Կառավարության ծրագրի թերությունն ու առավելությունը. փակել առողջապահության նախարարությունը

Կառավարության ծրագիրը, որը հունիսի 7-ին ներկայացվելու է Ազգային ժողովի քվեարկությանը, ոչ միանշանակ է ընդունվել հանրային ու մասնագիտական շրջանակներում:

Փաստաթուղթը հրապարակվելուց հետո կարծիքներ հնչեցին, որ դա շատ ընդհանրական է, որ ծրագրում չկան թվեր, նպատակին հասնելու հստակ ճանապարհներ եւ այլն: Իհարկե, նաեւ մեկնաբանություններ եղան, որ խոսքը ժամանակավոր կառավարության ծրագրի մասին է, որն իր թիվ մեկ նպատակը հռչակել է արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացումը, ինչն, ի դեպ, ամրագրված է կառավարության ծրագրում:

Բժիշկ Հայկ Մանասյանը մեզ հետ զրույցում խոսեց ծրագրի՝ առողջապահության բնագավառին վերաբերող հատվածի մասին: Ասաց, որ դա իրեն չի գոհացնում:

«Այստեղ ավելի շատ ակնարկներ են, որոնցից ես եզրակացություն եմ անում: Առաջին ակնարկն այն է, որ հետեւողականորեն շարունակվելու է ապահովագրական համակարգի ներդրումը: Այսինքն՝ այնպես չէ, որ ներդրվելու է: Շարունակելու են մի բան, որը մինչեւ հիմա արվում էր, ու վերջ: Բայց մինչեւ հիմա արվողը շատ անարդյունավետ էր, շատ ցածր օգտակար գործողության գործակից ուներ (առանձին կետերով դա կարելի է հիմնավորել): Ապահովագրության մասին այս ծրագրում փաստորեն որեւիցե խոստում կամ որեւիցե մեծ գործ, որ պետք է ակնկալենք, չկա: Կա ընդամենը նախկինի եղածի շարունակության մասին»,- կարծիք հայտնեց Հայկ Մանասյանը: Դիտարկմանը, թե կառավարության ծրագրում տեղ գտած «շարունակվելու է ապահովագրական համակարգի ներդրումը» ձեւակերպումը արդյո՞ք հնարավոր չէ մեկնաբանել այնպես, որ ապահովագրությունը ոչ թե չի ներդրվի, այլ կներդրվի, բայց գուցե ոչ ամբողջությամբ, բժիշկն արձագանքեց. «Մեզ պետք է աշխատող ինստիտուտ: Հիմա եթե իրենք շարունակում են ինստիտուտի կայացումը, նույնն է, որ մենք այդ ինստիտուտը չենք տեսնելու այս տարի: Ասում է՝ կառավարությունը պետք է մեղմի սոցիալապես անապահով եւ որոշակի խմբերի ապահովագական ծախսերը: Ո՞ւր է այդ խմբերի ապահովագրություն, որ մի հատ էլ մեղմես ապահովագրական ծախսերը: Նույնիսկ չի նշվում՝ ապահովագրությունը լինելու է պետակա՞ն, թե՞ մասնավոր: Չի ասվում՝ պարտադի՞ր ապահովագրություն է լինելու, թե՞ կամավոր: Ապահովագրության մասին՝ ոչ մի որոշակի բան»:

Մեր զրուցակից բժիշկն անհամաձայնություն ունի նաեւ կառավարության ծրագրի այն դրույթի հետ կապված, ըստ որի՝ «Առողջապահական քաղաքականության անկյունաքարային ուղղությունը, այսուհանդերձ, պետք է դառնա հիվանդությունների կանխարգելմանն ուղղված քաղաքականությունը»։ Նա կարծում է, որ դա մի ամբողջ նախարարության գործառույթ չէ, եւ այդ գործը կարելի է գլուխ բերել ընդամենը հասարակական կազմակերպության մակարդակով կամ մեկ այլ գերատեսչության կազմում համապատասխան վարչություն կամ բաժին բացելով ու լուծարելով առողջապահության նախարարությունը:

«Առողջների առողջությունը պահպանելը շատ պուճուրիկ գործողություն է, շատ պուճուրիկ քայլ է: Դա նշանակում է, որ առողջապահության նախարարությունն ասում է՝ ես լինելու եմ հասարակական կազմակերպությունից ոչ ավելի գործ անող մեկը, ընդամենը պայքարելու եմ ծխելու դեմ, գիրության դեմ, չգիտեմ ինչի դեմ: Այն դեպքում, երբ որ առողջապահության նախարարության անկյունաքարային ուղղությունը պետք է լիներ, օրինակ՝ սրտի իշեմիկ հիվանդության դեպքում պետպատվեր սահմանելը, ուռուցքային հիվանդների քիմիաթերապիայի, ճառագայթային թերապիայի եւ վիրահատական լուծումների համար պետպատվեր նախատեսելը՝ ամբողջ ծավալով: Ի դեպ, Հայաստանը միջազգային պարտավորություն է ստանձնել՝ ես այնքան պետություն եմ, որ ինձ մոտ մարդը չի կարող մահացու ծանր վիճակում անտերության մատնված լինել»,- հայտարարեց Հայկ Մանասյանը: Նա համոզված է, որ մեր պետությունը նման ծախսատար պարտավորություն ստանձնելու պոտենցիալ ունի եւ դրա համար ուղղակի պետք է գերշահույթներ չապահովվեն: Նա բերեց Վրաստանի օրինակը՝ փաստելու խնդրի լուծման ոչ անհնարինությունը:

Ի տարբերություն բժիշկ Հայկ Մանասյանի՝ կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը կառավարության ծրագրի այդ ոլորտին վերաբերող հատվածում որոշակի դրական տարրեր տեսել է: «Լավն այն է, որ այս անգամ կրթության հիմքում դրվում է ավելի իրավունքահեն մոտեցում, եւ կրթության հասանելիության հարցը շեշտադրվում է՝ անկախ երեխայի աշխարհագրական դիրքից: Ծրագրում արձանագրվել է նաեւ դպրոցների եւ բուհերի ապակուսակցականացման կարեւորությունը: Բայց լավ կլիներ նշվեր նաեւ մանկապարտեզների մասին: Քանի որ մանկապարտեզների երեխաները փոքր են, ծնողի ու մանկապարտեզի տնօրենի գործարքը ավելի սուսուփուս է լինում, բացի այդ նաեւ սաների ու աշխատակիցների քանակն է համեմատաբար փոքր, բայց մանկապարտեզներում էլ կա լուրջ կուսակցականացում»,- ասաց Սերոբ Խաչատրյանը:

Իսկ, ընդհանուր առմամբ, կառավարության ծրագիրն, ըստ նրա, մակերեսային է: Կրթության փորձագետը կարծում է, որ դա կարող է պայմանավորված լինել խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններ նախանշվելու հետ: «Իմ ենթադրությունն այն է, որ միգուցե ծրագիրը մշակված է այն հաշվարկով, որ շուտով լինելու են արտահերթ ընտրություններ, եւ իմաստ չունի ինչ-որ խորը, լուրջ բաներ գրել: Ես կարծում եմ՝ հաստատ շատ բան կար գրելու, բայց հնարավոր է՝ որոշում է կայացվել մնալ ընդհանուր տեքստի մեջ, որովհետեւ իսկապես ոչ մի թիվ, ոչ մի ցուցանիշ դրված չէ, եւ հետագայում շատ դժվար է լինելու որոշել՝ այդ ծրագիրը կատարվեց, թե՝ չէ»,- նկատեց մեր զրուցակիցը:

Այդուհանդերձ, կառավարության որդեգրած սկզբունքներն ու մոտեցումները Սերոբ Խաչատրյանի համար ամբողջությամբ ընդունելի են, եւ ընտրված վեկտորը՝ ճիշտ: Ու եթե ընտրություններից հետո ձեւավորվելիք կառավարությունը որոշի զարգացնել այս փուլում ներկայացված ծրագրային դրույթները, կրթության փորձագետը դրանցից եւ ոչ մեկին դեմ չի լինի: