Հետին թվով հայրենասերների մտահոգությունը․ եթե «Արցախը Հայաստան չէ եւ վերջ», ինչպե՞ս Քոչարյանը 1998-ին դարձավ ՀՀ նախագահ

Ռոբերտ Քոչարյանը մեկուսարանից «բացառիկ տեքստ» է ուղարկել լրատվամիջոցներից մեկին, որտեղ անդրադարձել է համաշխարհային զարգացումներին, Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին եւ ղարաբաղյան հակամարտության ներկա փուլին: Եթե ներկայացնելու լինենք մի նախադասությամբ՝ հիմնական ասելիքը հետեւյալն է. ամեն ինչ վատ է, իրավիճակը շատ վտանգավոր է, իշխանությունները չեն գիտակցում այդ վտանգները եւ ոչինչ չեն ձեռնարկում, իսկ ինքն այս իրավիճակից դուրս գալու ձեւը գիտի, բայց չի ասի, որովհետեւ դա պետության գործն է, իսկ այս իշխանություններին խորհուրդներ տալն անիմաստ է:

Մի կողմ թողնենք արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների ու համաշխարհային զարգացումների վերաբերյալ Քոչարյանի դատողությունները (ռուսական «Սիստեմա» ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ լինելն ու զուգահեռաբար տարբեր մայրցամաքներում որսորդությամբ զբաղվելն, իհարկե, նրան դարձնում է կոմպետենտ այդ հարցերում) եւ անդրադառնանք ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ներկա փուլի վերաբերյալ նրա գնահատականներին: Ըստ նրա՝ վարչապետ Փաշինյանի «Արցախը Հայաստան է եւ վերջ» հայտարարությունը խիստ թուլացրել է հայկական կողմի դիրքերը բանակցությունների սեղանի շուրջ: Այսինքն՝ պետք էր հակառակն անել, պետք էր ամբողջ աշխարհին ցույց տալ, որ Արցախը ոչ թե Հայաստան է, այլ ինքնուրույն, անկախ միավոր: Հարց է ծագում՝ այդ դեպքում ինչո՞ւ էր հենց ինքը ժամանակին համաձայնվել բանակցությունների սեղանի շուրջ ներկայացնել նաեւ Արցախը՝ դրանով իսկ ադրբեջանցիներին հնարավորություն տալով Արցախը դուրս մղել բանակցային գործընթացից: Եվ ընդհանրապես՝ եթե «Արցախը Հայաստան չէ եւ վերջ», ինչպե՞ս ինքը 1998-ին դարձավ Հայաստանի նախագահ, չէ՞ որ վերջին տասը տարիներին մշտապես Հայաստանում չէր բնակվում, այլ Արցախում: Ստացվում է, որ այն ժամանակ ինքը գործնականում (եւ ոչ թե խոսքով) աշխարհին ցույց տվեց այն, ինչը, իր իսկ կարծիքով, կոպիտ սխալ է եւ թուլացնում է մեր բանակցային դիրքերը: Թե՞ այն ժամանակ նախագահի աթոռը բավարար փոխհատուցում էր համարում Արցախի դիրքերը թուլացնելու դիմաց:

Անցնենք առաջ: «Այն հանգամանքը, որ երկրի պաշտպանական բյուջեն գործնականում սառեցվում է հակառակորդի ռազմական ծախսերի 20 տոկոսանոց աճի դեպքում՝ չափազանց կասկածելի է ու դժվար է բնութագրվում դավադրության տեսություններից դուրս եւ նորմատիվ բառապաշարի սահմաններում», հայտարարում է Ռոբերտ Քոչարյանը: Սա, հիշեցնենք, այն նույն Քոչարյանն է, որի կողմնակիցները պարծենում են, որ նա ոչ թե 4 միլիարդ դոլար է կուտակել, այլ շատ-շատ՝ մի քանի հարյուր միլիոն, ընտանիքի անդամներին պատկանող անշարժ գույքի ու բիզնեսների ցանկն էլ մի էջի վրա տեղավորվում է, իսկ որդին ասում է՝ չգիտեմ ինչքան հարստություն ունենք, բայց ինչ ունենք՝ ազնիվ ճանապարհով ենք ձեռք բերել: Հետաքրքիր է՝ Հայաստանում ու Արցախում քանի՞ հոգի կգտնվի, որ կկարողանա «նորմատիվ բառապաշարի սահմաններում» գնահատել այն մարդու գործունեությունը, որը, ղեկավարելով պատերազմող երկիրը՝ այնքան հարստություն է կուտակել, որ դրանով հնարավոր էր էապես բարձրացնել բանակի մարտունակությունը եւ դրանով իսկ, ինչպես ինքն է ասում, մեծացնել հրադադարի պահպանման ներուժը: Ավելին՝ հենց ինքն է ասում, որ նոր պատերազմի դեպքում «դրա մասշտաբները եւ կործանարար հետեւանքները լինելու են մինչ այս եղածից շատ ավելի ծանր»: Անպայման պետք էր մեկուսարանո՞ւմ հայտնվել՝ դա հասկանալու համար, նախագահի աշխատասենյակում դա չէ՞ր հասկանում:

Թե՞ հիմա էլ չի հասկանում, պարզապես համարում է, որ դա լավագույն թեման է՝ հետին թվով որպես ազգի ճակատագրով մտահոգ գործիչ երեւալու եւ մեկուսարանից դուրս պրծնելու համար: