Ովքե՞ր են տարածում «թերահավատության համաճարակը»

Կորոնավիրուսային համաճարակի կանխարգելման նպատակով աշխարհի բոլոր երկրները, հատուկենտ բացառություններով, գրեթե նույն միջոցառումներն են իրականացրել եւ իրականացնում, ու եթե տարբեր երկրներում արդյունքները խիստ տարբերվում են՝ դա կարող է ունենալ երեք հիմնական բացատրություն։ Առաջին՝ որոշ երկրներում այդ միջոցառումներն ուշացումով են իրականացվել, այլ երկրներում՝ ճիշտ ժամանակին, երկրորդ՝ որոշ երկրներում սահմանափակումներն ավելի մեղմ են եղել, կամ իրավապահները կոշտ մեթոդներով չեն պատժել կարանտինային ռեժիմը խախտողներին, եւ երրորդ՝ որոշ երկրներում,այլ երկրների համեմատ, բնակչությունն ավելի մեծ պատասխանատվությամբ է հետեւել պետական կառույցների հորդորներին։

Հայաստանն այսօր կորոնավիրուսային համաճարակի տարածման տեմպերի առումով ծանրագույն վիճակում է, եւ վերը նշված երեք գործոններն էլ էական դերակատարում ունեն դրանում։ Բայց հիմա իմաստ ունի անդրադառնալ միայն երրորդ գործոնին՝այն պարզ պատճառով, որ առաջին երկու գործոններն արդեն իրենց անելիքն արել են, ու  «եղածը եղած է», իսկ երրորդ գործոնը դեռ շարունակում է իր բացասական դերակատարումը։ Եվ բնականաբար, հարց է ծագում՝ ինչո՞ւ է մեր ժողովուրդը համեմատաբար, «ավելի քիչ լսում»  իշխանություններին, քան այլ երկրներում։

Սա նոր խնդիր չէ։  «Ղեկավարության» ցանկացած խոսքի նկատմամբ թերահավատությունը մեզանում առնվազն տասնամյակների պատմություն ունի։ Մարդիկ դեռեւս խորհրդային տարիներին «կոմունիստական պայծառ ապագայի» մասին խոսող կաշառակեր չինովնիկներ էլ են տեսել, անկախության տարիներին՝ կոռուպցիայի դեմ պայքարող, բայց մուլտիմիլիոնատեր դարձած պաշտոնյաներ էլ, հայրենասիրական ճառեր ասող ու զինվորի հացը գողացողներ էլ, ժողովրդավարությունից խոսող ու ընտրակաշառք բաժանողներ էլ, ու բնականաբար՝թերահավատ են։ Ապրիլյան հեղափոխությունից հետո իրավիճակը կարող էր փոխվել, բայց ընդդիմադիր քարոզչությունն ամեն ինչ արեց, որ ժողովուրդը պահպանի «թերահավատության չափաբաժինը»: Ընդորում՝ այդ քարոզչությունը սկսվել էր կորոնավիրուսային համաճարակից շատ առաջ։ Նոր իշխանությունների ցանկացած քայլ ներկայացվում էր որպես Նիկոլ Փաշինյանի անձնական շահերից բխող որոշում, ու բնականաբար՝ դա տարածվեց նաեւ հակահամաճարակային միջոցառումների վրա։ Օրինակ՝ անպայման պաշտպանիչ դիմակներ ունենալու որոշումից հետո տարածում էին, թե  «սրանք հաստատ փայ ունեն մասկեքի բիզնեսում», կարգազանցներին տուգանելու որոշումը մեկնաբանում էին, թե «հաստատ վիզ փող ա պետք», հետո տարածում էին, թե  «սրանք ինադու վարակվածների մեծ թիվ են ցույց տալիս, որ դրսից շատ փող կպցնեն», եւ այսպես շարունակ։ Մի խոսքով՝  «սաղ սուտա»:

Մեյմանդարի շուկայի բողոքի ակցիայի մասնակիցներից մեկն, ի դեպ, տեսախցիկների առջեւ հենց այդպես էլ ասաց՝ «էդ վիրուս-միրուս սաղ սութ ա, փարա են աշխըտըմ»: Կողքին կանգնածն էլ գոռգոռում էր՝  «էս սաղ սարքըմ են, որ էթանք իրանց սարքած բազառը կայնենք, փողը իրանց տանք»:

Այդ մարդիկ դա հենց այնպես չէին ասում. հարեւանից էին լսել, նա իր հերթին՝ մյուս հարեւանից, նա էլ ինչ-որ լրատվամիջոցից էր իմացել... Ահա այսպես է տարածվում «թերահավատության համաճարակը», ընդորում՝ տարածվում է միտումնավոր։ Տարածողները թքած ունեն հետեւանքների վրա՝ նրանց հետաքրքրում է միայն այն, որ մարդիկ թերահավատորեն ընկալեն իշխանությունների ցանկացած խոսք ու քայլ։ Իսկ բուն համաճարակն արդեն տարածվում է թերահավատների միջոցով։

Հ.Գ. Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գիշերային ռմբակոծություններից խուսափելու նպատակով բոլոր քաղաքներում լուսաքողարկում էր իրականացվում. օդային տագնապի դեպքում մարդիկ սեւ-անթափանց վարագույրներով փակում էին բոլոր լուսամուտները։ Գուցեեւ ոչ միշտ էր օգնում, բայց որեւէ մեկի մտքով չէր անցնում ասել՝ «էս սաղ սութ ա, սեւ կտոր ծախելով փող են աշխըտըմ»: