Սովորողները լքում են Աբովյանի N1 դպրոցը. գործադուլով ինչ խնդիր է լուծում ուսուցիչը, եթե կրթությունը հետին պլան է մղել

Արդեն մեկ ամսից ավելի է, ինչ Աբովյան քաղաքի N1 ավագ դպրոցում դասապրոցեսը կանգ է առել: Ուսուցիչները դեռ գործադուլ են անում, ծնողներն էլ աստիճանաբար սկսում են ավելի դժվար հանդուրժել ստեղծված իրավիճակը, եթե անգամ ի սկզբանե դեմ չեն եղել նախկին տնօրենին վերադարձնելու համար սկսված այս պայքարին:

Հիշեցնենք, որ Մետաքսյա Բաբայանի պաշտոնավարման 5 տարի ժամկետը լրանալուց հետո տնօրենի թափուր պաշտոնի նոր մրցույթ էր անցկացվել: Մրցույթին մասնակցել էր թե նախկին տնօրենը, եւ թե մեկ այլ դպրոցի ուսուցչուհի Քարմիլե Առաքելյանը: Երկու թեկնածուները հավասար ձայներ էին ստացել ու սահմանված կարգով վերջնական որոշումը կայացրել էր կրթության նախարարը՝ տնօրենի պաշտոնում նշանակելով Քարմիլե Առաքելյանին: Այդ ընտրությունն, ահա, ուսուցիչները ոչ մի կերպ չեն ցանկանում ընդունել:

Այսօր մեր այցելության պահին նորանշանակ տնօրենի աշխատասենյակում էին մի խումբ ծնողներ, որոնք եկել էին՝ փորձելու պարզել, թե ինչքան է շարունակվելու այս իրավիճակը: Նրանք դեռ տատանվում են՝ երեխաներին տեղափոխե՞լ այլ դպրոց, թե՞ գուցե մեկ-երկու օրից հակասությունները կհաղթահարվեն, եւ ուսումնական գործընթացը կվերադառնա բնականոն հուն:

«Մեր երեխաները մեկ ամիս մի քանի օր է՝ դպրոց չեն հաճախում: Այս դրվածքը ճիշտ չէ: Մեր երեխաները պիտի՛ կրթություն ստանան՝ անկախ ամեն ինչից, անկախ այս պայքարից: Պայքարը թող լինի իրենց մեջ, բայց ոչ մեր երեխաների կրթության հաշվին: Եթե էսպես շարունակվի, էլ սպասելու ժամանակ չունենք: Եթե այլ դպրոց էլ գնան, իրենք այս մեկ ամիս, մի քանի օրվա ծրագիրը բաց են թողել: Դեռ հարց է՝ ոնց ենք դա լրացնելու»,- մեր զրույցում ասաց ծնողներից մեկը, որի երեխան սովորում է 10-րդ դասարանում:

Ծնողները նշեցին, որ երեխաներն անհամբերությամբ են սպասում, թե երբ են նորից դպրոց հաճախելու: Իրենք կնախընտրեն, որ տեղափոխելու անհրաժեշտություն չլինի, որովհետեւ հիմնական դպրոցից ընդամենը կես տարի առաջ ավագ դպրոց փոխադրված աշակերտներն արդեն հարմարվել են նոր միջավայրին, դասարանին ու ուսուցիչներին եւ նոր տեղափոխությունը լրացուցիչ սթրես կլինի նրանց համար:

«Անհամբեր, սրտատրոփ սպասում ենք, որ մի լուծում լինելու է, բայց ոչ մի լուծում էլ չկա: Մենք ո՛չ դեմ ենք տիկին Առաքելյանին, ո՛չ էլ դեմ ենք տիկին Բաբայանին: Մեզ համար կարեւորն այն է, որ կրթությունը չտուժի: Մենք չենք աշխատել տիկին Առաքելյանի հետ, մենք չգիտենք ինքը ինչ ձեւի տնօրեն կարող է լինել: Պիտի աշխատենք, որ հասկանանք, չէ, լավն է, թե վատը: Իսկ տիկին Բաբայանի մասին շատ լավ բաներ լսել ենք»,- ասաց մեր զրուցակիցը:

Իսկ արդյոք նախկին տնօրենի այդ արժանիքներն այնքան բացառի՞կ են, որ հանուն դրանք կրողին վերադարձնելու արժե զոհաբերել դպրոցում ուսումնական գործընթացը, որ նրա վերանշանակման նպատակին հասնելու համար պետք է այսպես ոտնահարել երեխաների կրթության իրավունքը, ընդ որում՝ դեռեւս անորոշ ժամկետով: Հետաքրքրվեցինք՝ ծնողները գործադուլ անող ուսուցիչներից փորձե՞լ են ստանալ այս հարցի պատասխանը. «Արժանիքներ ինձ թվում է ունի, որ ամբողջ կոլեկտիվը կանգնել է ու պայքարում է: Մենք այնքանով ենք հասկանում, որ եթե ամբողջ կոլեկտիվն է, ուրեմն արժանիքներ կան: Մենք վեց ամիս ենք ճանաչել, իսկ իրենք տարիներ շարունակ աշխատել են նրա հետ: Եթե գործադուլ է ուրեմն գործադուլ է, ինչ պիտի անենք»: Ծնողների խոսքով, սկզբում իրենք դեմ չեն եղել, որ երեխաները միանան պայքարին, մտածել են՝ դա կարող է տեւել մեկ, առավելագույնը երկու շաբաթ: Բայց խնդիրը չի հանգուցալուծվում անթույլատրելիորեն երկար ժամանակ. «Մտածել ենք՝ եթե պայքարում են բոլորը, հաստատ ինչ-որ մի բան կա: Մենք էլ մեր երեխաներին ասել ենք՝ ոնց բոլորը, այնպես էլ դուք»:

Դպրոցի տնօրեն Քարմիլե Առաքելյանը նշում է, որ աշխատակազմի գործադուլն անօրինական է: Ինքը դիմել է դատարան: Բացի այդ, ստացել է ՀՀ արհմիութենական կազմակեպության գրությունը, որ գործադուլն անօրինական է ճանաչվել (դպրոցում, ըստ նրա, արհմիություն չկա): Աշխատանքի տեսչական մարմնից նույնպես տնօրենը կարգադրագիր ունի: «Ինձ են ուղարկել, որ ես իմանամ, որ «կազմակերպության մանկավարժական խորհուրդը 2021 թվականի փետրվարի 11-ից հայտարարել է գործադուլ, որն անօրինական է: Տնօրենի նշանակման հետ կապված հարցը կոլեկտիվ աշխատանքային վեճ չէ, իսկ մանկավարժական խորհուրդը գործադուլ հայտարարելու իրավասություն չունի: Այսինքն՝ իրավասություն ունի այն դեպքում, երբ դիմի արհմիութենական կազմակերպությանը»,- փաստաթղթից մեջբերում անելով ասաց Քարմիլե Առաքելյանը: Դրա հիման վրա էլ արդեն տույժեր է կիրառել ու աշխատանքից ազատել պատմության ուսուցիչ Հայկ Փայտյանին, որը գործադուլի կազմակերպիչներից է համարվում:

Անդրադառնալով այն հարցին, թե ուսուցիչներն իր հետ զրույցում ինչպես են հիմնավորում իրենց այս քայլերի անհրաժեշտությունը, նորանշանակ տնօրենը նշեց. «Ուսուցիչներն ասում են՝ կոլեկտիվը ոնց որոշի: Ընդամենը մի քանի հոգի են այս ամեն ինչի կազմակերպիչը: Ու եթե կասեն՝ այդպիսի բան չկա, մենք բոլորս ենք միահամուռ, սխալ կլինի: Դուք գիտե՞ք ինչ հոգեբանական ճնշման մեջ են դրել մեր հաշվապահին ու գործավարին, մեր գրադարանավարին՝ անցնելով անձնական վիրավորանքների: Նրանց հետեւից կանչում ու գոռում են՝ «դավաճան», «ծախված», «120 հազար դրամ է քո պատիվը»: Իսկ իրենց ինչ է թվում, իրենք մարդկանց հոգեկան այդ իրավիճակում դնելու իրավունքն ունե՞ն: Շատ լավ հասկանում եմ՝ ինչ են ուզում անել ու ինչի են ուզում հասնել: Խարդախ, անօրինական քայլերով չի կարելի հասնել ինչ-որ բաների: Ամենաթողություն է, չի կարելի այդպես, մենք պիտի հենց դրա դեմն առնենք»:

Չցանկանալով խոսել գործադուլի մասնակիցների հետապնդած նպատակի մասին՝ տնօրենը նաեւ չհամաձայնեց ձեւակերպմանը, որ ավելի քան մեկ ամսվա ընթացքում իրեն չի հաջողվել հասնել խնդրի լուծմանը: «Մենակ ես կատարում եմ շատ աշխատանքներ, որ նախկինում այլ աշխատակիցներ են կատարել»,- արձագանքեց նա: Քարմիլե Առաքելյանը հույս ունի, որ դատարանի որոշումն ամեն ինչ իր տեղը կդնի, եթե, իհարկե, դա եւս հաստատի գործադուլի անօրինականությունը: Միեւնույն ժամանակ չի բացառում, որ այդ որոշումը կբողոքարկվի ավելի բարձր ատյաններ ու այս իրավիճակը կձգձգվի մինչեւ անվերջություն. «Ես վստահ եմ, որ իրենք մինչեւ անվերջություն ուզում են ձգել, բայց մի բանում վստահ չեմ՝ բարոյական նկարագրի հետ կապված: Արդյոք ուսուցիչը իր առջեւ այդ նպատակն է դրել: Չի տեսնո՞ւմ, որ ծնողներն էլ են անհանգստացած երեխաների կրթությամբ: Եւ ուսուցիչը ինչու է այդքան շահագրգիռ իմ այստեղ չլինելով»:

Նկատենք, որ դպրոցի 372 աշակետներից 23-ի ծնողներն արդեն իսկ վերցրել են երեխաների գործերը եւ տեղափոխել այլ դպրոցներ: Մի խումբ ծնողների, ինչպես նշեցինք, տնօրենի աշխատասենյակում հանդիպեցինք (ի դեպ, այցելել էինք առանց պայմանավորվելու): Դուրս գալիս տեսանք, որ եւս մեկ ծնող է եկել նրա հետ խոսելու: Նախորդ օրն էլ լրատվամիջոցներում տարածվել էր ծնողների հայտարարությունը՝ կրթական գործընթացը վերականգնելու պահանջով: Ասել է թե՝ ստացվում է՝ հանուն նախկին տնօրենին վերադարձնելու ուսուցիչների այս պայքարը նաեւ հանուն երեխաների կրթության չէ, որը իրենց կարծիքով կարող է ավելի որակյալ լինել Բաբայանի շարունակաբար պաշտոնավարելու դեպքում: Գործադուլ անող մանկավարժները կրթական նպատակ, փաստորեն, չունեն, եւ նրանց չի մտահոգում, որ երեխաները կա՛մ հետ են մնում ծրագրից, կա՛մ ստիպված են ենթարկվել դպրոցը փոխելու սթրեսին:

Իսկ եթե մանկավարժները պատրաստ են նոր տնօրենին մերժելու այս պայքարը շարունակել ընդհուպ աշակերտների մեկը մյուսի հետեւից հեռանալու գնով, ուրեմն իրականում հանուն ինչի է նրանց պայքարը: Մանավանդ, որ եթե անգամ նախկին տնօրենն արժանավոր էր ու նրա ղեկավարած դպրոցում սովորողները որակյալ կրթություն էին ստանում, իրենք չեն կարող վստահ լինել, որ նոր տնօրենն ավելի արժանավոր չէ ու ավելի արդյունավետ չի աշխատելու: Ի դեպ, նկատենք, որ գործադուլի պատճառով ուսուցիչներին չի վճարվել նախորդ գրեթե մեկ ամսվա աշխատավարձը: Արդյոք այդ գումարի կարիքը նրանց ընտանիքները չունե՞ն, թե՞ իրենց պայքարը գաղափարական են համարում, որին ստորադասվում է ցանկացած չափի փողը:

Մենք փորձեցինք զրուցել նաեւ ուսուցիչների հետ: Նրանցից միայն խուսափողական պատասխաններ ստացանք: