողնել այնպես, ինչպես կա, որովհետեւ փոփոխությունը կարող է հակառակ էֆեկտն ունենալ, նույնիսկ, եթե դրական մտադրությամբ է այն:

Տպել
793 դիտում

Օքսֆորդի միջնակարգ դպրոցում 15-ամյա պատանին կրակ է բացել. զոհվել է առնվազն 3 հոգի, վիրավորվում են ստացել՝ 8-ը

Էրդողանի հարցազրույցից հետո թուրքական լիրան արժեզրկման նոր ռեկորդ է գրանցել

Օգտատերի պնդմամբ՝ «Գեներալները սպանել են զինվորներին». ԱՀ ԱԱԾ-ն կզբաղվի սկանդալային հայտարարությամբ

Ծնողները 4 օրերի ընթացքում երեխային չեն այցելել. մահացած 2.5 տարեկան տղան ԲԿ է ընդունվել ծայրահեղ ծանր վիճակում

Հրաչյա Թաշչյանն ազատվել է վարչապետի աշխատակազմի արտաքին կապերի վարչության պետի պաշտոնից

Ջիլլ Բայդենն առաջին անգամ զարդարել է Սպիտակ տունը՝ իր ընտրած թեմատիկայով ու դեկորներով (լուսանկարներ)

Հրդեհ Ստեփանակերտի բնակելի տներից մեկում. տարհանվել են շենքի բոլոր բնակիչները

Արմեն Սարգսյանն ազգային տոնի առթիվ շնորհավորել է Ռումինիայի նախագահին

ՊԵԿ մաքսային ծառայողները ծառայություն են իրականացնում Գորիս-Կապան ճանապարհին. Ռուստամ Բադասյան

Ռազմական համալսարանում կայացել է կուրսանտների ավարտական վկայագրերի հանձնման արարողությունը (լուսանկարներ)

Աշոտ Մինասյանը կկալանավորվի. դատարանը բավարարել է դատախազության բողոքը

Կորոնավիրուսի ցուցանիշները կրկին աճում են. մեկ օրում 43 մարդ է մահացել վարակի հետևանքով

Ավարտվել է պետական դավաճանության աննախադեպ դեպքով քրգործի նախաքննությունը. ԱԱԾ-ն նոր մանրամասներ է հայտնում (տեսանյութ)

Ստիպել է կիսամերկ լուսանկարվել երեխաներին, այնուհետ՝ գումար շորթել ծնողներից. 32-ամյա տղամարդը կալանավորվել է. ՔԿ

Խարդախությամբ գրավադրել է քույրերի՝ 160 մլն դրամ արժողությամբ գույքը. քրգործի նախաքննությունն ավարտվել է

Մյանմայի նախկին առաջնորդը հնարավոր է 100 տարվա ազատազրկման դատապարտվի

Վթարի պատճառով 6 ժամ ջուր չի լինելու Հրազդան քաղաքում

Ես նորմալ եմ գնահատում մեր շանսերը. Արարատում «Հանուն Հանրապետության» թեկնածու

Երևանում ու Արարատի մարզում մինչև 6-ժամյա հոսանքազրկում է սպասվում

Երևանում մեքենան, դուրս գալով երթևեկելի մասից, հայտնվել է շինհրապարակում. 3 արգելափակված քաղաքացիները դուրս են բերվել

ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը կմեկնի Շվեդիա

ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ

Գեղարքունիքի Լիճք գյուղում խոշոր հրդեհի հետևանքով անկել է 700 ոչխար, 25 խոշոր եղջերավոր

Տեղի է ունեցել «Հայաստան» հիմնադրամի կողմից ՀՀ պետբյուջե փոխանցված միջոցների օգտագործումը քննող հանձնաժողովի նիստը

Հաշմանդամություն ունեցող բազկամարտիկները 2 ոսկե և 2 բրոնզե մեդալ են նվաճել աշխարհի առաջնությունում

Անթիլիասի Մայրավանքում Արամ Առաջինի նախագահությամբ տեղի է ունեցել վանաբնակ միաբան հայրերի հավաք

Հանրային քննարկման է դրվել դասագրքերին ներկայացվող պահանջների վերաբերյալ կարգի նախագիծը

ՀԱՊՀ Երևանի ավագ դպրոցի թիմը «Ալ Ֆերգանի» միջազգային օլիմպիադայում արժանացել է 5 մեդալի

Լոնդոնում նշվել են Ալեքսանդր Սպենդիարյանի և Առնո Բաբաջանյանի հոբելյանները

Հունաստանում 60 և ավելի տարիքի մարդկանց համար պարտադիր կդառնա Քովիդ-19-ի դեմ պատվաստումը

Ընտրվելու շանսը բարձր եմ գնահատում՝ հաշվի առնելով մեր թիմի պատրաստակամությունը և կարողությունները. Խոյում ՔՊ թեկնածու

Վահան Քերոբյանը դեկտեմբերի 2-3-ը կգործուղվի Մոսկվա, իսկ դեկտեմբերի 3-5-ը՝ Դուբայ

Մադրիդում ընթանում է ՄԱԿ զբոսաշրջության համաշխարհային կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեայի նիստը

Արագածոտնի մարզում կատարվել է կորոնավիրուսային համավարակի դեմ 43829 պատվաստում

Վահրամ Դումանյանն ընդունել է հայազգի անվանի արվեստագետ Ստաս Նամինին

40 դիտարկում, 5 արձանագրություն. վարորդներն ու ուղևորները դիմակներ չեն կրել

ՌԱԿ-ը զորավիգ է և իր աջակցությունն է վերահաստատում Հայաստանի կառավարությանը․ վարչապետն ընդունել է Միքայել Խարապյանին

Աշտարակ քաղաքում մառախուղ է․ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ

Արդեն այնքան պատվաստված կա, որ հանրային սննդի օբյեկտները լուրջ վնասներ չեն կրի. նախարարը՝ հունվարից գործող կարգի մասին

Հայաստանում ավելի հաճախ տղամարդիկ են գործում ինքնասպանություն. որոնք են կյանքին վերջ տալու հիմնական պատճառները