Շուրջ 20 ներդրումային ծրագրի մեկնարկը տրված է. հարցազրույց ՆԱԿ հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն Լեւոն Օհանեսյանի հետ

2020 թ. փետրվարից Հայաստանում իր աշխատանքներն է սկսել Ներդրումների աջակցման կենտրոն հիմնադրամը («Էնթերփրայզ Արմենիա»): Կառույցին այս ընթացքում դիմել է մոտ 600 գործարար: ՆԱԿ-ի հիմնական նպատակը Հայաստան ներդրումներ ներգրավելն ու ներդրողների համար խոչընդոտները վերացնելն է: Ամեն դեպքում ներդրումների առումով դժվարություններ դեռ առկա են, որի մասին օրեր առաջ նշել էր նաեւ ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը:

Թե ինչ իրավիճակ է հայաստանյան ներդրումային դաշտում՝ մեր զրույցում մանրամասնել է Ներդրումների աջակցման կենտրոն հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն Լեւոն Օհանեսյանը: 

- Պարո՛ն Օհանեսյան, ի՞նչ է առաջարկում ձեր ղեկավարած հիմնադրամը ներդրողներին, ինչո՞ւ պետք է դիմեն ձեզ:

- Ներդրումների աջակցման կենտրոնը ստեղծվել է ՀՀ կառավարության կողմից մեկ պատուհան սկզբունքով, որտեղ ներդրողը կարող է դիմել եւ համապարփակ տեղեկատվություն ստանալ թե՛ ներդրումային դաշտի մասին, թե՛ այլ գործառույթների, թե՛ ինչպես սկսել բիզնես Հայաստանում: Ինչ վերաբերում է օտարերկրյա ներդրողին, ապա նա մոտենում է մեզ, համապատասխան աշխատակցին ներկայացնում է ներդրումային ծրագիրը, այնուհետեւ գծվում է ճանապարհային քարտեզ, թե որ ոլորտն է հետաքրքիր, ինչպես բացել ՍՊԸ, ինչպես գրանցել կազմակերպություն, տարածքի ընտրության հետ կապված հարցեր եւ այլն: Այնուհետեւ մենք չենք դադարեցնում շփումը ներդրողի հետ, շարունակում ենք ամբողջ ճանապարհին քայլել իր հետ ու նպատակն է նրան բերել վերաներդրման: Խնդիրն այն է, որ շատ հաճախ ներդրողները չգիտեն, որ գերատեսչությունից հետո ուր դիմել, եւ դա նորմալ երեւույթ է: Դրա համար զարգացած եւ զարգացող երկրներում գոյություն ունեն այնպիսի կառույցներ, ինչպիսին մենք ենք, որոնք ներդրողին կողքին են:

- Ընտրություններից հետո ներդրողների մոտ անորոշությունները վերացե՞լ են:

- Ես մեր կառույցը համարում եմ ապաքաղաքական: Իհարկե, որոշ մարդիկ ունեին մտահոգություններ, բայց ասել, որ մեծ տարբերություն ենք զգացել՝ այդպես չէ: Այո, հետընտրական իրավիճակից հետո մի փոքր շարժն ավելի շատ է, բայց լուրջ ներդրողը, լուրջ բիզնեսմենը շատ լավ վերլուծական հմտություններ ունի կամ վերլուծող թիմ ու կարողանում է հասկանալ, որ քաղաքականությունն այդքան էլ կապ չունի այդ հարցերի հետ:

- Ընդհանուր քանի՞ ներդրումային ծրագիր կա ձեր կենտրոնում: Ամենախոշոր ներդրումային ծրագիրը, որ քննարկվում է, գումարային ի՞նչ չափի է հասնում, եւ առհասարակ որքա՞ն գումարից սկսած ներդրումների դեպքում պետք է դիմել ձեր կենտրոնին:

- Մեր կենտրոնի բացման մասին ազդարարվելուց ի վեր դիմել է 600 գործարար, որոնց տրամադրվել է խորհրդատվություն: Որոշ մասը ստացել են այդ խորհրդատվությունը եւ գնացել են մտածելու, որոշների համար այլ հարցեր կան՝ ֆինանսավորում եւ այլն: «Էնթերփրայզ Արմենիայի» կողմից աջակցություն է ստացել կամ ներկայումս վարվում է շուրջ 70 ներդրումային ծրագիր՝ ընդհանուր նախատեսված ավելի քան 1.5 մլրդ ԱՄՆ դոլար ներդրումային ծավալով: Դրանցից շուրջ 20-ը արդեն իսկ մեկնարկել են, եւ տվյալ ծրագրերի մասով նախատեսվող ներդրումները կազմում են ավելի քան 220 մլն ԱՄՆ դոլար։ Ամենախոշոր ներդրումային ծրագիրը հասնում է հարյուրավոր միլիոն դոլարների:

Մենք որդեգրել ենք քաղաքականություն, որ չենք սահմանում ներդրման չափ: Մեզ համար ներդրողը ներդրող է՝ դա կլինի 1000 դոլարի, թե միլիոնավոր դոլարների՝ տարբերություն չկա, մենք սպասարկում ենք բոլորին:

- Հիմնականում Հայաստանում գործարարներին ո՞ր ուղղություններով է առաջարկվում ներդրում իրականացնել:

- Այսօրվա դրությամբ՝ ՀՀ-ում կան մի քանի ուղղություններ, որոնք հետաքրքիր են ներդրողներին, եւ իրենք են ընտրում որտեղ ներդնել իրենց գումարը. մասնավորապես՝ զբոսաշրջության ոլորտը, մշակող արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը, տեքստիլի ոլորտը եւ բնակարանաշինությունը:

- Կենտրոնի հիմնական շահառուն օտարերկրյա՞ ներդրողներն են, թե՞ հայաստանյան:

- Ե՛վ օտարերկրյա, ե՛ւ մեր տեղացի ներդրողներին խորհրդատվություն ենք տրամադրում: Բոլորի մոտ խնդիրները նույնն են:

- Նախօրեին հանդիպեցիք վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանի հետ՝ ներդրումների խոչընդոտների հարցով: Ի՞նչ կարգի խոչընդոտներ են լինում ներդրողների համար, լուծելի՞ են դրանք, թե՞ ոչ:

 - Որոշ դեպքերում արհեստական են, որոշ դեպքերում ներդրողի չիմացության պատճառով են, թե որտեղ պիտի դիմել: Հաճախ մեր գերատեսչություններն ունենում են բազմաթիվ դիմումներ եւ դրա պատճառով երկարում է մարդկանց պատասխանը կամ թույլտվությունները, հաճախ բյուրոկրատական խնդիրներ են լինում. պատասխանելով ներդրողին՝ ոչ, առանց հանդիպելու ու բացատրելու, թե ինչն է խնդիրը, կամ ինչը կարելի է ուղղել, որ «ոչը» դառնա «այո»: Նաեւ կան քաղաքական որոշման հարցեր: Հանդիպման ժամանակ վարչապետի կողմից հնչեց հստակ հանձնարարականներ՝ հստակ ծրագրերի շուրջ քննարկել, ու շատ շուտով մենք կտեսնենք արդյունքները:

- Վարչապետի պաշտոնակատարն ի՞նչ խնդիր է դրել կառույցի առաջ:

- Սպասարկել բոլոր ներդրողներին, վեր հանել խնդիրները, ներկայացնել Կառավարությանը եւ ծրագրերի շուրջ որոշում կայացնել: Նաեւ ամենակարեւոր առաքելություններից մեկն է՝ օտարերկրյա ներդրումների ներգրավումը: Մենք քարոզարշավներ ենք իրականացնելու արտերկրում, որտեղ բիզնես հանրությանը կներկայացնենք ՀՀ ներդրումային դաշտի գրավչությունը ու կփորձենք այդպիսով ներդրումներ բերել: Մենք ունենք նաեւ ստորագրած հուշագրեր արտերկրի մեր համանման կառույցների հետ եւ բավականին լուրջ աշխատանք ենք ծավալել մեր ու օտարերկրյա դիվանագիտական կորպուսների հետ: Մեր առջեւ դրված է նաեւ հետներդրումային սպասարկումը: Այսինքն այցելում ենք այն օտարերկրյա ներդրողներին, որ այսօր գոյություն ունեն ՀՀ-ում. անկախ նրանից՝ իրենք խնդիր ունեն, թե ոչ, պահում ենք մեր ուշադրության կենտրոնում, որպեսզի տանենք այդ կազմակերպություններին վերաներդրման:

- Հայաստանյան շուկան շատ փոքր է, ու հաճախ հենց դա է որպես ներդրումային ուղղություն քիչ գրավիչ դարձնում, նաեւ անվտանգային խնդիրներ կան: Ներդրողներին ի՞նչ է տալիս Հայաստանը, որը չեն տալիս ուրիշները:

- Շուկան փոքր է, կա նման խնդիր, բայց դա նաեւ կախված է ներդրողի արտադրության ծավալներից: Բացի դրանից ՀՀ-ն ԵԱՏՄ անդամ է, իսկ դա մուտք է ահռելի շուկա՝ առանց մաքսատուրքի, առանց հարկային բեռի: Այսինքն մենք ներդրողներին բացատրում ենք, որ այստեղ արտահանելուն միտված արտադրություն դնելով՝ հնարավորություն ունեն դուրս գալու ահռելի մեծ շուկա՝ Ռուսաստան, Ղազախստան, Ղրղըզստան, Բելառուս, իսկ դա միանշանակ գրավչություն է: Անվտանգության խնդիրը, կարծում եմ, բիզնեսի համար չպետք է առաջնահերթություն լինի, քանի որ ցանկացած երկրում ցանկացած պահի կարող է ցնցում լինել: