Տնտեսության զարգացման համար առաջնային է այն ոլորտը, որը մեզ շատ արագ փող է բերելու. Հովասափյան

«Հանրապետություն» կուսակցությունը Հայաստանի տնտեսության զարգացումը տեսնում է բնական պաշարների օգտագործման միջոցով: Քաղաքական այս ուժի ծրագրում տնտեսությանը զարկ տալու գլխավոր հնարավորությունը հանքարդյունաբերությունն է:

«Հանրապետություն» կուսակցության տնտեսական ծրագրերի մասին «Հայկական ժամանակը» զրուցել է կուսակցության պատգամավորի թեկնածու, տնտեսագետ Ալբերտ Հովասափյանի հետ:

- Պարո՛ն Հովասափյան, «Հանրապետություն» կուսակցությունն ի՞նչ տնտեսական բարեփոխումներ է նախատեսում իշխանության գալու դեպքում:

- Հաշվի առնելով հետպատերազմյան իրավիճակը, «Հանրապետություն» կուսակցությունը կարճաժամկետ ծրագրեր ունի երկիրն այս վիճակից հանելու համար: Այդ կարճաժամկետ ծրագրերը կապված են մեր բնական օգտակար հանածոների հետ, այսինքն` հանքարդյունաբերության: Մենք ունենք 42 հանքավայր, որոնցից աշխատում է ընդամենը 3-ը: Հաշվի առնելով պատերազմական իրավիճակը՝ մենք խնդիր ունենք անվտանգության, իսկ այդ խնդիրը լուծվում է կոնկրետ փողերով, ներդրումներով: Արագ ոտքի կանգնելու համար մեզ պետք է աշխատեցնել մեր հանքերը, մենք ներդրումների սպասելու ժամանակ չունենք: Ներդրումներ անելու համար նպաստավոր պայմաններ են պետք մեր տարածաշրջանում, Հայաստանի պայմանները դրան չեն համապատասխանում՝ հաշվի առնելով էներգիայի գինը, գազի գինը եւ հարկային դաշտը: Պոտենցիալ ներդրողը եթե ինչ-որ բան է ուզում անել, հաշվի է առնում այդ ներդրման պարամետրերը, իսկ այդտեղ մենք պարտվում ենք ե՛ւ Ադրբեջանին, ե՛ւ Վրաստանին, որովհետեւ այնտեղ էներգակիրների գինը մատչելի է, գազը էժան է, իսկ ներդրողը մաքսիմալ շահում է, ինչո՞ւ պետք է բերի ներդրում անի Հայաստանում: Մենք ունենք այնպիսի ռեսուրսներ՝ պղինձը, մոլիբդենը, արծաթը, ոսկին, որոնց պահանջարկը մեծ է աշխարհում, դրանով պետք է ներդրողին շահագրգռենք:

Արդեն միջնաժամկետ ծրագրերով ջրային ռեսուրսներն են կարեւոր, որ այս պահին չեն օգտագործվում եւ չեն կառավարվում նորմալ: Հաշվարկված է՝ մեր ջրային ռեսուրսների 70 տոկոսը գնում է Արաքս, Քուռ, այնտեղից՝ դեպի Կասպից ծով: Ջրային ռեսուրսները պետք է կառավարել, եթե նավթի ու գազի պահանջարկն այսօր քչանում է, ջրի պահանջարկը շատ-շատ ավելանում է: Այս առումով պետք է մոտավորապես 15 ջրամբար կառուցվի, պետք է ամբարել այն ջուրը, որը գնում է Կասպից ծով: Հաշվարկված է եւ պոտենցիալ ներդրողներ կան, բրիտանական ընկերություն է, հանդիպել են Արամ Սարգսյանի հետ, նա տեղեկացրել է վարչապետին, վարչապետն էլ ասել է՝ հանդիպեք Ավինյանի հետ: Այնպես որ, շատ լավ ներդրումային ծրագիր է: Տնտեսության զարգացման համար առաջնային է այն ոլորտը, որը մեզ շատ արագ փող է բերելու: Այսինքն, որ այդ փողը լինի մերը, ոչ թե վարկ լինի, որ իմանանք, թե որտեղ ենք օգտագործում, որովհետեւ այսօր անվտանգության խնդիր ունենք: Անվտանգությունը պահելու համար, սպառազինություն ձեռք բերելու համար պետք է մեր փողն ունենանք: Դա ոչ թե պետք է լինի հարկատուների վրա հարկերն ավելացնելով, այլ նոր հարկատուներով:

- Իսկ բնապահպանական վտանգները հանքարդյունաբերության ոլորտում մեծ չե՞ն:

- Բնապահպանական վտանգներ եւ առհասարակ ռիսկեր կան բոլոր տեղերում: Մենք ունենք ատոմակայան, որը եւս ռիսկային է, բայց 21-րդ դարում բնապահպանությունն ու օգտակար հանածոները զարգացած արեւմտյան երկրներում իրար հետ հաշտ ու համերաշխ են: Եթե աշխարհը օգտակար հանածոները չօգտագործեր, մենք կհասնեի՞նք 21-րդ դար: Այդ օգտագործելով ենք հասել: 21-րդ դարում այնպիսի տեխնոլոգիաներ կան, որոնք մեծ մասամբ ռիսկերը քչացնում են: Մեր հանքարդյունաբերությունն այսօր աշխատում է հին՝ 1950-60-ականների տեխնոլոգիաներով: Սոթքի հանքավայրը եթե համեմատենք Ամուլսարի ծրագրի հետ, 19-րդ եւ 21-րդ դարեր կարծես լինի: Այսօր Շվեդիայում հանք բացելու համար 18-րդ դարի քաղաքը, եկեղեցին անվնաս տեղափոխել են, եւ ժողովուրդն էլ համաձայնվել է: Մենք պետք է այդ նոր տեխնոլոգիաները բերենք, գումարները բերենք, իսկ այդ գումարները ոչ թե Ռուսաստանում է, այլ Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում: Հատկապես համավարակից հետո ներդրողներն իրենց գումարը պահել են ու չգիտեն որտեղ ծախսել:

- Պարո՛ն Հովասափյան, կա՞ն ուժեր, որոնց հնարավոր հաղթանակի դեպքում տնտեսության վիճակը կարող է վատանալ:

- Ես չեմ կարող այդ հարցին պատասխանել: Ես կարող եմ խոսել մեր ծրագրի մասին, անկեղծ ասած ժամանակ էլ չի եղել մնացածի ծրագրերին ծանոթանալու: Համենայնդեպս պետք է սպասարկման ոլորտից դուրս գանք, սպասարկման ոլորտով մենք ոչ բանակ կկառուցենք, ոչ էլ մեր անվտանգությունը կարող ենք ապահովել: Իսկ դրա փաստը մեր առջեւ է՝ 44-օրյա պատերազմը: 20 տարում մեր երկրում դուք չեք կարող ցույց տալ, որ մի արդյունաբերական գործարան է կառուցվել, որտեղ աշխատում են 600-800 մարդ. չկա նման բան: Կառուցվել է հյուրանոց, սաունա, սրճարան: Մի քանի միլիոն դոլար փող են դրել՝ հյուրանոց են կառուցել, որտեղ աշխատում է 80 մարդ: 5, 6, 7 մլն դոլար դնեին արդյունաբերական գործարան կառուցեին՝ 300- 400 մարդ կաշխատեր: 1999 թ. Վազգեն Սարգսյանը հայտարարեց, որ տնտեսությունը չի հասցնում բանակի կարիքները ու տնտեսությունը այդ կերպ էլ մնաց: Շինարարական փուչիկ ցույց տվեցին դատարկ շենքերով, հյուրանոցներ, սաունաներ ու սրճարաններ:

- Գործող իշխանության տնտեսական քաղաքականությունն ինչպե՞ս եք գնահատում, որքանո՞վ է այն ընդունելի «Հանրապետություն» կուսակցության համար:

- Գործող իշխանության տնտեսական քաղաքականությունը լավ մեկնարկեց, բայց համավարակը, պատերազմը խանգարեց: Այն, որ ազատություն տրվեց տնտեսությանը, բիզնեսին, այստեղ երկրորդ կարծիք լինել չի կարող:

- Տեղական բիզնեսի զարգացումն ինչպե՞ս եք պատկերացնում:

- Մեր տնտեսությունը հետպատերազմական շրջանում պետք է ունենա լոկոմոտիվ, իսկ այդ լոկոմոտիվը դարձյալ բնական հանածոների օգտագործման հետ է կապված: Տեսեք, երբ մարդը վատ վիճակում է լինում, առաջին հերթին հանում է իր պահած ոսկին, հիմա մենք էլ նույնը պետք է անենք: Մենք աշխարհին պետք է ցույց տանք, որ մենք էլ ենք հարուստ: Եթե Ադրբեջանն իր նավթով ու գազով հասավ այս վիճակին, այնպես չէ, թե մենք չենք կարող: Ուղղակի մեր հարստությունը ճիշտ չի կառավարվել: Ադրբեջանի նավթի, գազի վրա մեծ ներդրումներ են արել աշխարհահռչակ ընկերությունները՝ «British Petroeium»-ից սկսած, ֆրանսիական «Total»-ով եւ ռուսական «Լուկոյլ»-ով վերջացրած: Հիմա մեր հարստությունը, որն այսօր կարող ենք համեմատել Ադրբեջանի նավթային համակարգի հետ, Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատն է: Տեսեք, թե ովքեր են դրանց տերերը. ընդամենը անուններ են տալիս՝ Զուրաբով, Վահե Հակոբյան, մեկն ասում է՝ Միշիկինն է... Մեր ամբողջ խնդիրը դրա մեջ է, մենք բաց չենք եղել աշխարհի առաջ: