Ինչ խնդիրներ են առաջացնում Մերձավանում շահագործվող հանքերը, եւ ում աննուններն են փոխկապակցված դրանց հետ

ՀՀ Արմավիրի մարզի Փարաքար խոշորացված համայնքի Մերձավան բնակավայրի բնակիչները դիմել են «Հայկական ժամանակ»-ի խմբագրություն եւ խնդրել պատկան մարմինների ուշադրությունը հրավիրել Մերձավանում շահագործվող հանքերի ուղղությամբ:

Վերջիններս նշում են, որ Մերձավանում գործում են մի շարք քարի հանքեր, որոնք արդեն տարիներ շարունակ անօրինական կերպով են աշխատում՝ վնաս պատճառելով պետությանն ու տեղի բնակիչներին:

Նրանց խոսքով՝ խնդրի մասին տեղյակ են մարզային իշխանությունները, այդ թվում՝ Արմավիրի մարզպետ Էդվարդ Հովհաննիսյանը, որի ցուցումով ամիսներ առաջ մարզպետարանի աշխատակիցները խախտումներ են արձանագրել, սակայն դրանք, ըստ բնակիչների, լիարժեք չեն վերացվել: Նրանց խոսքով՝ նշված հանքերից որոշները, բացի անօրինական շահագործումից, ունեն նաեւ տարածքային խախտումներ:

Մերձավան համայնքի բնակիչ Սամվել Խաչատրյանը մեր զրույցում ասաց, որ հանքերին շատ մոտ է իրենց տունը, եւ պարզապես անհնար է դարձել այդ հատվածում ապրելը: «Մենք տանը պատուհան բացելու հնարավորությունից զրկված ենք, քանի որ անտանելի փոշի ու վտանգավոր նյութեր են արտանետվում: Ընտանիքով՝ կնոջս ու երկու մանկահասակ երեխաներիս հետ եմ ապրում, այդ փոշին քաղցկեղի ու տարբեր հիվանդությունների բուն է»,- նշեց նա:

Սամվել Խաչատրյանը նաեւ հայտնեց, որ որոշ ժամանակ առաջ դիմել է համայնքապետարան, եկել են, նայել, բայց առանց խնդրին որեւէ լուծում տալու՝ հեռացել: Բնակիչը ասաց, որ պատրաստվում է դիմել Փարաքար խոշորացված համայնքի ղեկավարին եւ ավագանու անդամներին, որպեսզի այս հարցը ընդգրկվի ավագանու օրակարգային նախագծերի թվում:

Սամվելի խոսքով՝ եթե հարցին այդ կերպ էլ լուծում չտրվի, ստիպված է լինելու տունը վաճառել ու տեղափոխվել այդտեղից: «Իմ բարեկամներից մեկն էլ այդ հատվածին մոտ այգիներ ունի, բայց հանքերի փոշին ու կեղտը վատ ազդեցություն են ունեցել պտղատու ծառերի աճի վրա: Այնպիսի փոշի է բարձրանում, որ թվում է՝ օրերով մառախուղ է նստած»,- ընդգծեց նա:

Մերձավանի մեկ այլ բնակչի փոխանցմամբ էլ՝ հանքերից «Օստ Շին» շինարարական ընկերությունը, որը շահագործում է Մերձավանի բազալտի հանքավայրը, որոշ հատվածի նկատմամբ չունի շահագործելու իրավունք. շուրջ 1,7 հա գյուղատնտեսական նշանակության է, եւ չունի Կառավարության համապատասխան որոշում: Ըստ բնակչի՝ կասեցրել են հանքի շագործումը, սակայն սեփականատերը շարունակում է օգտագործել այն:

Ըստ տեղեղեկությունների՝ հանքը պատկանում է Սեւակ Օխանյանին: Վերջինս մեր զրույցում հերքեց այն անօրինական շահագործելու մասին պնդումները՝ նշելով՝ ընկերությունը 2013 թվականից ունի պահանջվող բոլոր փաստաթղթերն ու աշխատում է օրինական ձեւով: Օխանյանը նաեւ որպես ապացույց ուղարկեց համապատասխան փաստաթղթերը:

«Ենթադրում եմ, թե համայնքի բնակիչներն ինչի համար են բողոքում, երեւի մտածում են՝ համայնքի ունեցվածքն ենք տանում, բայց համայնքին շատ քիչ գումար տալիս: Պետք է նշեմ, որ տարեկան 800 հազար դրամ գումար եմ համայնքին վճարում, 700 հազար հողի հարկ եւ այլն, 100 հազարից ավելի էլ՝ դրամագլուխ: Համայնքը ուզում է, որ մենք մեկ «զրո» ավելի վճարենք, գիտեն՝ հանք ենք շահագործում, ուրեմն՝ միլիոնատե՞ր ենք»,- վրդովմունք հայտնեց նա: Զրուցակիցը, անդրադառնալով այն պնդումներին, թե շահագործում է գյուղատնտեսական նշանակության հող, նկատեց՝ որոշ հատված կա, որի համար բազմիցս դիմել է համայնքապետարան՝ նշանակությունը փոխելու համար, սակայն չեն արել:

Իսկ ահա Մերձավանի մեկ այլ հանք էլ՝ «Էջմիածին շինանյութ» ԲԲԸ-ը, մեր ունեցած տեղեկություններով՝ պատկանում է ՀՀԿ-ական, «Մեյմանդար» շուկայի սեփականատեր Մարզպետ Ենոքյանին, որը հանրությանն առավել հայտնի է Մեյմանդարի Մասո անունով: Ըստ մերձավանցիների՝ տարիներ շարունակ այս հանքն էլ անօրինական շահագործել են՝ համագործակցելով նախկին գյուղապետի հետ: Հետագայում էլ Մարզպետ Ենոքյանի որդին՝ Նարեկ Ենոքյանը, հանքը տվել է շահագործման ոմն Արմեն Ղեւոնդյանի: «Հանքը իրավունք չունեն շահագործելու, վկայականը 99 տարով տրված է՝ որպես անօգտագործելի հողատարածք»,- պնդեցին Մերձավանի որոշ բնակիչներ:

Կապ հաստատեցինք նաեւ Արմեն Ղեւոնդյանի հետ: Նա մեր զրույցում հայտնեց, որ տեխնիկական խնդիրների պատճառով արդեն մեկ ամսից ավելի է՝ հանքը չի շահագործվում: Ղեւոնդյանի վստահեցմամբ՝ իրենք աշխատում են այնպես, որ հնարավորինս քիչ փոշի բարձրանա:

«Մենք քարի հետ միասին ջուր ենք տալիս մեր սարքավորմանը. ջուր է միանում, քարը թռչվում է, եւ փոշի հնարավորինս քիչ է բարձրանում: Բնականաբար, 100 տոկոսով հնարավոր չէ կտրել փոշին, բայց փորձում ենք քչացնել»,- ասաց Ղեւոնդյանը: Նրա վստահեցմամբ՝ 3 օրվա մեջ 5 տոննա ջուր է օգտագործվում. «Երեւի Մերձավանի դաչաներից են այդ բողոքները եկել, որովհետեւ իրենք ուզեն-չուզեն փոշու մեջ են ապրելու, քանի որ այդ հատվածում փոշին ամռանն ու գարնանը շատ-շատ է: Դա հանքը շահագործելու հետեւանքով չէ: Մնացած կռիվը թող բնության հետ տան»:

«Մեգա Շին» ՍՊԸ-ն էլ պատկանում է Մերձավան համայնքի նախկին ղեկավար Լեւոն Գրիգորյանի որդուն՝ «Ապրելու երկիր» կուսակցության անդամ Վոլոդյա Գրիգորյանին, որը ներքին պայմանավորվածությամբ սնանկ ճանաչված հանքերից մեկից՝ «Շեն Հոլդինգ» ՓԲԸ-ից, իրացնում է քարեր: Գյուղացիների փոխանցմամբ՝ այս հանքը եւս տարածքային խախտումներով է աշխատում:

Կապ հաստատեցինք նաեւ Վոլոդյա Գրիգորյանի հետ: Նա նշեց, որ իրենց է պատկանում «Վոլոդյա Գրիգորյան» ՍՊԸ-ն: Սակայն, երբ որոշել է, որ պետք է քաղաքականությամբ զբաղվի, բիզնեսից, իր խոսքով, հեռու է մնացել:

«Այդ կազմակերպություններն այլեւս ուրիշ անձանց են պատկանում, ուրիշ մարդիկ են տնօրեն: «Վոլոդյա Գրիգորյան» ՍՊԸ-ն ունի քարջարդիչ կետ Մերձավանում եւ Երեւանի՝ իրեն պատկանող հանքավայրերից արդյունահանած քարերը տանում է Մերձավան, մշակում՝ որպես խճանյութ: Երեւան քաղաքում շատ բարդ է, դրա համար այդ գործընթացը կազմակերպվում է մարզում: Իսկ «Մեգա Շին»-ն էլ Երեւան քաղաքում կատլավաններ է քանդում, տեղից դուրս եկած քարերը եւս տեղափոխում են Մերձավան՝ քարջարդիչով մշակելու ու շինանյութ ստանալու համար»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ ունեն համապատասխան բոլոր փաստաթղթերն ու շինթույլտվությունները:

Անդրադառնալով բնակիչների բողոքներին՝ Գրիգորյանը նկատեց՝ այսքան տարի շահագործում են այդ տարածքում հանքերը, ինչո՞ւ են այդ մարդիկ նոր հիշել:

Նա հերքեց նաեւ այն տեղեկությունները, թե «Շեն Հոլդինգ»-ից գաղտնի կերպով քարեր են տանում. «Գիշերով գործ անող չենք, օրը ցերեկով ենք գործ անում եւ հենց հիմա էլ աշխատում ենք»:

Արմավիրի մարզպետարանի Բնապահպանության բաժնի պետ Գոռ Մելիքյանն էլ, «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում անդրադառնալով խնդրին, հայտնեց, որ ամիսներ առաջ ուսումնասիրություն են կատարել ու որոշ հանքերի դեպքում իսկապես թերացումներ են բացահայտվել, մասնավորապես՝ «Մեգա Շին» ՍՊԸ-ն փաստաթղթային անճշտություններով է աշխատել, սակայն, ըստ Մելիքյանի, այժմ ամեն ինչ նորմալ է: