Ընտրական օրենսգրքի փոփոխության հիմնական նպատակը ՀՀ-ում համամասնական ընտրակարգի զարգացումն է․ փոխնախարար

ՀՀ ընտրական օրենսգրքի նոր փոփոխության համաձայն՝ կուսակցությունների և դաշինքների անվանումները չեն կարող լինել անձնանուններ, դրանց հոլովաձևերը, շփոթելու աստիճան նմանություններ, պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների անուններ։

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ՀՀ արդարադատության փոխնախարար Երանուհի Թումանյանցը պատասխանել է սույն փոփոխությանը վերաբերող մի քանի հարցի:

- Տիկին փոխնախարար, այս փոփոխությունը ի՞նչ նպատակով է արվում, ո՞րն է անհրաժեշտությունը։

- Ընտրական օրենսգիրք սահմանադրական օրենքում իրականացված հիմնական փոփոխություններից է այն, որ կուսակցությունների դաշինքի անվանումը այլևս չի կարող պարունակել անձնանուն, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների անվանումներ կամ դրանց շփոթելու աստիճան նման անվանումներ և դրանց հոլովաձևեր։

Նշված փոփոխության հիմնական նպատակը Հայաստանի Հանրապետությունում համամասնական ընտրակարգի զարգացումն է: Այսպես, Հայաստանի Հանրապետությունում համամասնական ընտրակարգի ներդնման նպատակն էր քաղաքական գործընթացներում հենց կուսակցությունների կամ կուսակցությունների դաշինքների կայացումը, վերջիններիս միջև քաղաքական պայքարի ակտիվացումը: Նման պայմաններում կուսակցության կամ կուսակցությունների դաշինքի անվանման մեջ կոնկրետ անձնանունի հիշատակումը չի բխում համամասնական ընտրակարգի էությունից։

Խնդիրն այն է, որ անձնանունների օգտագործումը և կոնկրետ անձով պայմանավորված ընտրությունը ավելի բնութագրական են մեծամասնական ընտրակարգին, երբ անձն իր քվեն տալիս է կոնկրետ անձի օգտին: Այսպես, այն դեպքում, երբ կուսակցությունների դաշինքի անվանումը պարունակում է անձնանուն, կուսակցությունը, որպես քաղաքական միավոր, անմիջականորեն ասոցացվում է միայն այդ անձի հետ: Ուստի տպավորություն է ստեղծվում, որ ընտրապայքարը ընթանում է անձերի միջև, և ընտրողները իրենց քվեն տալիս կողմնորոշվում են առավելապես այդ անձերով:

- Վերլուծություն կա՞, թե այժմ քանի կուսակցություն ու դաշինք է գործում անձնանուններով կամ պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների անուններով։

- Նախորդ ընտրությունների ընթացքում եղել են կուսակցությունների դաշինքի անվանման մեջ անձնանունների օգտագործման դեպքեր, որոնք և բացահայտել են վերը նշված խնդիրները: Այս համատեքստում փոփոխությունը կրում է նաև կանխարգելիչ բնույթ՝ հետագայում նման դեպքերը բացառելու և համամասնական ընտրակարգի շրջանակներում կուսակցությունների և կուսակցությունների դաշինքների զարգացմանն ու կայացմանը խոչընդոտող գործոնները վերացնելու համար։

- Ե՞րբ է ուժի մեջ մտնելու այս փոփոխությունը։

- 2022 թվականի հուլիսի 14-ին ընդունված՝ «Հայաստանի Հանրապետության ընտրական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքում իրականացված վերոնշյալ փոփոխությունը ուժի մեջ է մտնում հրապարակմանը հաջորդող օրվանից, այսինքն՝ կիրառվելու է նաև առաջիկա ՏԻՄ ընտրությունների նկատմամբ (նույնը վերաբերում է նաև «Կուսակցությունների մասին» սահմանադրական օրենքում իրականացված փոփոխությանը)։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է նկատել, որ փոփոխությունը վերաբերելու է միայն նոր ստեղծվող կուսակցություններին և կուսակցությունների դաշինքներին, իսկ գործող կուսակցությունները և կուսակցությունների դաշինքները կարող են շարունակել իրենց գործունեությունը, անգամ եթե պարունակում են անձնանուն, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների անվանումներ կամ դրանց շփոթելու աստիճան նման անվանումներ և դրանց հոլովաձևեր։

- Խնդրում ենք նշել ընտրական օրենսգրքի նոր փոփոխությունները և դրանց նպատակն ու նշանակությունը։

- «Հայաստանի Հանրապետության ընտրական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքում փոփոխությունների իրականացումը նպատակ է հետապնդում լուծել 2021 թվականին կայացած Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի արտահերթ և տեղական ինքնակառավարման մարմինների համամասնական ընտրակարգով ընտրությունների ընթացքում ի հայտ եկած բազմաթիվ խնդիրներ, որոնք գույքագրվել են ինչպես իրավակիրառողների, այնպես էլ դիտորդական առաքելություն իրականացրած կազմակերպությունների և ընտրությունների մասնակից քաղաքական ուժերի կողմից:

Մասնավորապես իրականացված փոփոխությունների և լրացումների արդյունքում.

. համամասնական ընտրակարգով տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների պարագայում, անկախ նրանից, թե ընտրողների թիվը որքան է, կուսակցությունների (կուսակցությունների դաշինքների) համար կնախատեսվեն առանձին քվեաթերթիկներ՝ այսպիսով վերացնելով քվեարկության ընթացքում գրիչների օգտագործումը

. համամասնական ընտրակարգով տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ժամանակ կիրականացվի տեղամասերում քվեարկության ընթացքի միաժամանակյա համացանցային հեռարձակում

. Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամի թեկնածուի համար Ընտրական օրենսգրքով սահմանված լրացուցիչ պահանջները կհանվեն, և այդ մասով կարգավորումները փաստորեն կհստակեցվեն՝ հաշվի առնելով, որ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամի թեկնածուների համար Սահմանադրությունը լրացուցիչ պահանջներ չի նախատեսում:

Նշված փոփոխությունների արդյունքում հնարավոր կլինի նպաստել ընտրական համակարգի է՛լ ավելի կատարելագործմանը, հատկապես՝ համամասնական համակարգի զարգացմանը: