Առողջապահությանը հատկացվող գումարը կրճատվում է, որ նաեւ արտաքին պարտքի տոկոսները վճարենք

2018 թվականի պետական բյուջեի նախագծով նախատեսվում է առողջապահության ոլորտին հատկացնել 8.1 միլիարդ դրամ, ինչը 5.8 միլիարդ դրամով պակաս է, քան եղել է 2017 թվականին:

Կառավարության ներկայացուցիչները շտապում են հավաստիացնել, որ ֆինանսավորման պակասը չի հանգեցնի մատուցվող ծառայությունների որակի անկման: «Նույնիսկ ընդհակառակը»,- ասում են:

«Դա չի նշանակում, որ այս բնագավառում շահառուներին մատուցվող ծառայությունները կվատթարանան: Ճիշտ հակառակը, կա համոզմունք, որ հնարավոր է լինելու ավելի փոքր բյուջեով ավելի մեծ արդյունքների հասնել»,- այսօր Ազգային ժողովում 2018-ի պետական բյուջեի նախագծի քննարկման ժամանակ ասել է ֆինանսների փոխնախարար Ատոմ Ջանջուղազյանը։

Բայց ինչպես է պատահել, որ չնայած 2018-ի բյուջեն 2017-ի համեմատ  ընդհանուր առմամբ ավելի մեծ է, հանրային կյանքի տարբեր ոլորտներին, այդ թվում՝ առողջապահությանը հատկացվող գումարները նվազում են: Պարզվում է՝ պատճառն արտաքին պարտքն է: Եվ հայտնի անեկդոտի պես չենք կարող պարտքատեր հարեւանի պատին խփել, ձայն տալ, որ իր փողը չենք տալու, ու թող արդեն ի՛նքը չկարողանա գիշերները քնել:

«Կան պարտավորություններ, որոնք պարբերաբար աճում են: Դրանցից բոլորին վերաբերող ծախսային տեսակ է պետական պարտքի սպասարկումը: Խոսքը վերաբերում է այն տոկոսային վճարներին, որոնք անհրաժեշտ է վճարել պարտքը սպասարկելու համար: Ինչու է դա բոլորին վերաբերող, որովհետեւ այն պարտքը, որ ներգրավվել է, օգտագործվել է բոլոր ոլորտների կողմից՝ տարբեր համամասնություններով, այդ թվում նաեւ առողջապահության բնագավառում: Եվ այս ծախսատեսակի ավելացումը տրամաբանական է, որ պետք է նվազեցներ այլ ծախսատեսակների կամ ոլորտների համար նախատեսված չափաքանակը»,- մանրամասնեց Ատոմ Ջանջուղազյանը:

Ազգային ժողովի ֆինանսաբյուջետավարկային հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Մինասյանը հուշեց. այնպես չէ, որ արտաքին պարտքից բացի այլ ծախսեր չեն ավելացել, աճել են նաեւ պաշտպանությանն ուղղված ծախսերը, ինչը շատ տրամաբանական է:

Իսկ թե պաշտպանությանն ուղղվող ծախսերը որքանով են ավելացել եւ ինչ ծրագրեր իրականացնելու համար, այն դեպքում, երբ կան «հազար դրամներն» ու տարբեր խնդիրներ լուծելու նպատակով հանգանակություն կազմակերպելու՝ իշխանության պատրաստակամությունը, բյուջեի նախագծի այս քննարկման ժամանակ չմանրամասնեցին:  

Բայց չնայած առողջապահության ոլորտին հատկացվելիք ընդհանուր գումարի կրճատմանը, որոշ ծրագրերի դեպքում նախատեսվում է ֆինանսավորման աճ: Մասնավորապես, դեղերի կենտոնացված ապահովման նպատակով բյուջետային հայտի շրջանակներում առաջարկվում է հատկացնել շուրջ 4.2 միլիարդ դրամ, ինչը նախորդ տարվա ցուցանիշը գերազանցում է 5 տոկոսով:

Ֆինանսավորման կրճատում նախատեսվում է արտահիվանդանոցային ծառայությունների դեպքում: Խոսքը վերաբերում է, օրինակ, առողջության առաջնային պահպանման օղակին եւ շտապօգնության ծառայությանը:

«Արտահիվանդանոցային ծառայությունների գծով 2018 թվականին նախատեսվում է  հատկացնել շուրջ 25.4 միլիարդ դրամ, որը նախորդ տարվա համեմատ նվազել է 7.8 տոկոսով կամ 2.2 միլիարդ դրամով: Արտահիվանդանոցային ծառայություններ կմատուցվեն շուրջ 350 բժշկական հաստատությունների կողմից»,- ասաց առողջապահության նախարար Լեւոն Ալթունյանը:

Օրինակ պոլիկլինիկաները, որոնք առանց այն էլ ծիծաղելի գումարներ էին ստանում, ստիպված կլինեն էլ ավելի ձգել գոտիները: Գալիք տարվա բյուջեի նախագծով սահմանվում է, որ այդ ծառայությունների գծով մեկ բնակչին բաժին ընկնող ծախսը կկազմի 6 հազար 586 դրամ՝ նախորդ տարվա 6 676 դրամի փոխարեն: Այսինքն՝ յուրաքանչյուր բնակչի համար պետությունը առողջության պահպանման առաջնային օղակին ամսական կտրվածքով կհատկացնի 550 դրամից էլ պակաս գումար: Իսկ թե այս կամ նախորդ տարվա հատկացումների պայմաններում տրամադրվող բուժսպասարկման ինչ որակ կարելի է ակնկալել, թերեւս աչքի լույսի պես պարզ է:

Նախատեսվում է կրճատել նաեւ շտապ օգնության ծառայությանը հատկացվող ֆինանսական միջոցները: Բայց եթե ամբուլատոր-պոլիկլինկական ծառայությունների վերաբերյալ առողջապահության նախարարը հայտարարեց, որ դրանք շարունակելու են մնալ անվճար, նույնը չասաց շտապօգնության մասին: Ավելի վաղ տեղեկացրել ենք, որ չի բացառվում՝ շտապ օգնության կանչերը որոշ դեպքերում դառնան վճարովի:

Ազգային ժողովի պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը նկատեց, որ 2018 թվականի բյուջեում բացակայում է արհեստական բեղմնավորման նպատակով պետական աջակցության տողը:  

«Ինձ շատ անհանգստացրեց անպտուղ զույգերին արհեստական բեղմնավորման հարցում աջակցություն ցույց տալու հոդվածի վերացումը պետական բյուջեի նախագծից»,- ասաց նա: Գումարն, ըստ Նիկոլ Փաշինյանի, մեծ չէր՝ ընդամենը 78 միլիոն դրամ, որը կարելի էր ոչ միայն չկրճատել, այլեւ կրկնապատկել, եռապատկել եւ նույնիսկ քառապատկել: «Կարող եմ ասել՝ ինչի հաշվին: Այս տարի «Մոր եւ մանկան բժշկական ծառայություններ» հոդվածով մոտավորապես 700 միլիոն դրամի կրճատում է տեղի ունեցել՝ շահառուների բացակայության՝ ծնունդների նվազման՝ ոլորտային պրոբլեմի պատճառով, որի մասին մենք անընդհատ խոսում ենք: Եթե այս գումարի կեսն ուղղեինք անպտուղ զույգերի ընտանիքներին օգնելուն, որ նրանք արհեստական բեղմնավորման տեխնոլոգիաներից օգտվելու հնարավորություն ստանան, երեխա ունենան, մենք նախկինում օգտագործված գումարը կարող էինք հնգապատկել, բայց մյուս կողմից էլի բյուջեում կունենայինք խնայողություն: Ինչո՞ւ այս ճանապարհով չենք գնում»,- առողջապահության նախարարին հարցրեց պատգամավորը:

«Ծրագիրը վերացվել է, որովհետեւ անհնար է գտնել այն զույգին, որին պետք է օգնել: 78 միլիոն դրամը Հայաստանի պայմաններում շատ քիչ է եւ տեղիք է տալիս թե սուբյեկտիվիզմի, թե անարդյունավետության: Երբ որ կարողանանք երաշխավորված, օբյեկտիվ մոտեցման սկզբունքներ կիրառել, մենք կմտածենք այս ծրագրերի վերակենդանացման մասին»,- պատասխանեց Լեւոն Ալթունյանը: