Ռուբեն Վարդանյանի գալով՝ ԼՂ սահմանադրական ճարտարապետությունը հայտնվել է լուրջ վտանգի առջև. Արտաշես Խալաթյան

«Արցախում ներկայումս վտանգավոր և հանգուցային իրավիճակ է: Վտանգ կա, որ երկրի քաղաքական զարգացումները դուրս կգան սահմանադրական հունից: 2020 թվականի ընտրությունների արդյունքում, ԼՂ Սահմանադրությանը համաձայն, ձևավորվել են պետիշխանական ինստիտուտներ, որոնք ունեն քաղաքական-իրավական լեգիտիմություն և իրավասու են ներկայացնել արցախահայությանը երկրի թե՛ ներսում, թե՛ դրսում»:

Այս մասին «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է իրավական հարցերով փորձագետ Արտաշես Խալաթյանը:

«Արցախը մշտապես եղել է ժողովրդավարական և ունեցել պետական համակարգի սահմանադրական ճարտարապետություն, որով էլ շահեկանորեն տարբերվել է Ադրբեջանից: Դա թույլ է տվել մեզ պնդել՝ ժողովրդավարական Արցախը չի կարող լինել բռնապետական և այլատյաց Ադրբեջանի կազմում: Ռուբեն Վարդանյանի գալով և ԼՂ նախագահի անհասկանալի պահվածքի հետևանքով՝ սույն սահմանադրական ճարտարապետությունը հայտնվել է լուրջ վտանգի առջև, քանի որ Վարդանյանը չի ներկայացնում իշխող քաղաքական թիմը, չունի հանրային իրավական լեգիտիմություն: Սակայն սրան զուգահեռ նրան տրվել են լիազորություններ՝ որպես պետնախարարի, որն էլ գերազանցում է դրանք»,- նկատում է նա:

Խալաթյանի նկատառմամբ՝ տարակուսելի է այս պարագայում նաև Արայիկ Հարությունյանի պահվածքը, որը գործադիր իշխանության ղեկավարն է:

«Սա շատ վտանգավոր է, որովհետև, ըստ երևույթին, Արցախը կարող է զրկվել սուբյեկտության կարևոր բաղկացուցչից՝ լեգիտիմ, սահմանադրորեն գոյությունից: Սրա հետևանքով այսօր Արցախում հնարավոր է ձևավորվի երկիշխանություն՝ ի դեմս Ռուբեն Վարդանյանի՝ որպես պետության ղեկավարի, Արայիկ Հարությունյանի՝ որպես սահմանադրական լեգիտիմություն ունեցող ղեկավարի: Սա կարող է տանել նաև անիշխանության: Այս համատեքստում կրկնակի վտանգավոր եմ համարում ԼՂ արտահերթ ընտրությունների մասին խոսույթը, որը գեներացնում են տարբեր շրջանակներ»,- ընդգծում է զրուցակիցը:

Խալաթյանի կարծիքով՝ Արցախում տեղի ունեցող խմորումներն ու քաղաքական անցուդարձը պատված են անորոշության և որոշակի գաղտնիության քողով, ինչն անթույլատրելի է:

«Ակնհայտ է՝ Վարդանյանի գալը պայմանավորված է որոշակի տնտեսաքաղաքական շարժառիթներով, և նա ներկայացնում է Ռուսաստանի իշխանական կամ մերձ իշխանական ազդեցիկ որոշակի շրջանակները: Լուրեր են պտտվում, որ Արցախում տեղի ունեցած բլոկադան աշխարհաքաղաքական և տնտեսական հայտնի պատճառներից զատ, պայմանավորված է նաև հանքարդյունաբերության ոլորտում արցախյան, ռուսական և ադրբեջանական օլիգարխիկ շրջանակների տարաձայնություններով: Ինչպես հայտնի է, ԼՂ հանքարդյունաբերությունը գտնվում է իշխանական և մերձ իշխանական ազդեցիկ օլիգարխների տիրապետության տակ, այդ թվում՝ նաև արցախցի, որոնք բնակվում են Հայաստանում»,- ասում է զրուցակիցը:

Ադրբեջանը ցանկանում է դոմինանտություն հաստատել Արցախի բնական պաշարների վրա, վստահ է նա, մասնավորապես՝ որոշակի մասնաբաժին ունենալ հանքերում.

«Պատահական չէ Կաշենի հանքի գործողությունները դադարեցնելը, դա նշանակում է՝ ընթանում են որոշակի ստվերային բանակցություններ, և Ադրբեջանը փաստացի մխրճվել է Արցախի հիմնական տնտեսական ակտիվների կառավարման ոլորտում: Այս համատեքստում թե՛ Ռուբեն Վարդանյանի նշանակումը, թե՛ պաշտոնանկումը դժվար է գնահատել, քանի որ պարզ չէ, թե Արցախում իրականում ինչ է կատարվում, որտեղ է այնտեղ հանրային շահը, ու այս քաղաքական փոփոխությունները որքանո՞վ են ուղղված Արցախի սուբյեկտության ամրապնդմանը: Յուրաքանչյուր պաշտոնյայի պաշտոնանկումն ու նշանակումը կարող է ունենալ և՛ բացասական, և՛ դրական ազդեցություն: Ցավոք, բացարձակապես չկա ազնիվ շփում Արցախի իշխանության ու նրա ժողովրդի միջև, որն էլ ԼՂ իշխանության մեծագույն բացթողումն է»:

 Նատալի Մկրտչյան