Բուդ ու բլինչիկի փոխարեն կճեխաշ, կենդանակերպ ու մարդակերպ բլիթներ. ինչ ուտեստներ են եղել ամանորյա սեղանին հնում

24/12/2019 schedule17:20

Եվ այսպես, «Ամանորի լավագույն սեղան» անվանակարգում հաղթում է... Ամեն տարի տանտիրուհիները հյուրասիրության պատրաստության բարդ ընթացքն անցնում են՝ այս նպատակակետն աչքի առաջ ունենալով. պետք է պատրաստել լավագույն բուդը, լավագույն տոլման, լավագույն բլինչիկը... որովհետեւ ամենուր բուդ է, տոլմա ու բլինչիկ: Այս ուտեստները, որ դարձել են Նոր տարվա սեղանի խորհրդանիշ, իրականում ոչինչ էլ չեն խորհրդանշում, մինչդեռ հնում ամանորյա ուտեստները հետաքրքիր խորհուրդներ էին կրում, հյուրերին թե տանեցիներին տրվում բարեմաղթանքի պես:

Ամանորը Սուրբծննդյանը նախորդող շաբաթվա ընթացքում է, իսկ այդ շաբաթը պահոց է, հետեւաբար ավանդական հայկական տոնական սեղանը (համենայն դեպս՝ վերջին 2000 տարին) պահոց էր:

Ընտանեկան սեղանի կենտրոնում, ինչպես տեսնում ենք ազգագրական նյութերում, տարեհացն էր՝ մեջը լոբու հատիկ կամ մետաղադրամ: Կտրատում էին ընտանիքի անդամների, երբեմն էլ նաեւ՝ անասունների թվով մասերի, եւ ում բաժին ընկներ մետաղադրամը, համարվում էր, որ առավել հաջողակ նա է լինելու այդ տարի:

Ամանորյա թխվածքներն էին ասիլ-բասիլիկներ՝ կենդանակերպ ու մարդակերպ բլիթները: Սրանք էլ եկող տարին կանխատեսելու խորհուրդ ունեին, օրինակ՝ եթե հարսի տեսքով բլիթը թխվելիս փքվեր, ուրեմն հարսն այդ տարի երեխա կունենար: Կերպարների խորհրդանշական աչքերի տեղում դրված չամիչները եթե եփվելիս ուռչեին, ուրեմն տարին համապատասխան մարդու կամ կենդանու համար բարի էր լինելու: Թխվում էին բլիթներ նաեւ աշխատանքային գործիքների տեսքով, որ խորհրդանշում էին ընտանիքի եկամտի աղբյուրը՝ մատնոց, մուրճ, մկրատ, գութան, խնոցի:

Թոնիր իջեցված ղափամա-դդումը պատրաստվում էր հատկապես նորապսակների համար ու մատուցվում էր թե՛ տաք-տաք, թե՛ սառը՝ մեղրով օծված, կարմիր գինու հետ: Այս ուտեստում բրինձ կա՝ առատության խորհրդանիշ, որն այն ժամանակ հազվադեպ էր օգտագործվում եւ համարվում տոնական ուտելիք:

Ամանորի սեղանը զարդարում էր քաղցրեղենը. գույնզգույն փայլաթիթեղով կոնֆետների փոխարեն՝ ընդեղեն, մեղրով լցոնված խնձորներ ու սերկեւիլ: Փոխինձից անուշեղեն էին պատրաստում՝ բազմատեսակ ու բազմաձեւ: Մատուցում էին նաեւ տաք ու սառը անուշապուրներ՝ չրերից ու մրգերից: Աղանձն էլ առանձին. ցորենի նկատմամբ վերաբերմունքն էր առանձին, եւ աղանձից բացի՝ ամանորի զարդարանքների մաս էր հասկե խաչը:

Մառանները լի էին գունեղ ու բուրավետ քաղցրեղենով, եւ տանտիկիններն ուրախությամբ բաժանել են անուշեղենը՝ ուրախացնելով երեխաներին: Արդեն աշնան սկզբից մարդիկ ընտրել, Ամանորի համար առանձնացրել են լավագույն չրերը՝ սալորի, ծիրանի, դեղձի, ինչպես նաեւ թարմ միրգ՝ տանձ, խնձոր, սերկեւիլ, նուռ, խաղող, պատրաստել են ընկուզե կախաններ՝ թթի ու խաղողի դոշաբներով:

Տաք ուտեստներից տարածված էր կճեխաշը՝ ապուրը կճուճում, լոբով, սիսեռով, ձավարով, ավելուկով ու ընկույզով ապուրներ, պասուց տոլմա: Բայց, իհարկե, միայն երկու կամ երեք ուտեստ, քանի որ առավել կարեւոր էր տոնական տրամադրությունը: Իսկ մեր նախնիներն ուրախանալ ու ուրախացնել գիտեին, եւ ամեն Նոր տարին սկսվել է միմյանց այցելություններով, շնորհավորանքներով ու բարեմաղթանքներով՝ հավատալով, որ նոր տարին տուն է մտնում, երբ ավետիս երգելով՝ տուն են մտնում մանուկները:

Կարմեն Մարտիրոսյան

Տպել
3124 դիտում

Եթե բանակը կառուցված է այնպիսի արժեքների վրա, ինչպիսիք են փողը, քրեական բարքերը, ունի բացասական առաքելություն․ Միսկարյան

Գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանն այցելել է հայրենիքի պաշտպանների՝ «Զինվորի տուն» (լուսանկարներ)

Երկօրյա պաշտոնական այցով Հայաստան է ժամանել Եգիպտոսի նախագահը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Հայոց բանակն է հայ ժողովրդի անվտանգության հաստատուն երաշխավորը․ Տավուշում ծաղիկներ են խոնարհվել՝ ի հիշատակ հերոսների

Մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնության անցկացման իրավունքը շնորհվել է Երևանին․ Արայիկ Հարությունյան

Ադրբեջանցի «էկոակտիվիստները» կրակի վրա մաշմելոու են պատրաստում՝ ծաղրելով Լաչինի միջանցքի շրջափակումը․ Մարուքյան

ԼՂ ազատ և անարգել մուտքի ապահովման ճկուն պայմաններ են պետք բոլոր դերակատարների համար․ ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատար

Ռազմահայրենասիրական խմբակների, տարբեր դասընթացների դադարեցման կամ կասեցման ծրագիր գոյություն չունի. ԿԳՄՍ նախարար

Մարտական եղբայրությունը դարեր շարունակ ամրապնդել է հայ-ռուսական սերտ կապերը․ ՀՀ-ում ՌԴ դեսպանությունն ուղերձ է հղել

Մեզ անհրաժեշտ է ուժեղ և պրոֆեսիոնալ բանակ՝ ուժեղ հոգով, ինտելեկտով, ժամանակակից տեխնոլոգիաներին տերապետելով․ վարչապետ

Վահե Ղազարյանն ընդունել է Սերգեյ Կոպիրկինին․ կողմերը համագործակցությունը շարունակելու պատրաստակամություն են հայտնել

Ինձ չի թվում, որ Լաչինի միջանցքն առանց ռուսների է փակվել․ Սասուն Միքայելյան

Հայոց բանակի դերն ու նշանակությունն անուրանալի է ՀՀ պաշտպանության և Արցախը հայկական պահելու հարցում․ Ռուբեն Վարդանյան

Լաչինի շրջափակման պատճառով 47 օր Գյումրիում մնացած արցախցի դերասանները վերադարձել են Ստեփանակերտ

Շիրակի մարզային և քաղաքային իշխանության ներկայացուցիչներն այցելել են Ազատամարտիկների պանթեոն (լուսանկարներ)

«Ցանկանում եմ բացառապես հաղթանակներ և անկոտրում կամք մեր զինվորներին». Լևոն Հովհաննիսյան

«Ամուր թիկունք կանգնենք մեր պաշտպաններին, ամրացնենք մեր տղաների հենարանը». Տիգրան Ավինյան

Երուսաղեմում հրեա ծայրահեղականները հարձակվել են հայկական ռեստորանի վրա, մանրամասներ դեպքից․ «Արմենպրես»

Քաղաքացիները հայ-վրացական սահմանն առանց անձնագրի կհատեն համաձայնագրի վավերացումից հետո միայն․ Վրաստանում ՀՀ դեսպանատուն

Մեր ամենօրյա աշխատանքով, ուժերի գերլարումով մշտապես լինելու ենք բանակի կողքին․ Հրաչյա Սարգսյան

Ամերիաբանկը հիփոթեքային շուկայի բացարձակ առաջատարն է 5-րդ տարին անընդմեջ

Արցախի շրջանների գազալցակայանները որոշակի ժամանակահատվածով կվերսկսեն աշխատանքը

Գոհունակությամբ փաստում ենք ՀՀ զինված ուժերի հետ մեր խորացող փոխգործակցության մասին․ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանություն

Մենք սխալվելու, հապաղելու իրավունք չունենք, միմյանց նեցուկ լինելով՝ պետք է հայացքներս ուղղենք դեպի բանակը․ Միքայելյան

Մենք կշարունակենք լինել ներգրավված և ճնշում գործադրել․ ԱՄՆ պետքարտուղարը կոչ է արել անհապաղ վերաբացել Լաչինի միջանցքը

Ադրբեջանական հատուկ ծառայությունները Ստեփանակերտի բնակիչներին տարհանելու հերթական կեղծ փաստաթուղթն են տարածում․ ԱՀ ԱԱԾ

ՀՀ կառավարության անդամները, ԱԺ պատգամավորներն ու բարձրաստիճան պաշտոնյաներն այցելել են «Եռաբլուր» (լուսանկարներ)

Առաջնային և հրատապ է ազգային ողջ ներուժի համախմբումը, որպեսզի Հայոց բանակը շուտափույթ հաղթահարի պատերազմի հետևանքները

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է «Եռաբլուր» պանթեոն (լուսանկարներ)

Բանակն ինքնաբավ կառույց չէ, հասարակության խտացված արտացոլանքը և պետական մտածողության բյուրեղացման արդյունքն է․ նախագահ

ՀՀ նախագահ Վահագն Խաչատուրյանն այցելել է «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Global Finance. Կոնվերս բանկն առևտրի ֆինանսավորմամբ Հայաստանի առաջատարն է

Բարդ ժամանակներ են, մեզ հզոր թիկունք, անվտանգ ու պաշտպանված սահմաններ են պետք․ Ալեն Սիմոնյան

Հանուն ինքնիշխանության, անկախության ու անվտանգության մեր պայքարը չի կարող ձախողվել, եթե կա նվիրում ու հավատ․ ՀՀ վարչապետ

Ողբերգական դեպք Երևանում․ մեքենան վարելիս հանկարծամահ է եղել ԱՄՆ-ում Հայաստանի նախկին փոխդեսպանը

Սպառնալիքնե՞ր, թե՞ օրինական պահանջ. տուր-օպերատորների և զբոսավարների «ջրերը սկսել են մի առվով չհոսել»

ՌԴ-ն ակնհայտորեն սխալ է հասկացել ՀՀ-ում ԵՄ առաքելության նպատակը, և ամենակարևորը, դա Ռուսաստանի գործը չէ․ Փիթեր Ստանո

Աշտարակ քաղաքի Մուղնի թաղամասում հակատանկային ական է հայտնաբերվել

Դանիել Իոաննիսյանն արձանագրել է, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը հաջողություններ է գրանցել և մատնանշել մի քանիսը

ՀՀ և Վրաստանի քաղաքացիները սահմանը կհատեն առանց անձնագրի․ Վրաստանում գործարկվել է ՀՀ-ի հետ սահմանի մասին համաձայնագիրը