Տարիների թշնամանքից հետո Իրանն ու Սաուդյան Արաբիան բանակցություններ են սկսել. հաշտեցման 2 պատճառ ունեն

Սաուդյան Արաբիան այսօր առաջին անգամ պաշտոնապես հաստատել է, որ բանակցություններ է վարում Իրանի հետ: Լուրերն այն մասին, որ ըստ էության բանակցություններ են ընթանում հինգ տարի առաջ դիվանագիտական հարաբերությունները խզած երկրների միջև, հայտնվել են ապրիլին ՝ հույս ստեղծելով, որ նման տեմպերով շուտով հնարավոր կլինի անգամ սպասել Իրանում դեսպանության բացմանը:

Բայց բանակցություններից մինչ դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնումը չափազանց երկար ճանապարհ է:

Ապրիլի կեսերին բրիտանական Financial Times թերթն առաջին անգամ հաղորդեց Սաուդյան Արաբիայի և Իրանի բարձրաստիճան պաշտոնյաների հանդիպման մասին: Այսօր, բանակցություններից գրեթե մեկ ամիս անց, Սաուդյան Արաբիայի ԱԳՆ-ն առաջին անգամ հաստատում է տեղեկությունը, որ երկու հարևան երկրները, որոնք երկար տարիներ պայքարել են տարածաշրջանումառաջատրի դիրքի համար, նստել են բանակցությունների սեղանի շուրջ:

Սաուդյան Արաբիան հայտարարել է, որ հանդիպումը նպատակ ունի նվազեցնել լարվածությունը, բայց անմիջապես զգուշացրել, որ «դեռ վաղ է բանակցությունների հաջողության մասին վերջնական եզրակացություններ անելու համար»:  Այս պարզաբանումը, հավանաբար, կապված է մամուլում հայտնված ենթադրությունների հետ, որ շուտով կարող է սպասվել երկրների միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնում:

BBC-ն գրում է, որ երկու երկրների բարդ հարաբերությունների պատմության մեջ առաջին անգամը չէ, որ Իրաքը միջնորդ է հանդես գալիս այս բանակցություններում. հանդիպումը տեղի է ունեցել Բաղդադում:

Financial Times- ի աղբյուրները պնդում էին, որ քննարկումը հիմնականում Անսար Ալլահ շարժման գործունեության մասին է եղել, որը բաղկացած էր շիա հութի ցեղից և աջակցություն էր ստանում Թեհրանից, որին երբեմն հաջողությամբ հակադրում է Սաուդյան Արաբիան:

Սպասվում է, որ շուտով տեղի կունենա բանակցությունների մեկ այլ փուլ:

Փորձագետները խոսում են երկու հիմնական պատճառների մասին, որոնք երկրներին դրդել են դադարեցնել վեցամյա հակամարտության իրավիճակը: 

Առաջինը Եմենում պատերազմը դադարեցնելու ցանկությունն է, որը բառացիորեն թանկ է նստում երկու երկրների վրա:

Երկու երկրների կրոնական հակասությունները հիմնականում բացատրում են ներկայիս իրավիճակը. Սաուդյան Արաբիան սուննի իսլամի առաջնորդն է, իսկ Իրանը հիմնականում շիա թևից է: Թեհրանը երկար ժամանակ աջակցում էր Մերձավոր Արևելքի այլ երկրներում գտնվող աշխարհազորայիններին, որոնք հավատարիմ են շիական իսլամին:

Իրանի կողմից հնչեցրած աշխարհաքաղաքական խնդիրը հետևյալն էր. ռազմաքաղաքական կազմավորումներ ստեղծել շիաների նստավայրի տարածքում`Իրանից Իրաքի և Սիրիայի միջով մինչև Միջերկրական ծով, այսպես կոչված, «շիական կիսալուսնի» հատվածում:

Սաուդյան Արաբիան համոզված էր, որ կիսալուսինը կարող է լիալուսնի վերածվել ՝ գրավելով սուննիական տարածքները:

Մասնավորապես, ենթադրվում է, որ այդ նպատակով Թեհրանը ֆինանսական և ռազմական աջակցություն է ցուցաբերում Եմենում գտնվող Անսար Ալլահին:

Բանակցությունների վերսկսման երկրորդ պատճառը Իրանի հետ միջուկային գործարքը վերականգնելու ԱՄՆ նոր նախագահ Ջոզեֆ Բայդենի փորձերն են:

Միացյալ Նահանգները դուրս է  եկել միջուկային գործարքից և 2018-ի մայիսին վերականգնելԻրանի դեմ պատժամիջոցները: 2021 թվականի սկզբին Թեհրանը հայտարարել է, որ պատրաստ է վերադառնալ գործարքի պայմաններին, եթե Վաշինգտոնը չեղարկի պատժամիջոցները: Բայդենին դուր է եկել Իրանից ընդառաջող քայլը և առաջարկել է նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ:

Սաուդյան Արաբիայի հետ հարաբերությունների բարելավումը կարող է լինել այս բանակցություններում Իրանի համար կարեւոր սակարկություն:

«Այստեղ հիմնական հարցը հետևյալն է. Կարո՞ղ է Թեհրանի և Էր-Ռիադի բանակցությունների այս փուլը դադարեցնել Եմենի ձգձգված պատերազմը կամ միայն հանգեցնել ժամանակավոր հրադադարի: Բոլոր ջանքերն ուղղված են հակամարտության սրումը նվազեցնելու փորձին, բայց այս հակամարտությունը ունի մի քանի մակարդակ և կպահանջվեն երկարաժամկետ մեխանիզմներ խաղաղությունը պահպանելու համար: Այդ մեխանիզմները, այժմ թվում է, թե պակասում են»,- Frans press գործակալությանն ասել է  Ահմեդ Նագին՝ Քարնեգիի Մերձավոր Արևելքի կենտրոնից:

Սաուդյան Արաբիայի պաշտոնյաները չեն պատասխանել AFP- ի հարցերին, սակայն երկրի ղեկավարությանը մոտ կանգնած աղբյուրը նշել է, որ Իրանի հետ երկխոսությունից սպասելիքները փոքր են, և դժվար թե բեկում առաջանա տարիներ շարունակ անցկացրած դաժան մրցակցությունից հետո:

Գործակալությանը վերլուծաբանները հայտնել են, որ Էր-Ռիադի երկխոսության գնալու ցանկությունը ցույց է տալիս, որ երկիրը գիտակցում է՝  Իրանի նկատմամբ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի առավելագույն ճնշման քաղաքականությունը չի գործում:

Բացի այդ, վերջերս Սաուդյան Արաբիայի և ԱՄՆ-ի հարաբերությունները նկատելի սառն են. Բայդենի գալով`Վաշինգտոնի հայացքը փոխվել է, և այժմ ԱՄՆ-ը Սալման թագավորին սպառնում է հետևանքներով` մարդու իրավունքների բազմաթիվ խախտումների համար:

Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հակամարտության պատճառը Սաուդյան Արաբիայում շիա քարոզիչ Նիմր ան-Նիմրիին 2016-ի հունվարին մահապատժի ենթարկելն էր, որը քարոզներում խոսում էր երկրում շիաների նկատմամբ խտրականության մասին: 

Դրանից հետո, հաջորդ օրվա վաղ առավոտյան, Թեհրանում ցուցարարների բազմությունը հարձակվել էր  Սաուդյան Արաբիայի դեսպանատան վրա:

Այս իրադարձությունը վերջին կաթիլն էր երկու աշխարհաքաղաքական հարևանների բարդ հարաբերությունների մեջ. Սաուդյան Արաբիան խզեց դիվանագիտական հարաբերությունները Իրանի հետ ՝ 48 ժամ ժամանակ տալով իրանցի դիվանագետներին Էր- Ռիադը լքելու համար:

Իրանում այն ժամանակ խոսվում էր այս որոշման «շտապողականության» մասին, բայց ձևակերպումներում ակնարկում էին, որ հարաբերությունների սրման մեջ մեղավոր է Սաուդյան Արաբիան:

Դեսպանատան վրա հարձակումից հետո հետո Սաուդյան Արաբիայի հարևան և մերձավոր դաշնակից Բահրեյնը նույնպես հայտարարեց Իրանի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների խզման մասին, հետագայում Սուդանը հետևեց նրանց:

Այդ ժամանակվանից Իրանն ու Սաուդյան Արաբիան, որոնք ուղղակիորեն չեն պայքարում միմյանց հետ, շարունակում են աջակցել հակառակորդ ուժերին տարածաշրջանում զինված բախումներում:

Տպել
782 դիտում

Վիճաբանություն «Հայաստան» դաշինքի և ՔՊ-ի վստահված անձերի միջև (տեսանյութ)

Մարդասպանները հիմա մասնակցում են ընտրություններին, ես անուններ կտամ. Բաբաջանյանը իր մեքենային արձակած կրակոցների մասին

ԱԺ պատգամավոր Հայկ Սարգսյանը քվեախցից արված լուսանկար է հրապարակել. ոստիկանությունում նյութեր են նախապատրաստվում

Տիգրան Արզաքանցյանը ահազանգում է`թիվ 15 ընտրաթերթիկները բացակայում են

Ծառուկյանի վրա ո՞վ կարող է ազդել. ԲՀԿ ղեկավարն ընտրատեղամաս էր եկել կնոջ հետ

Մեկ է ժողովուրդն է ընտրելու՝ անկախ կրակոցներից. Սամվել Բաբայան

Քաղաքացիները ակտիվ են և լարված. 10/12 ընտրատեղամասի հանձնաժողովի նախագահ

Որ մարզում քանի հոգի է արդեն մասնակցել ընտրություններին. ԿԸՀ-ն տվյալներ է հայտնել

Հայտնաբերվել են 2287 մահացած անձի վերաբերյալ տվյալներ ու հանվել ընտրողների ցուցակներից. Արա Մկրտչյան

Ոստիկանները զենքը վերցրել են, կհարուցվի քրեական գործ. Գոռ Աբրահամյան

Շիրինյան-Բաբաջանյան դաշինքը հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ դատապարտելով Արման Բաբաջանյանի մեքենայի վրա կրակոցը

«Մենք ակնկալում ենք, որ այս ընտրություններով մեր ժողովուրդը կմերժի ապազգայինը». Արա Զոհրաբյանը քվեարկեց

ՔՊ-ն բողոքարկելու է ԿԸՀ-ի՝ Փաշինյանի նկատմամբ նախազգուշացում կիրառելու որոշումը

Շիրակի մարզպետը քվեարկեց հանուն երեխաների, հանուն ապագայի (լուսանկարներ)

Արթուր Վանեցյանը նույնպես քվեարկեց. նա ընտրատեղամաս էր եկել կնոջ և երեխաների հետ

Բաբաջանյանի ավտոմեքենայի դիմապակուն կրակելու փաստով քննություն է կատարվում. ոստիկանները դեպքի վայրում են (լուսանկարներ)

Լոռու մարզի բնակչուհին զանգահարել է համագյուղացուն և առաջարկել 10.000 ՀՀ դրամ ընտրակաշառք. ՔԿ բացահայտումը

Երեւանի քաղաքապետարանը շահագրգիռ է, որպեսզի քաղաքը աղտոտողները բացահայտվեն. Հակոբ Կարապետյան

Նախքան քվեարկելը ևս մեկ անգամ գլուխ խոնարհեցի Արցախյան պատերազմների հերոսների հիշատակին. Արարատ Միրզոյան

Փողոցներում «Հայաստան» դաշինքի դեմ հակաքարոզչական թերթիկներ լցնելու համար ոստիկանությունում նյութեր են նախապատրաստվում

«Բոլորն էլ գիտեն, թե ում պետք է ընտրել». 9/18 ընտրատեղամասում քվեարկել է 75 քաղաքացի

Քվեարկում եմ հանուն մեր պետության ու ժողովրդի ապագայի. Նիկոլ Փաշինյանը եկել էր ընտրատեղամաս ընտանիքի հետ

Պարտության հոտն առան. Հարությունյանը՝ «Հայաստան» դաշինքի աննախադեպ ընտրախախտումների հայտարարության մասին

Քվեարկելու եկած Քոչարյանը չպատասխանեց «Մարտի 1»-ի և «Հոկտեմբերի 27»-ի գործերը բացահայտելու մասին հարցին

Կրակել են Արման Բաբաջանյանի ավտոմեքենայի վրա (լուսանկարներ)

Մեծ ակտիվություն է, մարդիկ գալիս են ու գալիս. Գյումրիում ընտրական օրը մեկնարկել է առանց լուրջ խնդիրների

Բազմաթիվ «տասովշիկներ» անցնում են քրեական օրենսգրքով արգելված սահմանները. Իոաննիսյան

Կրակոցներ Մասիսի ընտրատեղամասերից մեկի մոտ. վիճաբանություն ԲՀԿ և «Վերելք» կուսակցությունների ներկայացուցիչների միջև

«Քվեարկում ենք հանուն համերաշխության». Էդմոն Մարուքյանը քվեարկեց

Արմեն Գրիգորյանը քվեարկեց. նա դստեր հետ էր եկել ընտրատեղամաս

Ուր և ում զանգել ընտրությունների ժամանակ խնդիր, խախտում տեսնելիս․ ՄԻՊ-ը հեռախոսահամարներ է տրամադրել

Դատախազությունն առերևույթ ընտրական հանցագործությունների մասին ստացել է 338 հաղորդում և հարուցել 26 քրգործ

Բոլոր ընտրական տեղամասերը բացվել են սահմանված ժամին, ընտրություններն ընթանում են բնականոն հունով

Նախագահ Արմեն Սարգսյանը քվեարկեց

ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը քվեարկեց

Երևանի Արտաշատյան ջրանցքից դուրս է բերվել 31-ամյա քաղաքացու դի

«Իզմիրլյան» ԲԿ-ի տնօրեն Արմեն Չարչյանը ազատ արձակվեց

Հայաստանում մեկնարկել են խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունները

Ընտրողի կատարած քվեարկության կոնկրետ արդյունքը, ինչպես ընտրախցիկում գտնվելիս, այնպես էլ դրանից հետո, հնարավոր չէ պարզել

Պետությունը հաստատակամ է՝ ապահովելու քաղաքացիների ընտրական իրավունքի ազատ, արդար եւ թափանցիկ իրացումը. Արարատ Միրզոյան