Նա ծաղրի է ենթարկվում և չի արժանանում հարգանքի. ուսուցիչների՝ աշխատանքը թողնելու խնդիրը վերջին շրջանում մտահոգիչ է

Հայաստանի կրթական ոլորտի, մասնավորապես՝ ուսուցիչների մասնագիտության հետ կապված խնդիրները շարունակում են մնալ արդիական: Դրանց մասին բարձրաձայնում և լուծումներ են առաջարկում ոլորտի տարբեր մասնագետները, այդ թվում՝ համապատասխան գերատեսչությունը:

Ուսուցիչների մասնագիտության հետ կապված խնդիրներից մեկի մասին էլ երեկ ԿԳՄՍ փոխնախարար Ժաննա Անդրեասյանն էր ֆեյսբուքյան իր էջում բարձրաձայնելԸստ փոխնախարարի՝ հատկապես համավարակից հետո երիտասարդ ուսուցիչների՝ մասնագիտությունը թողնելու դեպքեր են արձանագրվում: Եթե նախկինում նման քայլի դիմում էր ամեն վեցերորդ ուսուցիչը, ապա համավարակից հետո արդեն այս ցուցանիշը դարձել է յուրաքանչյուր չորրորդ ուսուցչից մեկի դեպքում։ Փոխնախարարի խոսքով՝ վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ մինչև համավարակը ուսուցիչները մյուս ոլորտներում զբաղվածներից միջինում երեք անգամ ավելի են, այսպես կոչված, մասնագիտական այրման նշաններ ունենում, ինչը համադրելի է միայն առողջապահության ոլորտի բարձր սթրեսայնության աշխատանքների հետ։

Փոխնախարարն ահազանգում է՝ մանկավարժությունը թողնելու հարցը հատկապես սուր է 4-12 տարվա ստաժ ունեցող ուսուցիչների դեպքում։ Սա, ըստ նրա, մի խնդիր է, որին աշխարհի երկրները նոր են առնչվում։ Պատրաստի լուծումներ և մեխանիզմներ էլ չկան։

Խնդրի վերաբերյալ փոխնախարարի գրառման մեկնաբանություններում լուծումներ և առաջարկներ են ներկայացրել տարբեր ուսուցիչներ: Վերջիններիս կարծիքով՝ հարցի լուծումը պետք է տրվի մի քանի ճանապարհով. թվարկվածներից գլխավոր ճանապարհը թեև ուսուցչի աշխատավարձի բարձրացումն է, սակայն ուսուցիչները ոչ պակաս կարևոր այլ լուծումներ ևս առաջարկել են, օրինակ՝ ուսուցչի նկատմամբ երբեմնի ակնածանքի վերականգնում, ոչ թե, ըստ ցանկացած բողոքի, նկատողությունների հայտարարում, մասնագիտական աճի անվճար հնարավորությունների ապահովում։

Ուսուցիչների առաջարկած լուծումը նաև իրենց պաշտպանվածությանն է վերաբերում. թույլ չտալ, որ ծնողը կամ առավել ևս աշակերտը կարողանան ուսուցչին մեղադրել բոլոր հնարավոր արարքների համար։ Օրենքի ուժով հիշեցնել, որ ծնողները ևս պատասխանատու են իրենց երեխաների պահվածքի և կրթական արդյունքների համար։

Մանկավարժ, կրթության փորձագետ, «Կրթարար» ՀԿ-ի նախագահ Արսեն Վարդանյանը նույնպես իր առաջարկներն ունի հարցի հետ կապված: Վերջինս ընդգծում է՝ ուսուցիչների մասնագիտական այրման խնդիրը միշտ է եղել: Պատճառն այն է, որ մանկավարժի մասնագիտական գործունեության մեջ որևէ առաջընթաց և մոտիվացիա այսքան տարիների ընթացքում դեռևս չի գրանցվել:

«Գրեթե նույնն է իրենց գործունեությունը, ոչինչ չի փոխվել. պայմանները, հասարակական բարեկեցությունը, աշխատավարձի բարձրացման հետ կապված հարցը, դրա համար էլ ուսուցչի համար միևնույն է՝ ինչպես կդասավանդի: Այլ եկամտաբեր մասնագիտություն գտնելուն պես էլ կարող է հանգիստ դուրս գալ աշխատանքից: Հիմա հատկապես երիտասարդ ուսուցիչները նախընտրում են սոցիալական բարեկեցիկ կյանք ունենալ, քան երկու-երեք տարի աշխատել, սակայն որևէ առաջընթաց չգրանցել թե՛ կյանքում, թե՛ մասնագիտական ոլորտում»,- «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում ասում է նա:

Հարցին՝ արդյոք երիտասարդ մանկավարժների կամ արդեն գործող ուսուցիչների հետաքրքրվածության բացակայությունը մասնագիտության նկատմամբ գալիս է միայն աշխատանքի համար ցածր վարձատրվելո՞ւց, Վարդանյանը նկատում է՝ պատճառներից մեկն էլ այն է, որ ուսուցչի մասնագիտությունը բոլոր հնարավոր հարթակներով ծաղրի է ենթարկվում:

«Օրինակ՝ ուսուցչի հեղինակության ակնումը հասարակության շրջանում՝ սոցցանցից մինչև սերիալներ, հումորային հաղորդումներ ծաղրում են ուսուցչին: Մանկավարժը ասոցացվում է աղքատ, չկայացած մարդու հետ: Իհարկե, այս ամենին զուգահեռ կան մասնավոր դպրոցներ, հասարակության մի հատված, որտեղ ուսուցիչը հարգված է, գնահատված իր մասնագիտությամբ, բայց այդ ծաղրի պատճառով երիտասարդ ապագա մանկավարժը կամ արդեն գործող ուսուցիչը աստիճանաբար հիասթափվում է իր մասնագիտությունից»,- ասում է նա և հավելում. «Ցածր վարձատվությանը զուգահեռ ուսուցչի առջև անընդհատ պահանջներ են դրվում. թեմատիկների ստուգում, կիսամյակային գրավոր աշխատանքների ստուգում, կամավոր ատեստավորումներ, վերապատրաստումներ: Ինքս մի քանի դպրոց եմ գնացել՝ ուսուցիչների շրջանում վերապատրաստում իրականացնելու համար՝ «Նախագծային ուսուցում թեմայով», մեծահասակ ուսուցիչների մեծ մասն ասում է՝ ես դիմում կգրեմ, դուրս կգամ աշխատանքից: Այժմ պետք է այդ ուսուցիչներին մոտիվացնել: Այսինքն՝ նախ պետք է լինի մոտիվացիա, հետո դրվեն այդ պահանջները»:

Այս ամենից բացի, Վարդանյանի խոսքով, ուսուցչի համար պետք է սանդղակներ դրվեն, որպեսզի նա կարողանա օգտվել սոցփաթեթներից, մասնագիտական զարգացման հնարավորություններից: Օրինակ՝ գրախանութներից օգտվելիս մասնագիտական գրականության համար նրանց դեպքում գործի հատուկ զեղչ:

«Ես չեմ նկատում անկեղծ ցանկություն՝ ուսուցչին օգնելու: Ռեալ պետք է հասկանալ՝ մասնագիտական ինչ մակարդակի ուսուցիչներ մենք ունենք, ու, ըստ դրա, քայլեր դնել մեր առջև և շարժվել այդ քայլերով: Ուսուցիչը անընդհատ լարված է, սթրեսի մեջ, կարելի է որոշ չափով կրճատել ու նպատակային դարձնել նրա աշխատանքը: Օրինակ՝ աջակցություններ լինեն ուսուցիչների համար, եթե սկսնակ ուսուցիչ է, որտեղի՞ց օգտվի ու ինչպե՞ս զարգացնի իր մասնագիտական հմտությունները»,- նշում է Վարդանյանը:

Կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը ևս նույնակարծիք է. ուսուցիչը չպետք է լարված, սթրեսային աշխատանք ունենա, որ չհիասթափվի իր աշխատանքից, պետք է նախ սկսնակ ուսուցիչներին օգնություն ցուցաբերել:

«Մեզ մոտ կա բավականին մեծ խումբ, որոնք սովորում են Մանկավարժական համալսարաններում, բայց ամեն դեպքում մտադիր չեն դառնալ ուսուցիչ: Օրինակ՝ մանկավարժական ֆակուլտետներում ինֆորմատիկա առարկայի ուսանողների մեծ մասը սովորում է, որ հետագայում աշխատի ԱյԹի ոլորտում: Իրենց միայն դիպլոմն է պետք, այսինքն՝ սովորում են Մանկավարժական բուհում, բայց կրթության համակարգ չեն ցանկանում մտնել: Երկրորդ խումբը, երբ ուսուցիչը մտնում է դպրոց ու շատ արագ լքում այն, քանի որ չի հասկանում՝ եթե մտել Է դպրոց որպես ուսուցիչ, ապա ինչպես լեզու գտնի աշակերտների հետ կամ ինչպես սկսի իր դասը»,- մեզ հետ զրույցում ասում է Խաչատրյանը:

Վերջինիս կարծիքով՝ սկսնակ ուսուցիչների դեպքում, օրինակ, պետք է գործի այն սկզբունքը, որ արհեստավարժ ուսուցիչը լսի սկսնակ ուսուցչի դասը և առաջարկություններ անի. «Մեր կրթական ոլորտում սա բացակայում է, այսինքն՝ գործում է՝ «լողա կամ խեղդվիր» սկզբունքը: Ուսուցչի աշխատանքը բարդ է, և չի կարելի այդ հոսանքում նրան միայնակ թողնել»:  

Խնդրին լուծում տալու համար նախ պետք է բարելավվի ընդհանուր կրթական միջավայրը, նկատում է կրթության փորձագետը, վերականգնվի ուսուցչի նկատմամբ երբեմնի հարգանքը: Միևնույն ժամանակ, ըստ Խաչատրյանի, այդ լուծումները գտնելու համար պետք է երկար ճանապարհ անցնել:

«Ամենակարևորը հարգանքն է, եթե հարգված չէ ուսուցիչը և վատ վերաբերմունքի է արժանանում, բնականաբար, հանգիստ կարող է փոխել մասնագիտությունը: Կարող է ընտրել ավելի եկամտաբեր, այնպիսի մասնագիտություն, որտեղ իրեն կգնահատեն: Մարդիկ կան, որ որոշ դեպքերում պատրաստ են ցածր աշխատավարձով աշխատել, միայն իրենց հանդեպ հարգանք լինի: Հասարակության մեջ ընդհանուր պետք է կրթությունը արժևորված լինի»,- ասում է նա:  

Մերի Խաչատրյան

Տպել
10111 դիտում

Հնարավո՞ր է՝ մեր հեռախոսահամարները հրապարակվեն, գուցե գեղեցիկ աղջիկները տեսնեն ու զանգեն. «Ջերմուկյան էսքիզներ»

Ինչպես ենք կարողանում վնասել այն, ինչը ստեղծելու խնդիր ունենք․ Անդրեասյանը՝ դպրոցներից մեկում կատարված գողության մասին

ՀՀ ԱԳՆ-ն մեկնաբանել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպման 2022թ․ ապրիլի 19-ի համատեղ հայտարարության 24-րդ կետը

Հայաստանն ու Լիտվան պատրաստվում են միջկառավարական հանձնաժողովի նիստին

Էջմիածնի բնակիչը երթուղայինում բջջային հեռախոս է գողացել

ԵՏՄ անդամ Հայաստանը պատրաստ է աջակցել հայկական շուկա մտնելու ցանկություն ունեցող ավստրիական ընկերություններին․ Սիմոնյան

Ինչ եղանակ սպասել առաջիկա օրերին

Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է ՌԱԿ Կենտրոնական վարչության ատենապետ Միքայել Խարապյանին և վարչության ներկայացուցիչներին

Բարի գալուստ «Նոա» ընտանիք․ ֆուտբոլային ակումբը նոր պայմանագրեր է կնքել

Գավառի ԲԿ-ում առաջին անգամ կեսարյան հատումով եռյակ է լույս աշխարհ եկել

Լոռիում վերջին մի քանի օրում հայտնաբերվել է 10-ից ավելի մեքենա՝ բեռնված տարբեր ծավալի փայտանյութով

Ուժեղ քամին Գյումրիում պոկել է Ղանդիլյան փողոցի շենքերից մեկի տանիքի թիթեղները

Համայն Ռուսիո պատրիարք Կիրիլը Նովոռոսիյսկում պատարագի ժամանակ սայթաքել է և ընկել

Ավտոմեքենան ընկել է Ազատի ջրամբարը և սուզվել

Կյանքից հեռացել է կլարնետիստ Հովհաննես Վարդանյանը

ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանը և Յուրի Վորոբյովը քննարկել են Հայաստան-Ռուսաստան միջխորհրդարանական փոխգործակցության ամրապնդման հարցերը

Շիրակի մարզի պարեկները բեռնատարի մեջ՝ արկղերով կանեփ, պլաստմասե շշերում էլ կանեփանման զանգվածներ են հայտնաբերել

Վթարային ջրանջատում Սյունիքում․ երկու բնակավայր 12 ժամ ջուր չի ունենա

Արարատում համագյուղացիների վեճն ավարտվել է  դանակահարությամբ․ կա ձերբակալված

Երևան-Մեղրի ճանապարհին ավտոմեքենան ծառին է բախվել․ վարորդը հոսպիտալացվել է

Պուշկինի թունելի էլեկտրամատակարարումն ամբողջությամբ վերականգնվել է

Հիմնադրամի համահայկական ընդգրկումն ինքին բացառում է որևէ քաղաքական միտում, նախընտրություն կամ ազդեցություն․ ՀՀ նախագահ

Նոր խաղադաշտի բացում՝ ֆուտբոլային խաղով․ ընկերական հանդիպմանը մասնակցել է նաև Երևանի քաղաքապետ Հրաչյա Սարգսյանը

Բերման է ենթարկվել գողության և խարդախության մեղադրանքով հետախուզվող 29-ամյա տղամարդը

Հայաստանը բարձր է գնահատում մեր երկրների միջև բարեկամական հարաբերությունները. Վահագն Խաչատուրյանը՝ Սլովենիայի նախագահին

Հրդեհ է բռնկվել Արմավիրի բնակարաններից մեկում

Լիլիթ Մակունցը հանդիպում է ունեցել ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի հետ

Բացահայտվել և չեզոքացվել է անօրինական միգրացիայի կազմակերպմամբ զբաղվող հերթական հանցավոր խմբի գործունեությունը

Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցում է «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նիստին

Բացվել է Գյումրու համալիր մանկապատանեկան մարզադպրոցի նոր մասնաշենքը

Քաղաքացիական մեքենայով վթարի են ենթարկվել ՊԲ N զորամասի պայմանագրային զինծառայողները․ նրանցից մեկը մահացել է

Փրկարարներն օգնություն են ցուցաբերել քաղաքացիներին

Գնել Սանոսյանն այցելել է Ազատի ջրամբար (լուսանկարներ)

Դիմիտրով գյուղի կամրջի մոտակայքում տեղի է ունեցել ՃՏՊ՝ հրդեհի բռնկմամբ․ վնասվել է նաև գազատարը

Մինչև 6 ժամ լույս չի լինի Երևանի բազմաթիվ հասցեներում և 8 մարզի տարբեր համայնքներում

Սիսիան-Երևան ճանապարհին մեքենաներ են բախվել․ կա զոհ

Նոր տրանսֆեր․ «Արարատ-Արմենիա»-ի հերթական համալրումը

ՀՀ նախագահն ու Արտակ Բեգլարյանը քննարկել են Արցախի հումանիտար խնդիրներն ու դրանց լուծման հնարավոր ուղիները

Նախատեսվում է ՀՀ-ում ընտրական գործընթացն իրականացնել միայն ID քարտերով. ինչը կբացառվի սրանով, և որ փուլում է գործընթացը

Շիրակի մարզպետը չինարեն կսովորի․ Նազելի Բաղդասարյանն ընդունել է Հայաստանում ՉԺՀ դեսպան Ֆան Յոնգին