2023-ի վերջին 88-ի հետևանքով բնակարան կորցրածներ չեն լինի Շիրակում. Գյումրիում ոգեկոչեցին երկրաշարժի զոհերի հիշատակը

Լրացավ 1988 թվականի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի 34-րդ տարելիցը։ Խնկաբույր աղոթք բարձրացավ առ Աստված. Շիրակի թեմի առաջնորդ Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյանը ներկաներին կոչեց ապրողաց։

«Այն մանուկների, որոնք չհասցրին ապրել, այն ծնողների, որոնք ակամա որբ թողեցին իրենց զավակներին, այն երիտասարդների, որոնք չհասցրին ընտանիք կազմել, և այն տարեցների, որոնք անակնկալ կերպով հանդիպեցին մահվանը։

Մեր բյուրավոր զոհերի հիշատակը պետք է միշտ ապրի մեր մեջ, մեր քաղաքում և կոչի մեզ նորանոր գործերի, իրենց չարածը անելու, իրենց կիսատ թողածը լրացնելու, իրենց փոխարեն ապրելու, հզորանալու և բազմանալու»,- սուրբ Ամենափրկչի բակում տեղադրված հուշակոթողի մոտ հարգանքի տուրք մատուցողներին իր խոսքն ուղղեց թեմի առաջնորդը։

Հարգանքի և խոնարհումի տուրք մատուցողների թվում էր նաև ՀՀ փոխվարչապետ Համբարձում Մաթևոսյանը։ Լրագրողների հետ զրույցում նա նշեց՝ ցավում է, որ աղետից 34 տարի անց դեռ երկրաշարժը հիշեցնող վերքեր կան Գյումրիում։

Սրանով հանդերձ՝ փոխվարչապետը, Շիրակի մարզպետն ու Գյումրու համայնքապետը փաստեցին, որ 88-ի աղետի հետևանքով անօթևան մնացած և 2008 թվականին հաստատված բնակարանային հերթացուցակով անօթևան ճանաչված բոլոր գյումրեցիները տարիների ընթացքում ապահովվել են բնակարաններով։

Բացառություն են միայն Ջրաձոր համայնքի բնակիչները, որոնց ցանկությամբ իրենց բնակապահովման հարցը կկարգավորվի գալիք տարում, երբ մեկնարկի Կապսի ջրամբարի կառուցումը, ու Ջրաձորը որպես գյուղ տեղափոխվի այլ վայր։ Խոսքը, ըստ Համբարձում Մաթևոսյանի, 28 ընտանիքի մասին է։ Այս ծրագրի ավարտին արդեն, այսինքն՝ 2023-ի տարեվերջին, 88-ի հետևանքով բնակարան կորցրած քաղաքացիներ չեն լինի Շիրակի մարզում։

Բայց սա չի նշանակում անօթևանության խնդրի լուծում։ Շիրակի մարզպետ Նազելի Բաղդասարյանը փաստեց՝ անկախ Կառավարության կողմից իրականացվող ծրագրերից, մինչ օրս Գյումրիում կան տնակային ավաններ, տնակներում ապրում են փաստացի անօթևան, սակայն նման կարգավիճակ չունեցող ընտանիքներ, որոնց ճակատագիրն անհայտ էր 3 տասնամյակ շարունակ։

Մեղքը նախորդ իշխանությունների վրա չգցելով՝ Բաղդասարյանն ընդգծեց․ խնդիրը ստեղծվել է առկա այն օրենսդրական բացերից ծնված գործողությունների հետևանքով, որոնք թույլ են տրվել։

«Փաստացի կան մարդիկ, որոնք բնակարան ստացել են, հետո տարբեր հանգամանքներից ելնելով՝ վաճառել։ Պետք է փաստել, որ լավ օրից չեն գնացել այդ քայլին. դեպքերի մեծ մասը սոցիալական հիմք ունի։ Կան ընտանիքներ էլ, որոնք, ճիշտ է, բնակարան ստացել են, սակայն համալրվել են, բազմանդամ են եղել, դրա համար մի մասը վերադարձել է տնակ։ Խնդիրը խորքային է, և օրենսդրական փոփոխություն է պետք լուծման համար։ Գյումրիում կան տնակային թաղամասեր, չնայած այն ծրագրերի, որոնք ՀՀ կառավարությունն իրականացնում է»,- ասաց մարզպետը։

Դե յուրե աղետի գոտի ձևակերպումը վաղուց չի գործում, դե ֆակտո այն ոչ միայն Գյումրուց չի վերացել, այլ գնալով ամուր հիմքեր է գցում։

Մարդիկ նոր տնակներ են գնում ու վաճառում, տնակաբնակներն էլ չեն շտապում իրենց միջոցներով բնակարանի հարց լուծել. ի վիճակի չեն հիմնականում։ Գյումրին դեռ շարունակում է գործազրկության և աղքատության ցուցանիշով մնալ առաջատարը հանրապետությունում։

Շիրակի մարզպետարանի քաղշինվարչությունը երկար տարիներ ղեկավարած, այժմ Գյումրու համայնքապետի խորհրդական Ալբերտ Մարգարյանը մեզ հետ զրույցում շեշտեց՝ դեռ աղետի գոտի է Գյումրին՝ օբյեկտիվ պատճառներով։ «88-ին քաղաքը կործանվեց ամբողջությամբ, վերացան բոլոր ենթակառուցվածքները, բնակարանային ֆոնդն ու ընդհանրապես ամեն ինչ։ Սրան ավելացավ ԽՍՀՄ փլուզումը, նորանկախ հանրապետության ձևավորումն ու ռուս շինարարների՝ Գյումրիից հեռանալը։ 89-ին որդեգրված «Մեր տունը մեր ձեռքով ենք կառուցելու» հայտնի կարգախոսը փաստորեն մինչ օրս հնարավոր չէ լիարժեք կատարված համարել»,- ասաց նա:

Շիրակի մարզի տարածքում այս պահին 3500 տնակ է հաշվվում, 2741-ը՝ Գյումրիում։ Բոլոր տնակների բնակիչները չեն, որ ունեն անօթևանի կարգավիճակ։ Շիրակի մարզպետը տեղեկացրեց, որ դեռ նախորդ տարի ձեռնամուխ են եղել քաղաքացիների փաստաթղթերը ճշտելուն։ Չի բացառվում, որ լինեն տնակաբնակներ, որոնք կկարողանան դատական կարգով անօթևանի իրենց կարգավիճակը վերականգնել։

Տնակներից Գյումրին ազատելու պետական ծրագիրը ներկայացվել է ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտե։ Շրջանառության մեջ դրված փաստաթուղթը Ալբերտ Մարգարյանը համարեց իդեալական՝ ասելով՝ որևէ ընտանիք չի անտեսվել, ոչ մեկի խնդիրը այդ փաստաթղթից դուրս չի մնացել, բոլորի համար կան լուծումներ։

Շուրջ 10 տարի տնակում ապրած Գյումրու համայնքապետ Վարդգես Սամսոնյանն էլ փաստեց՝ կյանքը տնակներում դժվար է անչափ։ Համայնքապետարանն այս հարցում սեղմում է իրեն ուղղված բոլոր բարերարների ձեռքերը։ Աշխատում են նրանց հետ, որոնք կարողանում են լուծել անօթևանության խնդիրը։ 

Ըստ Սամսոնյանի՝ եղած հնարավորություններով կարողանում են փոքր-փոքր քայլերով քայլել խնդրի կարգավորման ճամփով։

Տարիների ընթացքում արդեն բազմաթիվ սոցիալական բնակարաններ են տրվել տնակներում ապրող և անօթևանի կարգավիճակ չունեցող քաղաքացիներին։ Առաջիկա օրերին ևս 36 սոցիալական բնակարանի բանալի կհանձնվի շահառուներին։ 2023-ին սոցբնակարանի տեր կդառնա 66 տնակաբնակ։

Սամսոն Մատինյան

Լուսանկարները՝ «Հայկական ժամանակ»-ի