Դոլարային վարկերի պարագայում տոկոսադրույքը ցածր է, բայց փոխարժեքի տատանման ժամանակ կորուստներ են լինում. տնտեսագետ

«Արժութային կարգավորման և արժութային վերահսկողության մասին» օրենքում առաջարկվող փոփոխությամբ նախատեսվում է, որ բանկերը և վարկային կազմակերպությունները սպառողական փոխառություններն ու վարկերը, բնակարանային հիփոթեքային կրեդիտները կարող են տրամադրել միայն ՀՀ դրամով, իսկ ոչ ռեզիդենտ ֆիզիկական անձանց բնակարանային հիփոթեքային կրեդիտները նաև արտարժույթով:

Նախաձեռնությունն այսօր առաջին ընթերցմամբ քննարկվել է ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում:

Ներկայումս ՀՀ ռեզիդենտ քաղաքացիները կարող են ցանկացած արժույթով ստանալ հիփոթեքային վարկեր: Սակայն, ըստ հանձնաժողովի անդամ պատգամավորների, արտարժույթի տատանումների հետևանքով վարկերի մարման մասով մեծ ռիսկեր են առաջանում:

Տնտեսագետ Արմեն Քթոյանը փոփոխությունը դրական է գնահատում։ Նրա խոսքով՝ սա հնարավորություն կտա նվազեցնել այն ռիսկերը, որոնք վարկառուներն ունենում են փոխարժեքների տատանման դեպքում:

«Այսինքն՝ եթե արտարժույթով հիփոթեքային վարկ ես վերցրել ու վճարում ես դրսից ստացված եկամուտների հաշվին, դրանք շատ մեծ տատանողականություն կարող են ունենալ։ Ամենակարևոր հանգամանքը պայմանավորված է փոխարժեքի տատանումներով առաջացած ռիսկերից․ երբ կարող է վարկի սպառման բեռը փոխվել, որն էլ բոլոր վարկառուների համար մեծ ռիսկ կարող է առաջացնել,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է նա։ 

Քթոյանը պարզաբանում է՝ նշելով, այսինքն, երբ փոխարժեքը փոխվում է, անձը, որը արտարժույթով վարկ էր վերցրել, մեծ կորուստներ է ունենում․ «Եթե վերցրել ես 50 հազար դոլարի վարկ, քո վարկը դրամով ներկայիս փոխարժեքով ստացվում է 20 մլն դրամ։ Վարկի մարման համար որոշակի ժամանակ կա, բաց դրանից դոլարով արտահայտված ամսական մարումներ են նախատեսված, և երբ որ դրամը դոլարի նկատմամբ արժեզրկվի, անձը ունենում է վարկի բեռի և սպասարկման ավելացումներ»։ 

Սա չի վերաբերում այն անձանց, որոնք կնքել են ու ունեն արդեն արտարժույթով տրամադրված վարկերի պայմանագիր։ Նոր վարկերը կտրամադրվեն միայն ՀՀ դրամով։ Տնտեսագետը նկատում է՝ քաղաքացիների համար ոչ մի խնդիր նոր փոփոխությունը չի ենթադրում. քիչ թվով մարդիկ կարող են լինել, որոնք ունեն իրենց եկամուտները միայն դոլարով:

«Պետք է հաշվի առնել, որ արտարժույթով հիփոթեքային վարկերի մասնաբաժինն այդքան մեծ չէ։ Վերջին տարիներին դրամով հիփոթեքային վարկերը լուրջ աճ են արձանագրել այն դեպքում, երբ արտարժույթով հիփոթեքային վարկերի ծավալը մնում է անփոփոխ։ Դա վկայում է, որ արտարժույթով հիփոթեքային վարկերը մեծ պահանջարկ չեն վայելում»,- ասում է Քթոյանը։ 

Մյուս կողմից էլ, տնտեսագետի խոսքով, մարդիկ կարծես հրաժարվել են դոլարով հիփոթեքային վարկերից, կամ շատ քչերն են վերցնում այն։ Նրա խոսքով՝ նախկինում վարկառուները վերցնում էին, հետո հասկացան, որ դա կայուն աղբյուր չէ. «Չնայած նրան, որ դոլարային վարկերի պարագայում տոկոսադրույքները ցածր են լինում, միևնույն է, փոխարժեքի տատանումների հետևանքով կորուստներ են ունենում, և վարկառուների կորուստը ավելի շատ էր լինում, քան այն տոկոսադրույքը, որ վճարում էին դոլարային վարկի դեպքում»:

Հայաստանում փոխարժեքը լողացող է, և Կենտրոնական բանկն ու Կառավարությունը չունեն այն ֆիքսելու որեւէ քաղաքականություն: Քթոյանն ասում է՝ հնարավոր էլ չէ այդպիսի քաղաքականության մշակումը։ 

«Կա՛մ պետք է գնաճը ֆիքսել, կա՛մ փոխարժեքը։ Փոխարժեքը ֆիքսելը նշանակում է, որ կամայական պահին արտարժույթի նկատմամբ ինչ պահանջարկ լինի, դու այն բավարարես, այսինքն՝ պետք է ունենաս շատ մեծ ռեզերվներ, որ կարողանաս այդ պահանջարկը բավարարել։ Եվ հակառակը․ եթե շուկայում լինի ավելցուկային արտարժույթ, օրինակ՝ ՌԴ-ից Հայաստան դրամական փոխանցումները հիմա եռապատկվել են՝ ռուս-ուկրաինական հակամարտության սկզբից ի վեր։ Այժմ այդ ավելցուկային արտարժույթը Կենտրոնական բանկը պետք է շուկայից կլանի, եթե ուզում է ֆիքսված փոխարժեք ունենալ»,- նշում է նա։ 

Նախաձեռնության վերաբերյալ Կառավարության դրական դիրքորոշումը հանձնաժողովի այսօրվա նիստին բարձրաձայնել է ԿԲ նախագահի տեղակալ Հովհաննես Խաչատրյանը: Նա նշել է, որ քննարկումների ընթացքում բանկերի ներկայացուցիչները ներկայացրել են դիտարկումներ:

Ներկայումս կա 133 մլրդ դրամի արտարժույթով հիփոթեքային վարկ: