«Այս ֆիլմը Հայաստանի պարային հիմնն է»․ Ռիմա Պիպոյանի «Ել» ֆիլմը մեկ ամսում միջազգային 3 մրցանակի է արժանացել

Պարուսույց, խորեոգրաֆ Ռիմա Պիպոյանի հեղինակած «ԵԼ» պարային կարճամետրաժ ֆիլմը հունվարին միջազգային տարբեր փառատոններում արժանացել է միանգամից երեք մրցանակի։ Հանդիսատեսի համար առայժմ հասանելի է կարճամետրաժ ֆիլմի միայն անոնսը։

Հեղինակավոր Hollywood International Golden Age փառատոնում այն արժանացել է «Լավագույն պարային ֆիլմ» մրցանակին, իտալական Vesuvius International Film Ֆեստ փառատոնում «Լավագույն ռեժիսոր» եւ London International Shorts Film փառատոնում՝ Honorable Mention մրցանակների:

«Հայկական ժամանակի» հետ զրուցում Ռիմա Պիպոյանը պատմել է «ԵԼ» ֆիլմի ստեղծման յուրօրինակ գաղափարի, ֆիլմում իր կերպարի մասին։

- Ռիմա, ձեր հեղինակած «ԵԼ» ֆիլմի գրանցած արդյունքները սկզբի համար բավականին խոստումնալից են, լայն հանրության համար երբ հասանելի կլինի աշխատանքի ամբողջական տարբերակը։

- Ֆիլմը դեռ ներկայացված է տարբեր փառատոնների, այդ իսկ պատճառով դեռ հասանելի չէ հանդիսատեսին: Իսկապես, ուրախությամբ պիտի նշեմ, որ ինձ բազում դրական ու հիացական կարծիքներ են գալիս տարբեր փառատոններից։ «Ել» ֆիլմի նկարահանման վերջին օրը համընկավ պատերազմը սկսվելու առաջին օրվա հետ: Իսկ ֆիլմի նախնական աշխատանքները սկսվել էին դեռ հուլիս ամսին: Հետաքրքիրն այն է, որ ֆիլմի թեման բացարձակ հեռու է պատերազմի կամ այսօր աշխարհում տեղի ունեցող իրադարձություններից: Այնպես ստացվեց, որ ֆիլմի մասին մենք խոսեցինք պատերազմի ավարտից հետո ու բոլորի մոտ իմ կերպարը ասոցացվեց պատերազմի հետ: Նույնիսկ Բելառուսի հեռուստաընկերությունը, երբ անդրադարձ կատարեց ֆիլմին նշեց, որ ըստ երեւույթին ինձ վրա ազդել են Հայաստանում կատարվող իրադարձությունները եւ բավական հետաքրքիր ու խոր վերլուծություն ներկայացրեցին ֆիլմում կատարած իմ խորեոգրաֆիայի վերաբերյալ: Այս առիթով իմ ընկեր, Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստ Արտյոմ Շոշինը ֆիլմը դիտելուց հետո նշեց. «Այս ֆիլմը Հայաստանի պարային հիմնն է․ Ռիմա, դու կարծես մարգարե լինես»: Նրա կարծիքով՝ ես կանխատեսել էի պատերազմը ամիսներ առաջ, երբ դեռ նոր-նոր էի սկսում աշխատանքը ֆիլմի գաղափարի վրա: Փաստորեն…

- Իսկ իրականում ինչի մասին է «ԵԼ»-ը։ Եվ ո՞րն է այն ասելիքը, որը նպատակ եք ունեցել ֆիլմի միջոցով աշխարհին պատմելու։

- Ֆիլմը մարդու ներսում ներքին բեւեռների պայքարի մասին է եւ այն հարաբերության, երբ մարդը երես առ երես կանգնում է արտաքին աշխարհի առջեւ, որը լի է հակադրություններով: Իսկ հաղթանակի զգացողությունը հայտնվում է միայն այն ժամանակ, երբ մարդ հաղթահարում է ինքն իրեն: Մարդ պետք է ընդունի իրեն այնպեսին, ինչպիսին կա եւ իր թերությունները դարձնի իր ուժը: Ֆիլմում այս բոլոր թեմաների մասին խոսել եմ բացառապես շարժման միջոցով՝ համադրելով հայ ճարտարապետությունն ու երաժշտությունը: Ֆիլմում հնչում է Կոմիտասի մշակմամբ «Ել, ել» երգը, որն իմ ամենասիրելի գործերից է: Եվ հույս ունեմ, որ այս գործին իմ հետագա բեմադրություններում կրկին առիթ կունենամ անդրադառնալու: Սա իմ առաջին ֆիլմն է եւ պետք է խոստովանեմ, որ չնայած կարճամետրաժ լինելուն՝ այն քրտնաջան աշխատանք պահանջեց: Ֆիլմի նկարահանման առաջին օրը, որը սկսվել էր առավոտյան ժամը 05:00-ին ու տեւեց մինչեւ արեւամուտ՝ 20:00-ն, ողջ ընթացքում կրկնում էի՝ բեմ եմ ուզում, բեմ եմ ուզում։

- Ամեն դեպքում ձեզ բեմն ավելի հոգեհարազատ է, ճի՞շտ է։

- Բեմում ամբողջ էներգիադ ես ներդնում միանգամից, մեկ անգամ ես պարում ու, որպես խրախուսանք, ծափահարությունների արժանանում։ Բայց այդ ծափերը, բեմից եկող էներգետիկան կարծես մոռացնել է տալիս նախապես ու ընթացքում եղած բոլոր դժվարությունները, վերալիցքավորում է քեզ։ Իսկ այստեղ մեկ դուբլը 30 անգամ կրկնում ես ու «լրիվ ոտք», որ հետո ամենահաջող տարբերակն ընտրես: Օրվա երկրորդ կեսին մարմինս էլ չէի զգում՝ փոշոտ, կեղտոտ ու վիրավոր: Այստեղ լրիվ տեղին է ասել՝ «Արվեստը զոհեր է պահանջում» (ծիծաղում է, հեղ․): Ի դեպ, ֆիլմի գաղափարը ներկայացրել էի Գերմանիայի եւ ԱՄՆ-ի միջազգային կազմակերպությունների, այն հավանության էր արժանացել, որից հետո նրանք ֆինանսավորեցին ու ֆիլմը կյանքի կոչեցի: Այն նախատեսել էի նկարել Կոմիտասի թանգարան ինստիտուտում, ու մեզ պետք էր պետական գերատեսչություններից մեկից թույլտվություն ստանալ: Ցավոք ոչ մի հաստատություն չարձագանքեց, ու ստիպված եղանք նկարահանման վայրը տեղափոխել այլ տեղ: Շնորհակալություն «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի տնօրեն Միքայել Բադալյանին, որ սիրով եւ մեծ պատրաստակամությամբ աջակցեց նախագծին: Երեւանում Գյոթե Ինստիտուտը մեզ միացավ ֆիլմի ստեղծման երկրորդ փուլում ու պարզապես փրկեց նախագիծն իր փոքր, բայց տեղին ֆինանսական աջակցությամբ: Ֆիլմը իրականացվել է Contemporary Dance and Experimental Art փառատոնի շրջանակներում: Մեզ աջակցել է նաև Հայաստանի պետական կամերային երգչախումը՝ տրամադրելով «Ել, ել» երգի կատարման իրենց տարբերակը: Սրանք այն հաստատությունների ու մարդկանց անուններն են, որ ուզում եմ անպայման նշել։

- Կորոնավիրուսի ու մեր երկրին պատուհասած չարաբաստիկ պատերազմի հետեւանքով կանգ էր առել նաեւ մշակութային կյանքը․ կարծես նոր- նոր են արվեստի գործիչները վերադարձել իրենց գործունեությանը։ Ինչ եք կարծում՝ ստացվո՞ւմ է։ Ինքներդ ինչ բարդությունների եք հանդիպում այս ընթացքում։

- Դաժան էր այս ամենը, դաժան: Վատ երազում անգամ չէինք կարող պատկերացնել այն, ինչ բոլորիս հետ կատարվեց: Երկար ժամանակ խելքի չէի գալիս: Հետո որոշեցի ինձ անջատել իրականությունից, այլապես զգում էի որ կխելագարվեմ: Հիմա ես վերադարձել եմ ակտիվ գործունեությանս, չնայած պանդեմիայի պատճառով գրեթե բոլոր արտասահմանյան հրավերներս հետաձգվել են կամ չեղարկվել: Իմ փոխարեն հիմա ֆիլմն է շրջագայում։ Այս առումով ֆիլմը շահավետ է, բայց երբեք չի փոխարինի կենդանի արվեստին: Քանի որ հիմնական իմ ստեղծագործական գործունեությունն արտասահմանում է, կարող եմ նշել, որ ոլորտը մինչեւ այսօր գրեթե մեռած է: Պարարվեստը երեւի ամենաշատը տուժեց այս վարակից: Երբ նոր էր վարակը տարածվել եւ սկսեց կարանտինը՝ արվեստագետները փորձեցին ինքնարտահայտման այլընտրանքային միջոցներ գտնել: Ցավոք, ջրի երես դուրս եկան ճկուն ուղեղով, բայց ոչ այնքան տաղանդավոր մարդիկ… Ինչեւէ, սա խոսելու առանձին մի մեծ ու ցավոտ թեմա է: Արժեքների վերարժեւորման մի յուրօրինակ փուլ սկսվեց: Իսկ պատերազմի ժամանակ ամեն ինչ մեռած էր՝ մեր հոգիներն էին մեռած: Իսկ հիմա, ճիշտն ասած, ընդհանուր պատկերի մասին վաղ է խոսել: Կարծես թե սկսում է ոլորտն ակտիվանալ, բայց թե ո՞ւր է գնում ու ինչի՞ կհասնի, կտեսնենք: Ես միշտ դրական կողմով եմ փորձում նայել։

- Ամեն դեպքում հիմա էլ Հայաստանի համար պակաս ծանր ու դժվարին օրեր չեն, ո՞րն է այս ընթացքում եղել (նաեւ հիմա ո՞րն է) ձեր ստեղծագործելու ու առաջ նայելու մոտիվացիան։

- Ստեղծագործող մարդուն ոչինչ չի կանգնեցնում: Ինձ անգամ մի կաթիլ ջուրը կարող է ոգեշնչել նորից ապրելու ու ստեղծագործելու համար: Եթե Հայաստանի համար հիմա ծանր ու դժվար օրեր են, ապա իմ արվեստի համար միշտ են այդ ծանր օրերը եղել: Այս ծանր տարում Պարարվեստի պետական քոլեջում իմ առաջարկած նոր ծրագրով, քոլեջի տնօրեն Հասմիկ Մարկոսյանի հետ համատեղ ուժերով, բացվեց «Մոդեռն պար» բաժինը, որը կարծում եմ բացառիկ երեւույթ է տարածաշրջանում: Վերջապես մենք առաջին անգամ կունենաք այս պարային ուղղության մեջ կրթություն ստացած պարողների: Ծրագիրը կազմելիս բազմաթիվ արտասահմանյան հաստատությունների հետ եմ կապվել եւ ուսումնասիրել նրանց ուսումնական պլանն ու մեթոդները: Արդյունքում ստացվել է շատ հետաքրքիր ու բազմազան ծրագիր, որ նույնիսկ ես մեծ հաճույքով կսովորեի: Ցավոք, կորոնավարակով պայմանավորված դասերն այս պահին ոչ լիարժեք են ընթանում: Իհարկե այս ամենը մի կողմ դրած, ես առաջին հերթին ստեղծագործող եմ ու, ցավոք, դեռ պայմաններ չեն ստեղծվում Հայաստանում լիարժեք ստեղծագործելու համար՝ չնայած իմ մշակած բազմաթիվ նախագծերի: Ուրախ եմ, որ արտասահմանում գնահատեցին ու շարունակում են գնահատել եւ աջակցել ինձ, այլապես այստեղ լրիվ անտեսված կլինեի: Կուզենայի, որ իմ երկիրը կարողանա ճիշտ գնահատել եւ օգտագործել իմ ներուժը, մեր նման մարդկանց ներուժը, որոնք աշխարհին ասելիք ունեն, ցույց տալու ու մեր մշակույթի մասին պատմելու կարողություն ունեն։

- Մեր երկրում, բացի արտաքին թշնամու վտանգից, ներքաղաքական գերլարված վիճակ է, բողոքի ցույցեր եւ այլն։ Այս մթնոլորտում ստացվո՞ւմ է կենտրոնանալ։ Ինչպե՞ս։

- Ինձ հեռու եմ պահում այդ ամենից: Ինձ համար կարեւոր են համամարդկային եւ մնայուն արժեքները: Չնայած, ինչքան էլ ինձ հեռու պահեմ, մեկ է՝ այդ լարված վիճակները ինչ-որ կերպ իրենց ազդեցությունն են ունենում հոգեվիճակիդ վրա: 2020թ.-ի փետրվար ամսին, երբ սահմանները բաց էին, ես իմ ծրագիրը ներկայացնելու համար մասնակցում էի Բաթումիում կոնֆերանսի: Ծանոթացա ադրբեջանցի մասնակիցների հետ, որոնց հետ միասին փորձում էի ծրագրեր մշակել՝ կենտրոնում դնելով մարդուն ու արվեստը: Պատերազմը գլխիվայր շուռ տվեց ամեն ինչ… Հիմա ես գլխիկոր իմ գործն եմ անում ու փորձում այն լավ անել:

- Ընդհանուր զարգացումներին հետեւո՞ւմ եք, ինչպիսին է կատարվածի վերաբերյալ ձեր կարծիքը։

- Ամեն օր աներեւակայելի նորությունների ենք ականատես լինում: Սարսափելի է: Միգուցե սա ինչ-որ նորի սկիզբ լինի: Ամեն դեպքում, մենք ուղղակի իրավունք չունենք թուլանալ: Նոր ժամանակները նոր օրենքներ են պահանջում: Եկել է կիրթ մարդու, հաստատուն ու ուժեղ անհատի ժամանակը: Պետք է առաջ նայել ու գործել:

  ^{«ԵԼ» պարային ֆիլմի անոնսը}