«Արմատական ընդդիմություն»-ը գազո՞վ է աշխատում

Գազի հնարավոր թանկացման թեման հրաշալի առիթ էր, որպեսզի հաստիքային քննադատները հերթական անգամ ահավոր աղմուկ բարձրացնեն, թե տեսա՞ք, հեղափոխական իշխանությունների ապաշնորհ քաղաքականության արդյունքում Հայաստանին տնտեսական աղետ է սպառնում, ժողովուրդն ավելի է աղքատանալու, բա ո՞ւր մնացին խոստումները, եւ այլն: Եվ սա՝ այն դեպքում, երբ առայժմ հայտնի չէ անգամ՝ «Գազպրոմ Արմենիան» սակագնի բարձրացման հայտ կներկայացնի՞, թե ոչ, կամ եթե ներկայացնի՝ ՀԾԿ հանձնաժողովը կհամաձայնվի՞, թե ոչ, կամ եթե համաձայնվի՝ որքանո՞վ կբարձրանա սակագինը: Բայց հակաիշխանական քարոզչամիջոցների համար այս ամենը կարեւոր չէր: Թեման շատ հարմար էր, որովհետեւ հնարավորություն էր տալիս միաժամանակ եւ՛ քննադատել իշխանություններին, եւ՛ ներկայանալ որպես ժողովրդի հոգսերով ապրողներ:

Հիմա՝ ավելի հանգամանորեն: Ռուսաստանն, իհարկե, գազամուղն ու գազի գինն օգտագործում է նաեւ որպես քաղաքական ազդեցության լծակ եւ դա կիրառում է ոչ միայն մեր նկատմամբ: Եվրոպայի հետ Ռուսաստանի հարաբերություններում էլ է գազը կարեւորագույն գործոն, դաշնակից երկրների (օրինակ՝ Բելառուսի) հետ հարաբերություններում էլ: Ու սա միանգամայն նորմալ է. լծակ ունի՝ օգտագործում է: Եվ, ի դեպ, միշտ է օգտագործել: Այլ հարց է, որ նախկինում Հայաստանի իշխանությունները դրան այլ կերպ էին «դիմակայում»՝ պարտքեր էին կուտակում ու հետագայում դրա դիմաց հանձնում ռազմավարական նշանակության օբյեկտները: Սա իր հերթին մեծացնում էր Հայաստանի հետագա կախվածությունը Ռուսաստանից, ինչն ըստ էության նշանակում էր, որ Հայաստանը գազի համեմատաբար արտոնյալ գնի համար վճարում էր իր ինքնիշխանության որոշակի չափաբաժիններով:

Այսօր Հայաստանի իշխանությունները կարծես թե հրաժարվել են այդ «մարտավարությունից», բայց մյուս կողմից էլ՝ հասկանալի է, որ եթե գազն իսկապես թանկանա, դա մարդկանց վրա որոշակի սոցիալական ազդեցություն ունենալու է: Հարց է ծագում՝ արժե՞ այդ ազդեցությունից խուսափելու համար հերթական անգամ վճարել մեր ինքնիշխանության որոշակի մասով, թե՞ պետք է վճարել փողով: Ընդ որում՝ շարքային քաղաքացիներին այսպիսի ընտրության առջեւ դնել չի կարելի: Ոչ թե այն պատճառով, որ մեր քաղաքացիները գիտակցության այդ մակարդակը չունեն, այլ որովհետեւ այն ամսական 800-1000 դրամը, որ թանկացման դեպքում միջին հաշվով պիտի վճարի ամեն ընտանիք, շատերի համար էական նշանակություն ունի, եւ ճիշտ չէր լինի այդ բեռը թողնել քաղաքացիների ուսերին:

Ուրեմն ինչպե՞ս պիտի վարվեն Հայաստանի իշխանություններն այդ դեպքում՝ հաշվի առնելով բոլոր հանգամանքները: Առաջին՝ պիտի փորձեն բանակցությունների միջոցով հասնել նրան, որ գազը կամ չթանկանա, կամ թանկանա նվազագույն չափով: Երկրորդ՝ պիտի ՀՀ օրենքների շրջանակներում խստագույնս վերահսկեն «Գազպրոմ Արմենիայի» գործունեությունը, որպեսզի վերջինս չուռճացնի ծախսերը եւ դրանք չներառի սակագնի մեջ: Երրորդ՝ պիտի հրաժարվեն գազի դիմաց գույքով վճարելու պրակտիկայից: Չորրորդ՝ պիտի սուբսիդավորեն գազի գինը բնակչության համար եւ այդ բեռը թողնեն պետության վրա: Ուշադրություն դարձրեք՝ իշխանությունները հենց այս չորս ուղղություններով էլ աշխատում են, այսինքն՝ ճշգրտորեն անում են հենց այն, ինչը նման իրավիճակում կաներ ցանկացած նորմալ երկրի նորմալ իշխանություն: Որովհետեւ դա միակ տարբերակն է, որի դեպքում ոչ հայ-ռուսական հարաբերություններում լարվածություն կառաջանա, ոչ մեր երկրի ինքնիշխանությունը կտուժի, ոչ էլ մարդկանց սոցիալական վիճակը կվատանա՝ թեկուզ աննշան չափով:

Իսկ թե ինչ միջոցներով պետությունը կսուբսիդավորի այդ հնարավոր թանկացումը՝ իշխանությունները կիմանան: Ավելի ճիշտ՝ երեւի արդեն գիտեն: Ու «արմատական ընդդիմությանը» ամենաշատը հենց դա է մտահոգում: