Սերժ Սարգսյանի ելույթից հետո տնտեսագետները ներվայնացած դուրս են գալիս միջանցք` ծխելու

Սերժ Սարգսյանի` ԱԺ-ում ունեցած երեկվա ելույթի տնտեսական հատվածը մեղմ, շատ մեղմ ասած, ուշագրավ էր: Ճիշտ նույնքան ուշագրավ, որքան նրա` տնտեսական թեմայով նախորդ ելույթը` նույն Ազգային ժողովում:

2012 թվականի մայիսի 31-ին Սերժ Սարգսյանը ելույթ ունեցավ ԱԺ-ի 5-րդ գումարման աշխատանքների մեկնարկի կապակցությամբ: Ելույթը շատ կարճ էր, եւ տնտեսության մասին որեւէ նախադասություն այդ ելույթում չկար: Տնտեսության մասին ԱԺ-ում Սերժ Սարգսյանը խոսել է 2008 թվականի հոկտեմբերին՝ ԱԺ-ին եւ ժողովրդին ուղղված ուղերձում: Դա այն հայտնի ելույթն է, որով Սերժ Սարգսյանը «ստարտ» տվեց Հայաստանում նոր ատոմակայանի եւ Իրան-Հայաստան երկաթուղու շինարարությանը: Նա հայտարարեց, թե առաջիկա տարիներին կսկսվի Իրան Հայաստան երկաթուղու շինարարությունը, իսկ առաջիկա ամիսներին կսկսվի նոր ատոմակայանի կառուցումը: Ոչ մեկը, ոչ մյուսը, բնականաբար, չսկսվեց, ու տեսանելի հորիզոնում այդ ծրագրերի իրականացումը չի երեւում:

Երեկվա ելույթի ամենագլխավոր առանձնահատկությունն այն էր, որ Սերժ Սարգսյանը ինչ-որ ցուցանիշների հասնելու համար այլեւս այնպիսի ժամկետներ չնշեց, որը կարելի է «շոշափել»: Ծրագրերի իրականացման թիրախային ժամկետը 2040 թվականն է: 23 տարի անց միայն կարելի ամփոփել, թե կատարվե՞ց արդյոք Սերժ Սարգսյանի հանձնառությունը: Օրինակ, ըստ Սերժ Սարգսյանի, եթե հիմա մեր համախառն ներքին արդյունքը կազմում է 10-11 միլիարդ դոլար, ապա 2040 թվականին ՀՆԱ-ն պետք է լինի 57-60 միլիարդ դոլար: Տնտեսագիտության մեջ, եթե զուսպ արտահայտվենք, ընդունված չէ 23 տարվա համար մակրոտնտեսական ցուցանիշներ թիրախավորել: Առավելագույնը, որ իրենց թույլ են տալիս տնտեսագետները` 5-10 տարվա կտրվածքն է: Սա 21-րդ դարն է, տեխնոլոգիաները այնպիսի արագությամբ են աճում, համաշխարհային տնտեսությունը այնպիսի արագ փոփոխությունների է ենթարկվում, որ չափազանց դժվար է կանխատեսումներ անել նույնիսկ 5 տարվա համար: Իսկ մեզ մոտ, ինչպես տեսնում ենք, 23 տարվա հեռանկարով մակրոտնտեսական ցուցանիշներ են թիրախավորվում: Համաշխարհային տնտեսագիտական հանրությունը նման հայտարարությունից հետո, թերեւս, ներվայնացած դուրս գա միջանցք` ծխելու:

Նման հեռահարության կանխատեսումների անթույլատրելիությունը, իհարկե,  քաջ գիտակցում են թե´ Սերժ Սարգսյանը եւ թե´ նրա խորհրդականները, որոնք մասնակցել են այսպիսի կանխատեսումներով ելույթի մշակմանը: Ու բնական հարց է ծագում, թե ինչու են ելույթի մեջ ներառվել այսպիսի ժամկետներ: Մի պարզ պատճառով: Նման ժամկետներ նշելով՝ իշխանությունը չի ստանձնում որեւէ պատասխանատվություն բացարձակապես: Երբ ասում ես առաջիկա ամիսներին սկսում ենք ատոմակայան կառուցել, այդ «առաջիկա ամիսները» շատ արագ անցնում են: Շատ արագ անցնում են նույնիսկ այն «առաջիկա տարիները», երբ պետք է սկսվեր երկաթուղու շինարարությունը: Իսկ երբ ասում ես, որ 23 տարի հետո այսպիսի ցուցանիշ ենք ունենալու` վերջ, դե գնա ու սպասիր:       

Բայց քանի որ բերվել են հենց այսպիսի ցուցանիշներ, ուստի ուսումնասիրենք Սերժ Սարգսյանի նպատակադրումները հենց այս տեսանկյունից: Ըստ այդ ելույթի` 2040 թ. մեկ շնչին հասնող ՀՆԱ-ն պետք է կազմի 15 հազար դոլար այն դեպքում, երբ հիմա 3 հազար 500 դոլար է: Աճը պետք է լինի ավելի քան 4 անգամ: Այսօր մեկ շնչին 15 հազար դոլար ՀՆԱ ունեցող երկրներից են, օրինակ, Անտիգուա եւ Բարբուդան, Տրինիդադ եւ Տոբագոն, Հասարակածային Գվինեան եւ այլն: Այսինքն` դա այնքան էլ մեծ թիվ չէ 23 տարվա հեռանկարում ունենալու համար: Բայց կա նաեւ մեկ այլ «հաշվապահություն»: Այսպես, ամեն տարի ՀՀ պետբյուջեով սահմանվում է միջինը 4 տոկոս գնաճ: Սա հաշվի առնելով, որպեսզի  ավելի չաղքատանանք, 23 տարի հետո մեկ շնչին հասնող ՀՆԱ-ն պետք է դառնա մոտ 9.5 հազար, այսինքն` պետք է աճի մոտ 2.5 անգամ: Մեկ շնչին հասնող ՀՆԱ-ի 15 հազար դոլարի ցուցանիշին հասնելու համար գնաճի բաղադրիչը հանած՝ կմնա 5.5 հազար դոլար: Շատ մեծ հաշվարկներ չներկայացնելու համար ընդամենը նշենք, որ եթե նույնիսկ իրականություն դառնա Սերժ Սարգսյանի թիրախավորած ցուցանիշը, ապա մեր կենսամակարդակը մինչեւ 2040 թ. տարեկան կաճի ոչ ավելի, քան 1.5 տոկոսով:  Այսպիսի, մեղմ ասած, համեստ ցուցանիշի հասնելու համար ոչինչ` բացարձակապես ոչինչ անել պետք չէ: Նման աճ ինքն իրեն կլինի, ինքնահոսի, առանց որեւէ ծրագրերի, դրամավարկային կամ հարկաբյուջետային քաղաքականության:

Այլ կերպ ասած, նույնիսկ 23 տարվա հեռանկարներում Սերժ Սարգսյանը թիրախավորում է ցուցանիշներ, որոնց հասնելու համար պետք չէ անել ոչինչ: Առավելագույնը, որին մենք կհասնենք, կլինի այն, որ կհավասարվենք Անտիգուա եւ Բարբուդայի, Տրինիդադ եւ Տոբագոյի, Հասարակածային Գվինեայի մակարդակին: Չքնաղ հեռանկար է, անշուշտ: Իհարկե, եթե այդ 23 տարիներին իշխանության մնա ՀՀԿ-ն, նույնիսկ նման հեռանկարն է դառնում խիստ կասկածելի: Իսկ մենք, ի տարբերություն Անտիգուա եւ Բարբուդայի, պատերազմող երկիր ենք, եւ ցուցանիշներ թիրախավորելիս, նույնիսկ 23 տարվա հեռանկարով, պետք է հիմք ընդունենք հենց այդ հանգամանքը:

Օրինակ` Իսրայելում, որը 1948 թ. դեռ գոյություն չուներ, մեկ շնչին հասնող ՀՆԱ-ն ներկայումս 38 հազար դոլար է: Այսինքն` ընդամենը 70 տարի առաջ ձեւավորված պետությունը, որը պերմանենտ պատերազմների մեջ է իր բոլոր հարեւանների հետ, կարողացել է նման արդյունքների հասնել: Այսինքն, դա հնարավոր է: Իսկ մենք արդեն 25 տարվա պետություն ենք: Ու այսօր իշխող կուսակցության ղեկավարի ֆանտազիան սահմանափակվում է նրանով, որ իր կազմավորումից 50 տարի անց Հայաստանը պետք է լավագույն դեպքում հասնի Անտիգուա եւ Բարբուդային: Այստեղ արդեն մենք ենք ներվայնացած դուրս գալիս միջանցք` ծխելու: Էսքանից հետո ջհանդամը, թե ծխելը վտանգավոր է առողջությանը:

Տպել
15523 դիտում

ԱՄՆ պետքարտուղարության պաշտոնյան մեկնել է Իսրայել, շարունակվող հրթիռակոծությանը զուգահեռ, սահմանին բողոքի ցույցեր էին

ՄԻՊ-ն առաջարկում է առաջ տանել Սյունիքի և Գեղարքունիքի շուրջ անվտանգության գոտի ստեղծելու հայեցակարգը

Ըստ անհրաժեշտության, Ֆրանսիան պատրաստ է նաև ռազմական աջակցություն ցուցաբերել. Նիկոլ Փաշինյան

ԱՄՆ պետդեպարտամենտը սադրանք է համարում Հայաստանի սահմանին Ադրբեջանի գործողությունները

Պիկասոյի «Պատուհանի մոտ նստած կինը» կտավը վաճառվել է 103 մլն դոլարով (լուսանկար)

ԱՍՀ նախարարությունում կայացել է միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստ

Արտաքին ագրեսիվ գործողության դեպքում ներքին քաղաքականությունը պետք է մեռնի, առաջարկում եմ ձևավորել կոնսենսուս. Ռուբինյան

Հայ-ադրբեջանական սահմանի իրավիճակի հարցով ՀԱՊԿ-ում առաջիկա օրերին քննարկումներ կլինեն

Ազգային ժողովն Ադրբեջանի գործողությունները դատապարտող հայտարարություն ընդունեց

ԱԻՆ փրկարարները ձեռք են բերել զինվորական հմտություններ. ռազմական համալսարանում նրանց հավաստագրեր են հանձնվել

Քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների հայտարարությունը Հայաստանի տարածքային ամբողջականության խախտման մասին

Զինծառայողը երեկ ինքնակամ թողել էր զորամասի տարածքը և վերադարձել տուն, հաջորդ օրը ավտոտնակում հայտնաբերել են նրա դին. ՔԿ

Կարեն Գիլոյանը Լոռու մարզպետի ուղեկցությամբ ծանոթանում է մարզական ոլորտի խնդիրներին և զարգացման հնարավորություններին

Փոխանակ թշնամու ուղղությամբ լինեն ձեր կրակոցները,իշխանության ուղղությամբ են կրակոցները լինում. Սիմոնյանը՝ ընդդիմությանը

Ավելի քան վստահ եմ, որ Ամերիաբանկի առաջնային հրապարակային տեղաբաշխումը մեծ հաջողություն կունենա. Սաբինե Գաբեր

Այսօր թուրքը եկել, հասել է Սյունիք, հելել իրար ենք քննադատում. Սասուն Միքայելյան

Մհեր Գրիգորյանը և Քուբադ Թալաբանին քննարկել են տարբեր ոլորտներում փոխգործակցության զարգացման հնարավորությունները

Կախված իրավիճակից հնարավոր է ՀԱՊԿ խորհրդի նիստ կայանա. Արմեն Գրիգորյան

Կան տեղեր, որտեղ ադրբեջանական ԶՈՒ-ն լքել է հայկական տարածքները. Փաշինյանը բացատրեց՝ ինչու երեկ չի դիմել Պուտինին

Բունդեսթագի «Դաշինք 90/Կանաչներ» խմբակցությունը դատապարտել է Հայաստանի սահմանին Ադրբեջանի ապօրինի գործողությունները

Տիկին Զոհրաբյան, Զանգեզուրը իշխանությունները չեն հանձնել, չեն էլ հանձնելու. Անդրանիկ Քոչարյանը՝ Նաիրա Զոհրաբյանին

Նախընտրական քարոզչության հետ ասոցացվող ճանաչված պաստառները ենթակա են վերացման․ ԿԸՀ

Այսօր բանակցություններին միացել է Ռուսաստանի 102-րդ ռազմաբազայի ներկայացուցիչը իրենց աշխատանքային քարտեզներով. Փաշինյան

ՀԱՊԿ խորհրդի գործող նախագահ Էմոմալի Ռահմոնի կողմից արդեն իսկ տրվել են համապատասխան կարգադրություններ

Բուհերի վերաբերյալ Կառավարության նոր որոշումը Մանկավարժական համալսարանի ռեկտորը փիլիսոփայական է համարում

Հայկ Չոբանյանը ընդունել է Իրաքյան Քուրդիստանի փոխվարչապետին

Եթե ռուսները կանգնած չլինեին սահմանին, ինչքա՞ն ադրբեջանցիները կգային առաջ. Արման Աբովյան

Նիկոլ Փաշինյանն Ազգային ժողովում Սյունիքի հարցով արտահերթ ելույթ է ունենում

ՀՀ ոստիկանության պետն ընդունել է Հայաստանում Ճապոնիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանին (տեսանյութ)

Զինված ուժերի մի շարք զորամասերում իրականացվել է մարտական հերթապահության հերթափոխ

Ինչո՞ւ կարևոր գերատեսչությունները, որոնց հարցեր ունենք, չեն մասնակցում նիստին. Թագուհի Թովմասյան

Հայտնաբերվել է ժամկետային զինծառայողի դի՝ կախված վիճակում

Ֆիլիպ Ռիքերն ու Ջեյհուն Բայրամովն անդրադարձել են հայ-ադրբեջանական սահմանին առկա իրավիճակին. «Արմենպրես»

Սիսիանում հայտնաբերվել է աղիքային վարակի ախտանշաններով ևս 32 բնակիչ․ ընդհանուր 402 դեպքից 373-ը մինչև 18 տարեկան են

ԱԺ արտահերթ նիստը մեկնարկեց. Արման Աբովյանը ներկայացրեց ԱԺ հայտարարության նախագիծը

Շիրակը մեծ ներուժ ունի, այն բացահայտել և օգտագործել է պետք. Շիրակի մարզպետն ընդունել է Ջոն Պատրիկ Գալագերին

Հաղթելու շանսերը հավասար են․ հետաքրքիր փաստեր՝ Հայաստանի գավաթի եզրափակչին ընդառաջ

Արտահերթ ընտրությունների չեղարկման հարցը դեռեւս չի քննարկվում. Ալեն Սիմոնյան

Հետաքրքրություն ներկայացնող համարանիշերը գրեթե սպառվել են. առաջարկվում է թույլատրել բոլոր տառերի օգտագործումը

ՊՆ նախարարը Ստանիսլավ Զասին ներկայացրել է Սյունիքում ստեղծված իրադրությունը և հայկական կողմի ձեռնարկած գործողությունները