«Սպասում». Գյումրու դրամատիկականի բեմում հայ-ֆրանսիական պրեմիերա է (լուսանկարներ)

Սիրահարներ, ընկերներ, ամուսիններ, հին պատմություններ, իսկական սեր ու անցողիկ հարաբերություններ։ Գյումրու դրամատիկականի բեմում կրկին պրեմիերա էր։

Հայ-ֆրանսիական մշակութային համագործակցության շրջանակներում հանդիսատեսի դատին հանձնվեց «Սպասում» ներկայացումը՝ բեմադրված ֆրանսիացի ժամանակակից դրամատուրգ Ժոել Պոմրայի «Երկու Կորեաների վերամիավորումը» պիեսի:

Ռեժիսորը ֆրանսաբնակ Սաթէ Խաչատրյանն է։ Այս համագործակցությունը դրամատիկականի տնօրեն Լյուդվիգ Հարությունյանի հետ դեռ 2017-ից են քննարկել, և միայն այս տարի է հաջողվել գտնել Գյումրու թատրոնի համար հարմար պիես։

Լուսանկարում՝ ռեժիսոր Սաթէ Խաչատրյանը

«Սպասում»-ի խճանկար հիշեցնող 12 պատմությունների հիմքում սերն է, սպասումն ու մարդկային հարաբերությունները։ «Հեղինակը դիմել է հետաքրքիր մետաֆորի․ ինչո՞ւ «Երկու Կորեաների վերամիավորումը»։ Մենք շատ լավ գիտենք, որ հյուսիսային և հարավային Կորեաները չեն կարող վերամիավորվել, և դա ուտոպիա է։ Նույն կերպ հեղինակը վերաբերվել է մարդկային հարաբերություններին։ Բոլոր այս պատմությունները, իրար հյուսվելով, դառնում են ռեալիստական մի կտավ՝ հիմնված նրա վրա, ինչը մեզ միացնում և միևնույն ժամանակ բաժանում է իրարից։

Երբեմն սերը բավական չէ, երբեմն էլ այն նույնքան անհնարին է, որքան երկու Կորեաների վերամիավորումը: Պիեսում 27 տարբեր նովելներ կան, ես ընտրել եմ 9-ը, որոնցից մեկը կրկնվում է 3 անգամ։ Յուրաքանչյուրն ունի մի վերնագիր, ու թերևս «Սպասում» վերնագիրն է ամբողջացնում հեղինակի ողջ ասելիքը։ Հեղինակի թույլտվությամբ փոխել ենք վերնագիրը, և «Երկու Կորեաների վերամիավորումը» դարձել է «Սպասում»»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է Սաթէն։

Պիեսների հիմքում հարաբերությունների, երկխոսությունների անհնարինությունն է։ Որոշ հատվածներում երկխոսության քողի տակ իրականում թաքնված մենախոսություններ են, կերպարներն իրար չեն լսում, հարցուպատասխանի փոխարեն ամեն մեկն իր ներքին մենախոսությունն ունի։

«Սա ձեռագրի տեսակետից շատ հետաքրքիր մոտեցում է, և այս տեսակի պիեսն ունի իր բարդությունները բեմադրության և խաղի առումով։ Նման գործին չենք կարող վերաբերվել իբրև դասական պիեսի, հետևաբար մեր մոտեցումն ու մատուցումը պետք է տարբեր լինի, և այս տեսակի թատրոնը պահանջում է ուրույն դերասանական խաղ։

Նախ մեկ ներկայացման մեջ յուրաքանչյուրը գրեթե 4-5 կերպար է խաղում, և այդ կերպարանափոխությունները պետք է լինեն մաքսիմում արագ՝ հագուստից սկսած՝ հոգեվիճակով և տեսքով վերջացրած։ Իմ բախտը բերել է իրապես. այն դերասանները, որոնք զբաղված են այս ներկայացման մեջ, հրաշալի արտիստներ են։ Այստեղ աշխատում են նույն պրոֆեսիոնալիզմով, ինչպես Ֆրանսիայում: Եվ Գյումրիում արդյունքը գերազանցեց իմ սպասելիքները՝ կա կարգուկանոն, անսահման սեր ու նվիրվածություն: Հնարավորության դեպքում պետք է մտածել հետագա համագործակցության մասին»,- ընդգծում է Սաթէն։

Լուսանկարում՝ ռեժիսոր Սաթէ Խաչատրյան

«Սպասում» ներկայացման մեջ ներգրավված են դրամատիկականի դերասաններ ՀՀ ժողովրդական արտիստ Անահիտ Քոչարյանը, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Սամվել Գրիգորյանը Նառա Սանթոյանը, Արկադի Ղարագուլյանը, Տաթև Հովակիմյանը, Արսեն Միքայելյանը, Ջեմմա Ադամյանը։

«Հետաքրքիր ստեղծագործական խումբ է աշխատել։ Ամեն դրամատուրգ իր հետ բերում է նոր մոտեցում ու նոր ոճ։ Այս դեպքում առաջին պլանում բեմական խոսքն է, բեմավիճակների մինիմալիզմը: Քանի որ կամերային ներկայացում է, փորձել ենք դահլիճը մի փոքր «խտացնել». հանդիսատեսը նստեց միայն պարտերում»,- ասում է թատրոնի տնօրեն Լյուդվիգ Հարությունյանը:

Պատկերների փոփոխությամբ սցենոգրաֆիկ հետաքրքիր լուծումներով է կառուցված ներկայացումը։ Այս հարցում մեծապես օգնել է մինչ ներկայացումը Գյումրի ժամանած սցենոգրաֆ Բենժաման Լըբրըտոնը, որը սեպտեմբերին է Հայաստանում ներկայացրել դեկորի գծագրերը: Կան դեկորներ, որոնք պատվիրվել են Ֆրանսիայից և Գերմանիայից:

«Թվում է՝ բեմի վրա դեկոր չկա, բայց մեկ փոքրիկ սենյակում բազում պատմություններ են ներկայացվում: Անչափ ուրախ եմ Գյումրու թատրոնի հետ համագործակցելու համար: Անշուշտ, հնարավորության դեպքում պետք է մտածել հետագա համագործակցության մասին»,- ասում է Սաթէն։

Հայ-ֆրանսիական մշակութային բոլոր նախագծերը Սաթե Խաչատրյանն իրականացնում է ամուսնու հետ 2013 թվականին հիմնած «Սաթե-աթղը» թատերական միության միջոցով ու ջանքերով։ Նախորդ տարիներին համագործակցել են Գորիսի, Գավառի, Համազգային թատրոնների, նաև տիկնիկային թատրոնի հետ։ Նպատակը մեկն է․ հայ-ֆրանսիական մշակութային համագործակցության շրջանակներում Հայաստանում ֆրանսիական ժամանակակից դրամատուրգիայի հանրահռչակումն ու հակառակը։

Ֆրանսիայում էլ ֆրանսիացի դերասանների մասնակցությամբ «Սասնա ծռեր» է բեմադրել, Թումանյանի հեքիաթները, Կոմիտասին նվիրված ներկայացում են ունեցել, նաև 2022 թվականի 44-օրյա պատերազմի մասին նոր ներկայացում են հանձնել ֆրանսիացի հանդիսատեսի դատին։

Գյումրիում բեմադրված «Սպասում»-ն իրենց այս տարվա գլխավոր միջոցառումն է համարվում, որը հիմնականում ֆինանսավորել է Ֆրանսիայի հանրապետությունը, դեսպանությունն ու ֆրանսիական այլ պետական կառույցներ։ Սիմվոլիկ մասնակցություն ունի Գյումրու համայնքապետարանը։

Սամսոն Մատինյան