Ազգային ժողովն սկսում է Ընտրական օրենսգրքի բարեփոխման գործընթաց

Հայաստանի Հանրապետության խորհրդարանը սկսում է Ընտրական օրենսգրքի եւ Կուսակցությունների մասին օրենքի բարեփոխումների գործընթաց։ Աշխատանքային խմբի համակարգումն իրականացնելու է ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Համազասպ Դանիելյանը: Պատգամավորի կարծիքով՝ այս պահին դեռեւս շտապելու անհրաժեշտություն չկա․ մինչեւ բուն փոփոխությունները, ժամանակ կա ուսումնասիրելու տարբեր երկրների փորձը, քննարկել բարեփոխումների ամենահարմար տարբերակը։

Դանիելյանը «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց, որ մեծ հաշվով հիմնվելու են Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների այն հայեցակարգի վրա, որը հրապարկվել էր 2018 թվականին, սակայն այդ հայեցակարգի վրա հիմնված եւ դրա մի մասը արտացոլող փոփոխությունները չէին ընդունվել նախորդ գումարման ԱԺ-ում, որտեղ մեծամասնություն կազմող Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունը եւ որոշ դաշնակցական պատգամավորներ չքվեարկեցին կողմ․

«Դեռ մարտին, երբ բոլոր խմբակցությունների ներկայացուցիչներով առաջին անգամ հավաքվեցինք՝ Արարատ Միրզոյանի նախաձեռնությամբ, որոշեցինք ժամանակ տալ ընդդիմադիր մեր գործընկերներին, որ նրանք էլ ծանոթանան այդ հայեցակարգին եւ իրենց առաջարկները ներկայացնեն: Հաջորդ հանդիպման ժամանակ քննարկեցինք նաեւ գործողությունների ժամանակացույցը։ Մինչ այս պահը քննարկումը ծավալվել է դեռեւս ընդհանուր սկզբունքների մակարդակում, մեր մոտեցումները նաեւ դետալների առումներով վերջնականացված չեն, քանի որ մենք բաց ենք առաջարկների համար»,- ընդգծեց մեր զրուցակիցը։

Նա նշեց, որ փոփոխությունների շրջանակում անդրադառնալու են նաեւ կուսակցությունների ու դաշինքների անցողիկ շեմերին, միգուցե՝ նաեւ ընտրական իրավունքի տարիքային շեմին․

«Նախորդ տարի մեր նպատակը ավելի ներկայացուցչական խորհրդարան ունենալն էր՝ թե՛ կուսակցությունների թվի, թե՛ տարիքային բազմազանության առումով: Այժմ եւս հավատարիմ ենք ավելի ներկայացուցչկան եւ ներառական խորհրդարան ունենալու սկզբունքին»։

Ընտրական օրենսգրքում տեղ գտած ռեյտինգային ընտրակարգի փոփոխությունը լինելու է Օրենսգրքի բարեփոխումների օրակարգում։ Մեր հարցին՝ արդյոք այս ընտրակարգն էր վերջին տարիների ընտրական գործընթացների ուղեկից ամենամեծ չարիքը՝ Համազասպ Դանիելյանը արձագանքեց, որ ընդհանրապես նման կտրուկ ձեւակերպումներից խուսափում է, սակայն հաստատեց, որ ռեյտինգային ընտրակարգի հետ կապված խնդիրները եղել են եւ շարունակում են մնալ առանցքային մտահոգության առարկա: «Այդ խնդիրները բազմաշերտ են․ ներառում են թե՛ կուսակցությունների ներսում թեկնածուներին պարտադրված որոշակի տեսակի մրցակցությունից, թե՛ բազմաթիվ ընտրողների համար ընտրակարգի խրթին լինելը եւ մի շարք այլ ասպեկտներ։ Ռեյտինգային ընտրակարգն, իհարկե, խնդրահարույց է, բայց խնդիրը ռեյտինգայինը «ինչո՞վ» փոխարինելու հարցն է։ Ամենապարզ պատասխանը ֆիքսված ցուցակն է, որը եւս որոշակի խնդիրներ ունի։ Բայց հավատարիմ մնալով մեր սկզբունքին, որ մենք պատրաստ ենք լսել մեր գործընկերներին՝ չեմ կարող ասել, որ այդ համակարգը միանշանակ պետք է փոխարինվի հենց ֆիքսված ցուցակով։ Համամասնական ընտրակարգը ունի մի շարք այլ ենթատեսակներ: Պարզ ասած՝ ռեյտինգայինից ազատվելու խնդիր ունենք, այն փոխարինելու ամենաակնհայտ տարբերակը ֆիքսված ցուցակներով ընտրակարգն է, բայց քննարկումները կարող են նաեւ այլ առաջարկների ու լուծումների հանգեցնել»,- նկատեց պատգամավորը։

Նա նշեց, որ անդրադարձ լինելու է նաեւ ընտրողների ցուցակներին, որոնք արդեն տասնյակ տարիներ բավարար չափով չեն փոխվում կամ թարմացվում․

«Ընտրողների ցուցակի մի մասը օպերատիվ կերպով թարմացվում է, բայց կա կարգավորումների խնդիր, որ այդ ցուցակների մեկ այլ մաս ընդհանրապես չի համապատասխանում իրականությանը եւ արդյունքում ընդհանուր առմամբ ունենք ուռճացված ցուցակներ։ Ընտրողների ցուցակում մեծ թիվ են կազմում այն անձանց անունները, որոնք Հայաստանի քաղաքացի չեն այլեւս կամ որոնք մահացել են արտերկրում, եւ այլն։ Վստահաբար, ցուցակներում եղել են հարյուր հազարավոր ընտրողների անուններ, որոնք չէին կարող մասնակցել ընտրություններին»։

Մեր զրուցակիցն ասաց, որ բարեփուխումների գործընթացում համագործակցելու են թե՛ խորհրդարանական, թե՛ արտախորհրդարանական ուժերի, թե՛ միջազգային կառավարական եւ ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ, որոնք ունեն բավարար փորձառություն եւ հետաքրքրություն այս բարեփոխումների ձեւավորման փուլում․

«Մենք կոնտակտի մեջ ենք ԵԱՀԿ ԺՄԻՀԳ-ի, Վենետիկի հանձնաժողովի հետ, Հայաստանում գրանցված Ընտրական համակարագի միջազգային կենտրոնի հետ, ՄԱԿ-ի Զարգացման գրասենյակի հետ։ Փորձելու ենք բոլոր ռեսուրսները հնարավորինս օգտագործել։ Արտախորհրդարանական ուժերը հնարավորություն են ունենալու ոչ միայն առաջարկներ ներկայացնել, այլ նաեւ մասնակցել քննարկումներին»։

Համազասպ Դանիելյանից հետաքրքրվեցինք, թե ինչպե՞ս պիտի ձեւավավորվի Ազգային ժողովը, քանի՞ խմբակցություն պիտի ներգրավված լինի, որպեսզի աշխատանքը լինի հավասարակշռված եւ միայն մի կուսակցություն կամ դաշինք չունենա բացարձակ մեծամասնություն, ինչպես գործող խորհրդարանում է։ Մեր զրուցակիցը կարեւորեց ունենալ այնպիսի Ազգային ժողով, որտեղ լավագույնս արտացոլված կլինեն հանրության քաղաքական տրամադրությունները, բայցեւ այն չի խոչընդոտի որոշումների կայացմանը․

«Միշտ չէ, որ խմբակցությունների թիվն ուղղակիորեն պայմանավորում է աշխատանքը։ Շատ կարեւոր է ներկայացվածությունը։ Մենք այսօր ունենք Ազգային ժողով, որը Հայաստանի պատմության մեջ մտել է՝ որպես բացառություն, այն առումով, որ մեկ ուժն ունի խիստ գերակշիռ դիրք, բայց այս իրավիճակը պայմանավորված է այն բացառիկ պատմական իրադարձությունով՝ Թավշյա հեղափոխությամբ, որն էլ պայմանավորել է խորհրդարանի կազմը։ Մեր խորհրդարանը նաեւ բացառիկ է որպես ամենալեգիտիմը: Դրա հիման վրա եւ ապագային նայելով՝ մեր խնդիրը պետք է լինի պատրաստել այնպիսի իրավական կարգավորումներ, որ ապագայում եւս արդար, ազատ, հավասար պայմաններում ձեւավորվի խորհրդարան, ինչպես նաեւ, որ հնարավորություն լինի օրենսդիրի ու գործադիրի ավելի հավասարակշիռ աշխատանքի, իսկ խորհրդարանական փոքրամասնությունը երաշխիքներ ունենա՝ իր ձայնը լսելի դարձնելու եւ կառավարման գործընթացին մաս դառնալու առումով»։

Հիշեցնենք, որ նախորդ տարի՝ խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններից առաջ, երբ Ազգային ժողովում մեծամասնություն էր ՀՀԿ-ն, երկու անգամ տապալվեց Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների փաթեթը: Այն ընդունելու համար անհրաժեշտ էր 63 քվե, սակայն կողմ էր քվեարկել 61 պատգամավոր: Ընտրական օրենսգրքի այդ փոփոխությունները ենթադրում էին ռեյտինգային ընտրակարգի վերացում, փակ համամասնական ցուցակներով ընտրություններ, կուսակցությունների եւ դաշինքների համար խորհրդարան անցնելու շեմի նվազեցում եւ այլն: