«Մեզ մոտ ջուրը հաճախ սխալ կերպ է օգտագործվում, ձկնաբուծարաններից դուրս եկողով պետք է ոռոգում իրականացնել». մասնագետ

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր Կառավարության նիստի ժամանակ անդրադարձավ ամբողջ աշխարհում և Հայաստանում սպասվող երաշտին, որը, ըստ նրա, պարբերաբար լինելու է։ Այս համատեքստում Կառավարության ղեկավարը շեշտեց ջրի խնայողության կարգավորման հարցի կարևորությունը:

Գյուղատնտեսության նախկին փոխնախարար Գառնի Պետրոսյանը ևս երաշտի վերաբերյալ մտահոգիչ ցուցանիշներ ապագայում կանխատեսում է։ Վերջինիս կարծիքով՝ դրանք բավական բացասական ազդեցություն կարող են առաջացնել:

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում Պետրոսյանը նկատում է․ «Չնայած դեռ դժվար է ասել, թե ամռանն ինչ պատկեր կունենանք երաշտի մասով, բայց խնդիրը հենց ջրի խնայողությանն է։ Անցյալ տարվա համեմատությամբ Սևանա լճում այս մասով ունենք բացասական հաշվեկշիռ: Ախուրյանի, Ազատի ջրամբարում պատկերը ևս մտահոգիչ է։ Աշնան ու ձմռան ամիսներին տեղումներ գրեթե չունենք կամ՝ քիչ քանակությամբ։ Վերջին օրերին է միայն, որ առատ տեղումներ գրանցվեցին։ Փաստ է՝ ջրի բավարար պաշարների կուտակումների առումով բավական խնդիրներ ունենք»։

Պետրոսյանի խոսքով՝ երաշտի առաջացրած խնդիրների դեմ պայքարում ՀՀ-ն պետք է ուշադրություն դարձնի հենց այս հարցին։ Վերջինս փաստում է՝ ջուրը գրեթե բոլոր ոլորտներում սխալ կերպ է օգտագործվում։ Շատ դեպքերում կորուստները ոռոգման ժամանակ են լինում։

«Պետք է ջրի կառավարումն ապահովել․ շատ հաճախ ջրամբարների ջուրն օգտագործվում է հիդրոէլեկտրոկայանների շահագործման նպատակով, որն անթույլատրելի է։ Դա հնարավոր է այն դեպքում, երբ ունենք բավարար ջրի ավելցուկ այս կամ այն ջրամբարում։ Ոռոգման մեր մայր ջրանցքները, պոմպակայանները, մղման խողովակաշարերը հիմնականում վթարային վիճակում են կամ վնասված, և ջրի կորուստներ են լինում։ Միայն Սևանա լճից, երբ ջուրը մատակարարվում է Արարատյան դաշտ, այդ համակարգում, պաշտոնական տվյալներով, ավելի քան 42 տոկոս ջրի կորուստ ենք ունենում։ Ոռոգման աշխատանքներով պետք է զբաղվեն փորձառություն ունեցող մարդիկ, շատ հաճախ դա անում են անչափահաս երեխաները կամ ծեր կանայք ու տղամարդիկ, որոնք ստիպված են իրենք ոռոգել իրենց հողամասերը»,- ասում է Պետրոսյանը։

Անդրադառնալով ջրի խնայողությունը հատկապես ձկնարդյունաբերության ոլորտում կարգավորելու հարցին՝ մասնագետը դա համարում է կարևոր խնդիրներից մեկը, որը ՀՀ-ն պետք է լուծի։

Ըստ Պետրոսյանի՝ Հայաստանում ավելի քիչ ձուկ է արտադրվում, քան վատնվող ահռելի քանակությամբ ջրային ռեսուրսները, ինչն անթույլատրելի է։ Նրա խոսքով՝ պետք է կարգավորվի նաև այն ջրամբարների հարցը, որոնք կառուցվել են շատ տարիներ առաջ, բայց արդեն ցամաքել են, ջրի պաշարները՝ նվազել․ «Արտեզյան ավազանից վերցված ջուրը բնական ճանապարհով չի վերականգվում, այսինքն՝ վերցվում է շատ ավելին, ինչը ծանր հետևանքի կարող է հանգեցնել բնապահպանական առումով։ Ջրի խնայողության համակարգի ներդրումն այստեղ ամենից կարևոր հարցն է։ Խիստ հսկողություն պետք է սահմանել, քանի որ շատ հաճախ ձկնաբուծարաններն ավելի շատ ջուր են օգտագործում, քան նրանց թույլատրված է։ Ձկնաբուծարաններից դուրս եկող ջուրը պետք է օգտագործվի ոռոգման նպատակով, ջուրը մղվի ոռոգման ցանց։ Ձկնաբուծարանները ջուրը պետք է օգտագործեն կա՛մ փակ, կա՛մ կիսափակ միջոցներով»։

Պետրոսյանի խոսքով՝ եթե ՀՀ-ն կոնկրետ քայլեր այս մասով չձեռնարկի, կհանդիպի լուրջ խնդիրների։ Հարևան Թուրքիան, օրինակ, ըստ նրա, արդեն սկսել է ջրամբարների կառուցումը, որոնք կառուցվում են մեզ հետ սահմանակից հատվածում:

«Մոտավորապես 1,5 միլիարդ տարողությամբ ջրամբարներ է կառուցել։ Ամբողջ այն ջրերը, որոնք Թուրքիայի տարածքից հոսում են դեպի ՀՀ տարածք, թափվում են Արաքս գետը, այդ ջուրը օգտագործելու են ու մեզ շատ դժվար իրավիճակի մեջ կարող են դնել ապագայում։ Պետք է այնպես անենք, որ կարողանանք մեր եղած պաշարներն օգտագործել, կիրառենք ժամանակակից տեխնոլոգիական ռեսուրսներ, որոնցով արդյունավետ կլինի ջրի օգտագործումը»,- ընդգծում է մասնագետը։

ՀՀ-ում գյուղատնտեսության ոլորտի խնդիրները, ըստ Պետրոսյանի, բազմաթիվ են․ սկսած հողերի դեգրադացված լինելուց, մինչև գյուղմթերքների արտահանումը։ Նրա խոսքով՝ հողը սնանկանում է, գյուղացու եկամուտները՝ կրճատվում։ Վերջինիս դիտարկմամբ՝ հողերի 50 տոկոսը դուրս է մնացել գյուղատնտեսական շրջանառությունից։

Զրուցակցի խոսքով՝ լրջագույն խնդիր է նաև գյուղտեխնիկայի հարցը, քանի որ Հայաստանում դեռևս օգտագործվում են 50 տարվա վաղեմություն ունեցող գյուղգործիքները․ «Մեր հիմնական արտահանման շուկան ՌԴ-ն է, և երբեմն Լարսի հետ կապված խնդիրներ ենք ունենում, դժվարություններ են ստեղծվում։ Մեր գյուղմթերքները կորցնում են իրենց որակը, դառնում՝ ոչ մրցունակ։ Բազմաթիվ են այդ խնդիրները, որոնք մենք պետք է հաղթահարենք և արդյունավետ տնտեսություն վարենք»: