Առողջապահության նախարարությունը կառքը նժույգից առաջ է կապում. նախկին նախարար

Մարզային առողջապահական հաստատություններում նեղ մասնագետների սակավության խնդիրը տարիների պատմություն ունի: Վաղուց արդեն ավանդույթ է դարձել, որ Երեւանից քիչ թե շատ հեռու բնակավայրերի բնակիչները հնարավորության դեպքում նախընտրում են բուժօգնություն ստանալ մայրաքաղաքում: Եվ դա պայմանավորված է ինչպես տեղերում գործող բժիշկների նկատմամբ վստահության պակասով, այնպես էլ նեղ մասնագետների բացակայությամբ:

Նշված վերջին խնդիրը հայտնվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության ուշադրության կենտրոնում: Համենայնդեպս, գերատեսչության նախաձեռնությամբ մշակվել է «Մարզային բժշկական հաստատությունները նեղ մասնագետներով ապահովելուն ուղղված հայեցակարգ», որը նախատեսվում է ներկայացնել ՀՀ կառավարության հաստատմանը:

Նախագծում տեղ գտած վիճակագրության համաձայն, 2017 թ. նոյեմբերի 1-ի դրությամբ Հայաստանում մասնագիտական գործունեություն իրականացնող բժիշկների թիվը բոլոր մասնագիտություններով (առանց ատամնաբույժների եւ դեղագետների) կազմել է 8 729, իսկ միջին բուժանձնակազմինը` 15 873: Հաշվարկվել է, որ յուրաքանչյուր 10 հազար բնակչի հաշվով գործում է 29.3 բժիշկ եւ 53.16 բուժքույր: Բայց երբ այս ընդհանուր ցուցանիշները մասնավորեցվում են ըստ Երեւանի եւ մարզերի, ապա ընդգծվում է բժիշկների բաշխվածության անհամաչափությունը: Երեւանում յուրաքանչյուր 10 հազար բնակչին բաժին է ընկնում մոտ 53 բժիշկ, իսկ մարզերում այդ ցուցանիշը տատանվում է 11.83-ից 19.1-ի միջակայքում: Վերջին երկու թվերից ամենամեծը վերաբերում է Շիրակի մարզին, ամենափոքրը՝ Գեղարքունիքին: Համանման պատկեր է նաեւ բնակչության բժշկական նեղ մասնագետներով ապահովվածության ցուցանիշներում: Հայաստանի միջին ցուցանիշը 22.33 է: Երեւանի դեպքում' 43.84, իսկ մարզերի ցուցանիշը տատանվում է 7.15-13.8 սահմաններում: Առողջապահական հաստատություններում գործող բուժքույրերով ապահովվածությունը նույնպես անհավասարաչափ է: Երեւանում 10 հազար բնակչի հաշվով գործում է 73.8 բուժքույր, մարզերում՝ ամենաշատը՝ 53.7 7 (Շիրակ) եւ ամենաշատը 33.18 (Արմավիր)

Հայեցակարգում նաեւ արձանագրվում է հակասությունը, որ մեր երկրում բժիշկների պատրաստման գործընթացի աճին զուգահեռ ավելանում է բժիշկների թափուր աշխատատեղերի քանակը:

Մարզային բժշկական հաստատությունները նեղ մասնագետներով ապահովելու հայեցակարգի նախագծով առաջարկվում են խնդրի լուծման մի քանի ուղղություններ ու քայլեր: Դրանցից են, օրինակ, մարզային եւ համայնքային մակարդակով բժշկական անձնակազմի կարիքների վերաբերյալ վերլուծությունների իրականացումը` հաշվի առնելով բնակչությանը տրամադրվող բժշկական օգնության եւ սպասարկման ծավալը, բժշկական մասնագետների նպատակային ուսուցման կազմակերպումը, ասենք՝ գյուղական բնակավայրերից դիմորդների նպատակային հավաքագրմամբ: Առաջարկվում է նաեւ ընդլայնել նպատակային կրթության հնարավորությունները, որի համար դիմած ուսանողները պարտավորվում են 3-5 տարի աշխատել մարզերում ու մասնավորապես գյուղական վայրերում:

Հեռավոր շրջանների բուժհաստատությունները նեղ մասնագետներով ապահովելու եւս մեկ տարբերակ է համարվում համակարգում մեկնարկած օպտիմալացումը: Այսինքն՝ ներկայում իրականացվող օպտիմալացման հետեւանքով աշխատանքից ազատված բժիշկներին վերաորակավորել՝ մարզերում աշխատելու նպատակով:

ՀՀ առողջապահության նախկին նախարար Արարատ Մկրտչյանը թերահավատ է, թե ներկայացված հայեցակարգը նպաստելու է վերոնշյալ խնդիրը կարգավորելուն: Նա արձանագրում է, որ նախագիծը չի անդրադառնում գլոբալ խնդրի եւ միայն հատվածային լուծում է առաջակում: «Խնդիրը կա, բայց այն ավելի ընդարձակ է, ծավալուն եւ խորը, քան փորձում են այս փոքր հայեցակարգով լուծել: Ճիշտ կլիներ՝ ավելի ընդգրկուն հայեցակարգ լիներ՝ ուղղված ամբողջ հանրապետության մասշտաբով մասնագիտական ներուժի կարիքների որոշմանը եւ ապահովմանը: Ինչու ենք միայն նեղ մասնագետներով զբաղվում, դա ինձ համար հասկանալի չէ: Իսկ ով է ասում, որ դա ավելի լուրջ խնդիր է: Մարզեր կան, որ ընտանեկան բժշկի մասին նույնիսկ չեն էլ լսել, հեռավոր գյուղերում բուժօգնության հասանելիությունը շատ ցածր մակարդակի է: Դրական բան է, որ կարիքների որոշման գործընթաց պետք է անցկացվի: Դա շատ կարեւոր է, որովհետեւ անընդհատ հայտարարվում է, որ թափուր տեղեր կան, բայց որքանով է մարզը պատրաստ նման մասնագետների համար աշխատանքային պայմաններ ապահովելու»,- ասաց առողջապահության նախկին նախարարը:

Մեր զրուցակիցը նաեւ նշում է, թե այսօր չունենք առողջապահության զարգացման հայեցակարգ, հայտնի է չէ՝ դեպի ուր է գնում մեր երկրի առողջապահությունը, չկա մասնագետների պատրաստման հայեցակարգ, չի լուծվում որակի խնդիրը, բայց միեւնույն ժամանակ փորձ է արվում հատվածային հարցեր առաջ քաշել:

Արարատ Մկրտչյանը հակված է կարծելու, որ մարզային բժշկական հաստատությունները նեղ մասնագետներով ապահովելու հայեցակարգն իրականում մնալու է թղթի վրա: «Ես ճիշտն ասած կարծում եմ, որ նախագիծը ծնվել է ֆորմալ բնույթ ունենալով, այսինքն՝ կառավարության ծրագրում ամրագրել էին, ժամկետը մոտեցել է, մի հատ հայեցակարգ են ներկայացրել, որպեսզի կատարողականը ապահովվի»,- ասաց նա՝ ավելացնելով. «Գործող կառավարությունը, նաեւ, ի մասնավորի, առողջապահության նախարարությունը, հաճախ կառքը բերում են, նժույգից առաջ են կապում: Սա աշխատանքի, ինչ-որ բան անելու իմիտացիա է, ոչ թե նպատակային քայլեր՝ ուղղված մասնագետներով ապահովվածության խնդրի լուծմանը»:

Հ.Գ. Ուշագրավ է, որ նշված հայեցակարգը նախատեսված է 2017-2020 թվականների համար: Այսինքն՝ նաեւ անցյալ տարվա:

Նյութը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մարտի 14-ի համարում: