Այդ երբվանի՞ց լեգիտիմությունը դարձավ սպառնալիք

Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորումը, որը մեր պետականության առանցքային հարցերից մեկն է եւ այս քարոզարշավում տրամաբանորեն պիտի առանցքային դեր ունենար, անսպասելիորեն վերածվեց պարզունակ լեզվակռվի՝ այն մասին, թե ում որդին որտեղ է ծառայել, ով ինչ տողայնությամբ է ռազմահայրենասիրական ճառեր արտասանել, եւ այլն։ Իսկ բուն խնդիրն ընդամենը դարձավ այն «բոբոն», որով քաղաքական ուժերը վախեցնում են հասարակությանը եւ չարագուշակ կանխատեսումներ անում։

Ընդհանրապես, նախընտրական ժամանակահատվածներում հասարակությանն ինչ-որ բաներով վախեցնելը քաղաքականության մեջ սովորական երեւույթ է։ Բայց մարդկանց սովորաբար վախեցնում են, ասենք, տնտեսական կոլապսով, սոցիալական վիճակի վատթարացմամբ եւ այլն (այս կամ այն քաղաքական ուժի հաղթանակի դեպքում)։ Իսկ ահա սեփական ժողովրդին սեփական իշխանությունների լեգիտիմությամբ վախեցնելը եւ դա որպես անխուսափելի աղետների նախերգանք ներկայացնելը նորություն է, կարելի է ասել՝ հայկական «նոու-հաու»։ Իբր քիչ էր, որ քաղաքական ուժերը հայտարարում էին, թե քաղաքական որեւէ ուժի բացարձակ մեծամասնությունը (եթե անգամ ձեւավորվել է ժողովրդավարական ընտրությունների արդյունքում) կարող է աղետալի լինել երկրի համար, հիմա էլ նոր թել է առաջ քաշվում, ըստ որի՝ լեգիտիմ իշխանություններ ունենալը ձեռնտու է արտաքին աշխարհին միայն այն պատճառով, որ նրանք այդ իշխանություններից կպահանջեն լրջագույն զիջումներ իրականանցնել Արցախի հարցում։ Ինչը չէին կարող պահանջել ոչ լեգիտիմ իշխանություններից, որովհետեւ ժողովուրդը նրանց վստահության մանդատ չէր տվել։

Այսինքն՝ ստացվում է, որ ոչ լեգիտիմ (բռնություններով եւ ընտրակեղծիքներով ձեւավորված) իշխանություններ ունենալն արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման տեսանկյունից ավելի ձեռնտու է։ Ոչ լեգիտիմ իշխանություններ ունենալը «գժի թուղթ» ունենալու պես բան է՝ կարելի է երկրի ներսում ինչ ասես անել, իսկ արտաքին ճնշումների դեպքում դեմ տալ «գժի թուղթը» եւ խուսափել պատասխանատվությունից։

Բայց արդյո՞ք տեղին է լեգիտիմ իշխանություններ ունենալու հետ կապված այս «մտահոգությունը»։ Իհարկե տեղին չէ, որովհետեւ ընտրությունների ժամանակ «Իմ քայլը» դաշինքի օգտին քվեարկել՝ չի նշանակում  վստահության մանդատ տալ բոլոր հարցերում ու ասել Նիկոլ Փաշինյանին «քեզ ենք ընտրել, գնա ոնց հարմար ես գտնում՝ լուծիր արցախյան խնդիրը, մենք չենք խառնվելու»։ Չկա այդպիսի բան ու չի կարող լինել։ Եվ դա, ի դեպ, բոլորն են հասկանում։ Դրա համար էլ իշխանություններն անընդհատ շեշտում են, որ արցախյան կարգավորման ցանկացած տարբերակ կընդունվի կամ կմերժվի բացառապես համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով։

Սյսպիսով՝ ակնհայտ է, որ լեգիտիմ իշխանություններ ունենալն Արցախի հարցում չի թուլացնում հայկական կողմի դիրքերը։ Բայց գուցե չի էլ ուժեղացնո՞ւմ։ Չէ՞ որ բանակցություններն այսպես թե այնպես ընթանալու են փակ դռների ետեւում, եւ բանակցային ամեն դետալ չի կարող լայն քննարկման առարկա դառնալ։ Իրականում լեգիտիմ իշխանություններ ունենալը լավ էլ ուժեղացնում է հայկական կողմի դիրքերը։ Որովհետեւ մի բան է, երբ պետության ոչ լեգիտիմ ղեկավարը բանակցությունների սեղանի շուրջ մերժում է անընդունելի զիջումների պահանջը՝ պատճառաբանելով, թե «ժողովուրդը չի ընդունի այդ տարբերակը» (այդ դեպքում նրան շատ կոշտ հարցնում են՝ «բայց դու ե՞րբ ես հաշվի առել ժողովրդի կարծիքը, մենք ինչ է, չգիտե՞նք, թե ինչպես ես հաղթել ընտրություններում»), եւ բոլորովին այլ բան, երբ անընդունելի զիջումների պահանջը մերժում է լեգիտիմ ղեկավարը՝ խոսելով իրեն իսկապես քվե տված ժողովրդի անունից։

Եվ ընդհանրապես՝ համաշխարհային պատմությանն ու միջազգային հարաբերություններին փոքրիշատե ծանոթ ցանկացած մարդ գիտի, որ աշխարհի ուժային բեւեռները որեւէ երկրից որեւէ զիջում պոկելու համար (տարածքային զիջումներ, բնական ռեսուրսների անխնա շահագործման իրավունք, տվյալ երկրի տարածքը որպես ռազմաբազա շահագործելու թույլտվություն եւ այլն) նախ եւ առաջ «ապահովում են», որ այդ երկիրն ունենա ոչ լեգիտիմ իշխանություններ։ Որովհետեւ ոչ լեգիտիմ (խոցելի) իշխանությունները, որպես կանոն, ավելի հեշտ (ու «հարմար գներով») են զիջումների գնում՝ վախենալով սեփական ժողովրդի ընդվզումից կամ միջազգային դատարաններից։ Իսկ սեփական երկրի շահերը մինչեւ վերջ պաշտպանելը ստացվում է միայն լեգիտիմ իշխանությունների մոտ։

Ի դեպ՝ սեփական երկրի շահերը արդյունավետ պաշտպանելու համար լեգիտիմությունն անհրաժեշտ, բայց ոչ բավարար պայման է։ Կան նաեւ այլ պայմաններ։ Բայց այս պահին առաջնայինը անհրաժեշտ պայմանն ապահովելն է։ Եվ ոչ թե դրանով հասարակությանը վախեցնելը։

Արմեն Բաղդասարյան

Տպել
5546 դիտում

ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը կմասնակցի «Դոհա ֆորում-2019»-ին

Ռուսաստանում անոմալ եղանակ է սպասվում. РИА Новости

«Սևան» քրեակատարողական հիմնարկում թմրամիջոցների իրացման դեպք է կանխվել

Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 5-ից 7 աստիճանով

«Արաբկիր»բկ-ում քաղաքացին գլխով հարվածել է բժշկին. Արսեն Թորոսյանն իրավապահներին կոչ է արել գտնել եւ պատժել մեղավորին

Դալար գյուղի բնակիչը վճարային տերմինալ է գողացել

Դեկտեմբերի 8-ից 14-ը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է 1500 կրակոց

Կենտրոնական իշխանությունը ՏԻՄ ընտրությունների ժամանակ այլեւս չի ճնշում, երբեմն էլ չի հաղթում

Նախաքննության ընթացքում առիթ կունենաք ասելու, թե ով է այդ «ընդհանուր ընկերը». Անդրանիկ Քոչարյանը՝ Ռուբեն Հայրապետյանինն

Մյունխեն-Երևան չվերթով հետախուզվող է Հայաստան վերադարձել

Ադիգեայի ՆԳՆ կողմից հետախուզվողը կամավոր ներկայացել է ոստիկանության Վաղարշապատի բաժին

Հրդեհ Սարատովկայում

Արագածոտնում նվազել են ավազակային հաձակումներն, աճել՝ բնակարանային գողության դեպքերը. դատախազն ամփոփել է 2019 թվականը

Կոռուպցիայի դեմ պայքարի քաղաքական հետեւանքները

«Անարդար է, ես ոչ մի վատ բան չեմ արել». Դոնալդ Թրամփը հնարավոր իմփիչմենտի մասին

Ստեփանավանում 2500 հակ անասնակեր է այրվել

Wizz Air-ը Գյումրիի «Շիրակ» օդանավակայանից չվերթներ կիրականացնի Լոնդոն և Փարիզ

ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

ՀՀ ճանապարհներին ավտոմեքենաներ են արգելափակվել

Վրաստանում 2020-ին աշխատավարձերն ու թոշակները կավելանան