Մոսկվայում մեկնարկել է շախմատի աշխարհի նախկին չեմպիոն Միխայիլ Տալի հուշամրցաշարը

Նոյեմբերի 9-ին լրանում է լեգենդար շախմատիստ, աշխարհի 8-րդ չեմպիոն Միխայիլ Տալի ծննդյան 80-ամյակը եւ ի պատիվ այդ հոբելյանի՝ 2 տարվա ընդմիջումից հետո կրկին անցկացվում է «Տալի հուշամրցաշար» անունով  շախմատային գերմրցաշարը: Տալը համարվում է շախմատի պատմության ամենախարիզմատիկ ու հանճարեղ դեմքերից մեկը, աչքի է ընկել ոչ միայն շախմատային վիրտուոզ խաղով, գեղեցիկ կոմբինացիաներով, այլ նաեւ սրամտությամբ, անզուգական հումորով եւ հետաքրքիր պատմություններով: Ռիգացի շախմատիստը միգուցե նաեւ բոլոր ժամանակների ամենասիրված շախմատիստն է:

Պատմում են, որ մի անգամ արտերկիր՝ շախմատային մրցաշարի մեկնելիս, երբ Տալին խնդրել են պատրաստել անձնագիրը՝ օտար երկրի մաքսակետն անցնելու համար, պարզվել է՝ շախմատիստը մոռացել է անձնագիրը տանը: Մինչ խորհրդային պատվիրակության ղեկավարներն իրար խառնված խորհրդակցում են, թե ինչ անեն, «օգնության է» հասնում հենց ինքը՝ Տալը եւ հայտարարում. «Ինձ համար մի անհանգստացեք: Ինձ բոլորը ճանաչում են: Մաքսատան աշխատողները ոչ թե անձնագիրս են ուզելու, այլ՝ ստորագրությունս: Իսկ գրիչս չեմ մոռացել»: Քիչ անց հենց այդպես էլ լինում է. Տալը ինքնագրեր է բաժանում մաքսատան աշխատողներին եւ հանգիստ անցնում մաքսակետը:

Ֆրանսիայում էլ մրցաշարերից մեկի ժամանակ նրան ծանոթացնում են մի պատկառելի տիկնոջ հետ, խորհրդային շախմատիստների հետ արտասահմանյան շրջագայությունների մշտական ուղեկից «կգբ»-ի աշխատակիցն էլ վերջինիս ներկայացնում է որպես նախկին «իշխանուհի»: «Հարգելիս, իշխանուհին նախկին չի լինում, ինչպես «նախկին» չի կարող լինել օրինակ «սենբերնար» տեսակի շունը: Սրանք «տեսակ» են, եւ ոչ թե պաշտոն», - պատասխանում է Տալը: Երբ վրացուհի Մայա Չիբուրդանիձեն նվաճում է աշխարհի չեմպիոնի կոչումը, Տալին հարցնում են՝ հնարավո՞ր է Մայան նվաճի նաեւ տղամարդկանց աշխարհի չեմպիոնի կոչումը: «Կանանց հնարավորություններն անսահման են: Համենայնդեպս, Մայան ավելի մեծ հնարավորություններ ունի նվաճելու տղամարդկանց աշխարհի չեմպիոնի կոչումը, քան ես՝ կանանց», - անմիջապես պատասխանում է Տալը:

Բնականաբար, ցանկացած շախմատիստի համար  մեծ պատիվ է հանդես գալ «Տալի հուշամրցաշարում», եւ Մոսկվայի «Ռուսական իմպրեսիոնիզմի» թանգարանում մեկնարկած հոբելյանական՝ 10-րդ մրցաշարն էլ շատ ուժեղ կազմ է հավաքել: Մասնակիցների կազմում են ռուսաստանցիներ Վլադիմիր Կրամնիկը (անհատական վարկանիշը սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ՝ 2808), Պետեր Սվիդլերը (2751), Յան Նեպոմնյաշչին (2740), Եվգենի Տոմաշեւսկին (2731), Լեւոն Արոնյանը (Հայաստան, 2782), Վիշվանաթան Անանդը (Հնդկաստան, 2770), Անիշ Գիրին (Հոլանդիա, 2769), Շահրիյար Մամեդյարովը (Ադրբեջան, 2764), Լի Չաոն (Չինաստան, 2753) եւ Բորիս Գելֆանդը (Իսրայել, 2743):

Մրցաշարը համապատասխանում է ՖԻԴԵ-ի ուժեղագույն՝ 21-րդ կատեգորիայի: Մրցաշարի բացման արարողությանը ներկա են եղել աշխարհի 10-րդ չեմպիոն Բորիս Սպասկին, 12-րդ չեմպիոն Անատոլի Կարպովը, ՖԻԴԵ-ի նախագահ Կիրսան Իլյումժինովը: Վիճակահանության փոխարեն անցկացվել է կայծակնային մրցաշար՝ ինչպես ընդունված է վերջին տարիներին: Արոնյանը հաջող է հանդես եկել եւ զբաղեցրել է 2-րդ տեղը: Նշեմ, որ Լեւոնը մշտապես վերելքով է հանդես եկել «Տալի հուշամրցաշարում»՝ նախկինում 3 անգամ նվաճել է հաղթողի կոչումը:

Այս անգամ հայ շախմատիստը կարծես խաղաղ է տրամադրված: Դասական շախմատի կանոններով անցկացվող մրցաշարի 1-ին տուրում Արոնյանը մրցեց Գելֆանդի հետ: Ջերմ հարաբերություններ ունեցող Արոնյանի եւ Գելֆանդի միջեւ պարտիայի ելքը կարելի էր կանխատեսելի համարել. այն շատ արագ ավարտվեց ոչ-ոքի: Երեկ կայացած 2-րդ տուրում Լեւոնը սեւ խաղաքարերով մրցեց Տոմաշեւսկու հետ: Արդեն խաղասկզբում հայ գրոսմայստերին հաջողվեց հավասարեցնել խաղը եւ 23-րդ քայլում արձանագրվեց ոչ-ոքի: Կայացած 2 տուրերից հետո մրցաշարային աղյուսակում եռիշխանություն է. 1,5 միավորով առաջատարներն են Անանդը, Գիրին եւ Նեպոմնյաշչին: Լեւոն Արոնյանը ունի 1 միավոր եւ կիսում է 4-7-րդ տեղերը: Այսօր մրցաշարում հանգստյան օր է, իսկ վաղը Արոնյանը սպիտակներով մրցելու է Սվիդլերի հետ: