Որքան վատ ուսուցիչը պետք է իմանա առարկան, որ 20% արդյունք գրանցի. օտար լեզուների ատեստավորման ցուցանիշները մտահոգիչ են

2021 թվականից կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունն սկսեց կամավոր ատեստավորման քննությունների անցկացման գործընթացը։ Համակարգի ներդրումից ի վեր ուսուցիչների որոշ հատվածը դրական չարձագանքեց դրան, չնայած հանգամանքին, որ այս համակարգի նպատակն է ուսուցչի աշխատանքային պայմանների բարելավումը, աշխատավարձերի բարձրացումը և կրթության ոլորտ նոր կադրերի ուղղորդումը:

Կամավոր ատեստավորման քննությունից ցածր արդյունք կամ անհրաժեշտ շեմը չհաղթահարած ուսուցիչները դժգոհում են թե՛ թեստերի կազմված ձևից, թե՛ գործընթացի կազմակերպումից։ Նրանք շատ հաճախ կամավոր ատեստավորումը համարում են ուսուցչի անունը և մասնագիտական գիտելիքն անվանարկելու գործընթաց:

Վերջերս կրկին անցկացվել են տարբեր առարկաներից, բաժակաթերթիկներից կամավոր ատեստավորման քննություններ։ Ըստ նախնական տվյալների, օրինակ, օտար լեզուներ առարկաների կամավոր ատեստավորման արդյունքները հետևյալն են՝ ֆրանսերեն՝ 51 մասնակից, բացակա՝ 18, դրական շեմը ոչ ոք չի հաղթահարել, գերմաներեն՝ 40 մասնակից, բացակա է եղել 8 հոգի, դրական շեմը չի հաղթահարել 9-ը, անգլերեն՝ 366 մասնակից, բացակա՝ 143 հոգի, դրական շեմը չի հաղթահարել 18-ը, աշխատավարձի 50 տոկոս հավելավճար կստանա 13 հոգի, ռուսաց լեզու՝ 265 մասնակից, բացակա՝ 100 հոգի, դրական շեմը չի հաղթահարել 70 հոգի, աշխատավարձի հավելավճար կստանա 1 հոգի։

Կրթության զարգացման և նորարարության ազգային կենտրոնի տնօրենի պաշտոնակատար Արտաշես Թորոսյանի կարծիքով՝ այս ցուցանիշների հետ կապված խնդիրները կարելի է բաժանել երկու խմբի․

«Ուսուցիչներն առաջին անգամ են նման քննություն հանձնում, ունեն հուզմունք, պատասխանատվության մեծ զգացում։ Նախարարությունը բոլոր մասնակիցների համար ապահովել է այնպիսի կարգավորում, որի համաձայն՝ միայն ուսուցիչը գիտի իր մասնակցության և միայն ինքն է տեղեկանում արդյունքների մասին։ Եթե չի ցանկանում կիսել դրանք, ոչ ոք այդ մասին չի կարող իմանալ, հատկապես բացասական արդյունքը»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է Թորոսյանը։

Նրա խոսքով՝ ուսուցիչը դասավանդելիս իր աշակերտներին է սովորեցնում, թե ինչպես հաղթահարել քննություններին մասնակցելու վախը, դիմակայել սթրեսային վիճակին, առաձնակի ուշադրություն դարձնել առաջադրանքի պահանջներին, կատարել հեշտ ու արագ առաջադրանքներ, սակայն նույն դժվարությունները իրենք են ունենում առաջին քննության ժամանակ, որը շատ օբյեկտիվ է։ Ցածր արդյունքի կամ շեմը չհաղթահարելու համար մեղադրել նախարարությանը, դա այդքան էլ օբյեկտիվ չէ։

«Ցանկացած խնդիր, որը խանգարել է նրանց հանձնել քննությունը, անպայման ուսումնասիրվում է, ու համապատասխան հետևություններ են արվում։ Հիմա ուսուցիչները քննարկման ժամանակ զայրանում են, նեղվում, բայց պետք է բողոքարկում ներկայացնեն, որպեսզի կայացվի համապատասխան որոշում, պարզեն՝ արդյոք թեստերի կազմության մե՞ջ է եղել խնդիրը։ Չեն կարող ասել՝ իմ նկատմամբ անարդար էին, ուրեմն սա վատ գործընթաց է»,- ընդգծում է նա։

Քննության ժամանակ ունեցած երկրորդ խնդիրներից մեկը մաքուր գիտելիքի առկայությունն է, ասում է զրուցակիցը․ «Հնարավոր են վրիպակներ, սխալ ձևակերպված հարցեր, բայց նախարարությունն ունի հստակ դիրքորոշում, և նման դեպքերում, եթե խնդիրը հարցի ձևակերպման հետ է կապված եղել, ապա դրա պատասխանը հաշվարկվում է հօգուտ ուսուցչի: Բայց ինչքան վատ պետք է ուսուցիչը տիրապետի իր առարկային, որ հանձնարարած հարցերի 20 տոկոս արդյունք ցուցաբերի, ինչպե՞ս է հնարավոր հարցերի մինչև 70 տոկոսը բարդ կամ վատ ձևակերպված լինի, իրականությունը այդպիսին չէ։ Ես ենթադրում եմ, որ շատ ցածր արդյունք ցուցաբերած ուսուցիչները դժվարություն են ունեցել տեխնիկական առումով, սակայն կարևոր է, որ դպրոցում աշխատող մանկավարժը ունենա լավ և գերազանց գիտելիք»,- նկատում է նա։

Եթե ատեստավորմանը մասնակցած ուսուցիչը տեխնիկական խնդիրներ է ունեցել, կարող է իր սխալների վրա հետևություններ անել և մյուս տարի մասնակցելուց հաշվի առնել այդ սխալները:

«Երբ որ մեր որևէ կարողություն գնահատում են, մենք ուզում ենք ունենալ լավագույն արդյունքը, պատրաստվում ենք ստուգատեսին, աշխատում ենք լավ արդյունքներ ցուցաբերել, հասկանում ենք՝ ինչ աստիճան ենք տիրապետում։ Կամավոր ատեստավորման համար ուսուցիչները պահանջում են, որ հարցաշարերը կամ թեստերի օրինակները հրապարակվեն, սակայն այդ առաջադրանքները առկա են առարկայական ծրագրերում, ուսումնական դասագրքերում, ուսուցիչները պետք է տիրապետեն դրանց»,- շեշտում է Թորոսյանը։

Ըստ նրա՝ ուսուցիչը պետք է միշտ պատրաստ լինի գիտելիքի ստուգման նման ծրագրերի․ «Մարդիկ, որոնք անմիջականորեն ուրիշ մարդկանց կյանքի հետ կապ ունեն, պետք է պատրաստ լինեն լիարժեք։ Օրինակ, եթե ֆիզիկայից 3 ստացած անձնավորությունն աշխատի մեր ատոմակայանում, ապա կարող է պայթյուն գրանցվել: Մի այդպիսի ատոմային պայթյուն էլ տեղի կունենա դպրոցում, եթե ուսուցիչը դասարան մտնի անպատրաստ»։

Կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանի խոսքով էլ՝ նման ցածր ցուցանիշն այս տարի պայմանավորված է առարկաների թեստերի միջև եղած անհամաչափությունից։

«Օրինակ՝ պատմություն և հայ եկեղեցի առարկաների թեստերը շատ բարդ էին, մինչդեռ հասարակագիտությունը պարզ է եղել, իսկ ամենամեծ խնդիրը եղել է այն, որ պատմությունը երկու տեղ է անցկացվել, մեկը՝ ԳԹԿ-ում, մյուսը՝ Մանկավարժական համալսարանում։ Երբ ես համեմատեցի ԳԹԿ-ի թեստը, ավելի բարդ էր, քան Մանկավարժականինը։ ԳԹԿ-ն ու նախարարությունը համարժեքություն չէին ապահովել թեստերի բարդության մասով»,- ասում է Խաչատրյանը։

Նրա խոսքով՝ թեստերը պետք է նույն բարդության լինեն, և դրանք կազմողների համար հստակ պահանջներ դրվեն:

«Կան թեստեր գրողներ, որոնք դասագրքերից են վերցնում, կան, որոնք դասագրքերից դուրս են կազմում։ Շատ կարևոր է, որ լինի գրականության ցանկ, որ ուսուցիչն իմանա՝ թեստերը լինելու են ինչ-որ աղբյուրներից։ Թեստաբանության մասնագետները պետք է ստուգեն, որ առարկաների միջև չլինի անհամարժեքություն: Եթե բոլորի համար նույն բարդության անենք, խնդիր չլինի, և այդ դեպքում էլ եթե 10 տոկոսը հաղթահարի շեմը, արդար կլինի»,- ընդգծում է կրթության փորձագետը: