Հյուսիս-հարավ մայրուղին կարող է արմատապես քայքայել Հայաստանի տնտեսությունը

Սերժ Սարգսյանի՝ «Արմենիա» հեռուստաընկերությանը տված հարցազրույցից պարզ է դառնում, որ Հյուսիս-Հարավ մայրուղին կարող է բառացիորեն քայքայել մեր երկրի տնտեսությունը արմատապես:

Սա չափազանցություն չէ, այլ չոր հաշվարկ: Ահա թե ինչի մասին է խոսքը:  Թղթակիցը հարցնում է. «Հայաստանի ամենամեծ կոմունիկացիոն նախագիծը մնում էր Հյուսիս-Հարավ մայրուղին, իր մեկնարկից մինչեւ հիմա, նախ նախագիծը թանկացել է մոտ երկու անգամ, եւ երկրորդ՝ նույնիսկ տրանսպորտի նախարարը այսպես շատ մշուշոտ է խոսում ժամկետների մասին։ Հիմա արդեն խոսվում է այն մասին, որ հարավային հատվածը կարող է վճարովի լինել մեքենաների համար, հյուսիսային հատվածի համար դեռ ամբողջությամբ գումարներ չկան։ Ինչո՞ւ այսպես ստացվեց, պարո՛ն նախագահ, եւ արդյո՞ք գումարները կհերիքեն այն ավարտելու համար»:

Պատասխանը հետեւյալն է. «Իհարկե կհերիքեն։ Նախ` պետք է ասել հետեւյալը, որ գնահատականը, որը եղավ, եթե չեմ սխալվում 2009, թե 2010 թվականին, դա ճապոնական մի ընկերության գնահատական էր, որը ընդհանրական գնահատական էր, եւ այդ գնահատականը հիմնված չէր տեխնիկատնտեսական հաշվարկների վրա, որովհետեւ դա խոշոր ծրագիր էր եւ ոչ միայն Հայաստանի մակարդակով, ըստ էության, Հայաստանի պատմության մեջ ամենախոշոր ենթակառուցվածքային ծրագիրն է, եւ այս առումով մենք պետք է գիտակցված մոտեցում ունենանք խնդրին։ Եվ երբ որ արդեն կոնկրետ էսքիզը վեր ես ածում նախագծի, բազմաթիվ խնդիրներ են առաջանում՝ կապված ապարից, չգիտեմ, ուզում եք թունել կառուցել, թե ուզում եք ոլորաններով գնալ, ուզում եք կամուրջ կառուցել, թե նորից շրջանցիկ ճանապարհ եւ այլն, դրա համար նախնական գնահատականը երբեք չի կարող հիմք լինել, սա՝ առաջին հանգամանքը։ Երկրորդ՝ այդ գնահատականում հաշվի առած չէր սեփականաշնորհված հողերի եւ բնակչության տեղափոխման ծախսերը, սրանք էլ հսկայական ծախսեր են։ Որեւէ մեկը կցանկանա, որպեսզի քիչ գումար ծախսելու պատճառով, մենք մարդկանց ասենք՝ այստեղից գնացեք, մենք այստեղով ճանապարհ ենք կառուցում, դա մեր մոտեցումը չի, հատկապես, որ նաեւ Ասիական բանակը պահանջում է, որ մենք այդ ձեռքբերումները կատարենք շուկայական գներով, մի բան էլ դրանից բարձր՝ 10 տոկոս էլ դրանից բարձր։ Այսինքն՝ այս բոլոր կանոններով ենք մենք աշխատում։ Հաջորդ խնդիր էլ կա, երբ որ ծրագիրը սկսում էին, այդպես չէր, որ համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը արդեն շոշափելի երեւում էր։ Հիշո՞ւմ եք, մենք այդ ճգնաժամի պատճառով ստիպված էինք պարտքեր վերցնել, պետական պարտքը ավելացնել, ավելի շատ վարկային միջոցներ, որպեսզի կարողանայինք երկրում կայունություն ապահովել, որպեսզի սոցիալական լարվածություններ չլինեին, մենք երկրում կայունությունը գերադասեցինք այդ ճանապարհի արագ կառուցումից։ Ո՞րն էր ճիշտ, ես կարծում եմ՝ այդպես է։ Ճիշտ այդպես էր, մենք կարող էինք ունենալ, չգիտեմ եւս 150 կմ կառուցված ճանապարհ, բայց սոցիալական խիստ լարվածություն։ Երկարաժամկետ ծրագրերը, իհարկե, կատարման համար պարտադիր են, բայց նրանք ենթակա են որոշակի փոփոխությունների՝ ելնելով կոնկրետ երկրի շահերից»:

Այն, որ փողը կհերիքի, դա փաստ է: Խնդիրն այն է, որ այդ փողը մենք չենք տալիս, այլ արտաքին պարտքեր ենք ներգրավում: Արտաքին աշխարհում փող ինչքան ուզես՝ կա, ինչքան ուզես՝ կտան: Հարցն այն է, թե ինչպես ենք այդ փողը «փակելու»: Այդ պարտքերը փակելու են մեր սերունդները՝ թոռները, ծոռները: Մյուս հարցն այն է, թե որքան պարտք են փակելու: Մինչ ծրագիրը սկսելը այն գնահատվեց 962 միլիոն դոլար եւ պետք է ավարտվեր 2017 թվականին:

Այս տարվա սեպտեմբերի 26-ին  տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Վահան Մարտիրոսյանը լրագրողների հարցերին ի պատասխան՝ հայտարարեց, թե ծրագրի արժեքը կկազմի «ավելի քան 2 միլիարդ դոլար»: Եվ սա այն դեպքում, երբ ծրագրի նույնիսկ կեսը չի ավարտվել: Մայրուղու ամենաբարդ ու թանկարժեք հատվածներում նույնիսկ նախնական աշխատանքներ չեն սկսվել:  Խոսքը մասնավորապես Սյունիքի հատվածների մասին է, որտեղ պետք է թունելներ ու կամուրջներ կառուցվեն: Որեւէ կասկած չկա, որ Սյունիքի հատվածը սկսելիս կհայտարարվի ծրագրի նոր թանկացման մասին: Կարելի է նույնիսկ կանխատեսումներ անել, որ այն կգնահատվի ավելի քան 3 միլիարդ դոլար: Իսկ եւս մեկ տարի անց կպարզվի, որ 4 միլիարդ դոլարն էլ չի բավարարում:

Սերժ Սարգսյանի բերած փաստարկները միայն մասամբ կապ ունեն իրականության հետ: Իսկ շատ փաստարկներ, որոնց շնորհիվ ծրագիրը կարող էր եւ էժանանալ, նա, բնականաբար, չի բերում: Մասնավորպես, 2008-2009 թվականների համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամից հետո շինանյութերի շատ տեսակների գները կտրուկ նվազեցին, բայց դա որեւէ կերպ չնվազեցրեց մայրուղու շինարարության գինը:

Հյուսիս-Հարավ մայրուղու շինարարության ծախսերը հոգալու համար Հայաստանը ստիպված է լինելու անընդհատ պարտքեր կուտակել, որոնց սպասարկումը չափազանց թանկ հաճույք է ՀՀ պետական բյուջեի համար: Դրա համար ստիպված կրճատվելու են այլ ոլորտներին տրամադրվող գումարները ու այդ գործընթացը անընդհատ խորանալու է: Իսկ ամենասարսափելին այն է, որ մինչեւ հիմա չկա որեւէ լուրջ ու համոզիչ վերլուծություն, թե ինչպես է այդ մայրուղին նպաստելու ՀՀ տնտեսության զարգացմանը: Դրա շինարարության համար ներգրավված պարտքը այնքան մեծ է, որ դրանց սպասարկման համար Հայաստանին պետք է ոչ թե պարզապես տնտեսական աճ, այլ տնտեսական թռիչքային աճ: Իսկ այդպիսի հեռանկար Հայաստանին գոնե առաջիկայում չի սպառնում: Հյուսիս-հարավ մայրուղու ֆինանսական խնդիրները իրոք լուրջ են՝ չափազանց լուրջ: Այնքան լուրջ, որ շոշափում են երկրի անվտանգության խնդիրները:

Տպել
13595 դիտում

Կրակոցներ՝ Երևանում․ դեպքի վայրում հայտնաբերվել են ինքնաձիգից արձակված պարկուճներ

Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցությունը չի ճանաչում ԱԺ արտահերթ ընտրությունների արդյունքները

Էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ կլինեն Երևանի և 9 մարզերի որոշ հասցեներում

Ձեր քվեարկությամբ Հայաստանում վերջնականապես հաստատեցիք իշխանության ուժը և ջախջախեցիք ուժի իշխանությունը. Հայկ Կոնջորյան

Հայաստանում քաղաքական ճգնաժամը հաղթահարված է. Փաշինյանը որոշ ուժերից պահանջեց հայաստանցի-ղարաբաղցի հակադրություն չմտցնել

Ինչպես ՀՀ-ում իշխող քաղաքական ուժին հաջողվեց հաղթել ընտրություններում. վերլուծում են միջազգային լրատվականները

Բոլոր տեղերում մենք հաղթել ենք, իրենք պարտվել են նույնիսկ իրենց գյուղերում. Ալեն Սիմոնյան

Երեկ դուք վարչապետին տվեցիք նաև Ֆեմիդայի սուրը՝ օրենքի ողջ խստությամբ արդարադատություն իրականացնելու համար. Հայրապետյան

Զորամասերից մեկում հայտարարվել է ուսումնական տագնապ

Բանակցել պետության հետ՝ ժողովրդից գողացվածը ինքնակամ վերադարձնելու վերաբերյալ. Նիկոլ Փաշինյանի առաջարկը

Ընտրախախտումների, ուղղորդումների առյուծի բաժինը «Հայաստան» դաշինքինն է. Սոնա Այվազյան

Գյումրիում այրվել է մեկ կտուրի տակ գտնվող չորս ավտոտնակներից երկուսը և հարակից խոհանոցը

Վերջ տալ հայհոյախոսությանը, անհարկի թշնամանքին, որովհետեւ մենք լրջագույն մարտահրավերների առաջ ենք. Փաշինյանի կոչը

«Հայոց լեզու եւ գրականություն» առարկայի միասնական քննության մեկ առաջադրանքի միավորը կարող է հաշվվել հօգուտ դիմորդի

Հանրապետության հրապարակում հանրահավաքի ավարտին Նիկոլ Փաշինյանին «պողպատե մանդատ» հանձնեցին (լուսանկար)

Քայլեր արած ու արդեն փոշմանած գործատուներ, հենց վաղը առավոտ ժամը 9-ից, սկսեք վերականգնել մարդկանց իրավունքները.Պապիկյան

Հաղթել է ժողովուրդը և ես ձեզ շնորհավորում եմ, հարգելի' հայ ժողովուրդ․ Բաբայանը շնորհավորել է հաղթած քաղաքական ուժերին

Մենք պարզում ենք ձեզ համախմբման մեր ձեռքը. Նիկոլ Փաշինյանը երկխոսության կոչ է անում բոլորին, այդ թվում հոգեւորականներին

Ընտրությունների գնալը հետպատերազմյան շոկային իրավիճակում սխալ էր․ «Պատիվ ունեմ» դաշինքը չի ճանաչում արդյունքները

687.414 քաղաքացի պողպատե մանդատ է տվել «Քաղաքացիական պայմանագրին» ու վարչապետի թեկնածու Նիկոլ Փաշինյանին. Պապիկյան

Արմեն Սարգսյանն ընդունել է ԵԱՀԿ ժողովրդավարական հաստատությունների և ՄԻ գրասենյակի տնօրենին և ԵԱՀԿ ԽՎ գլխավոր քարտուղարին

Այս ընտրությունները նման էին 2018 թվականի ընտրություններին. միջազգային դիտորդները գնահատել են ընտրությունների ընթացքը

Հովհաննես Բաչկովը կստանա օլիմպիական խաղերի ուղեգիր

ՀՀ-ում այլևս փակված է ժողովրդին վախեցնելով վերարտադրվելու պրոցեսը. մեկնարկեց Փաշինյանի հրավիրած հանրահավաքը (ուղիղ)

Արմեն Չարչյանին մեղադրանք է առաջադրվել․ կալանավորելու միջնորդություն է ներկայացվել

Սերգեյ Շոյգուն Վաղարշակ Հարությունյանին շնորհավորել է կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների կապակցությամբ

Սյունեցին ապացուցեց, որ Սյունիքում ինքն է որոշողը եւ իր կամքն արտահայտեց․ Նարեկ Բաբայան

Ընտրատեղամասերի հոսանքազրկումները դիտավորյալ չեն եղել. ՀԷՑ պաշտոնյա

Ընտրակաշառք տալու և ստանալու դեպքեր Արարատի մարզում. երկու քրեական գործով որպես կասկածյալ է ներգրավվել 9 անձ

Վարանդայի շրջանում այսօր իրականացված որոնողական աշխատանքների ընթացքում փրկարարները տարհանել են ևս 3 աճյուն

ԵՄ-ն կանգնած է Հայաստանի կողքին՝ աջակցելով խորը բարեփոխումների արդյունավետ իրականացմանը. Շառլ Միշելը՝ Նիկոլ Փաշինյանին

Ունենք տեղեկություններ, որ որոշ հայ գերիներ (այդ թվում՝ կանայք) տանջամահ են արվել Ադրբեջանում․ Մարուքյանը՝ ԵԽԽՎ-ում

Իրակլի Ղարիբաշվիլին շնորհավորել է Նիկոլ Փաշինյանին ընտրություններում հաղթանակի կապակցությամբ

ԿԸՀ-ն բավարարել է Արմեն Չարչյանի վերաբերյալ դատախազության ներկայացրած միջնորդությունները

Երեկ պատուհանից դեպի օդ կրակոցներ արձակած քաղաքացու նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին

Մանախ մականունով հայտնի Արթուր Այվազյանին մեղադրանք է առաջադրվել. նրան կալանավորելու միջնորդություն է ներկայացվել

Հարավկովկասյան երկաթուղին հիշեցնում է անվտանգության նորմերի պահպանման մասին

Աղիքային վարակին բնորոշ ախտանշաններով 16 քաղաքացի է հոսպիտալացվել «Վանաձոր» ԲԿ-ում, որից 10-ը երեխա է, 6-ը՝ մեծահասակ

Ընտրությունները պետք է վերածվեն հանրային համերաշխության, որի վրա պիտի կառուցենք մեր ազատ պետության վերնաշենքը․ Ավինյան

Հունիսի 21-ին մեկնարկել է ամառային զորակոչը