Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը համաձայնության չեն եկել, Բաքուն դեմ է գնացել խաղաղապահների ներկայությանը ԼՂ-ում. Հովհաննիսյան

20/04/2024 schedule22:25

«Հայկական ժամանակ»-ը զրուցել է ռազմական փորձագետ Կարեն Հովհաննիսյանի հետ: Այն ներկայացնում ենք՝ ստորև.

- Պարոն Հովհաննիսյան, Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը հայտարարել են, որ ՌԴ խաղաղապահ կոնտինգենտը դուրս է գալիս ԼՂ-ից, այդ մասին փաստող տեսանյութեր էլ են տարածվել: Իսկապե՞ս Ռուսաստանը լքում է ԼՂ-ն, թե՞ պատրանք է:

- Արցախից ռուս խաղաղապահների դուրսբերումը խոսում է այն մասին, որ, ամեն դեպքում, Ադրբեջանը և ՌԴ-ն համաձայնության չեն եկել, քանի որ Արցախի հայաթափումից հետո ՌԴ-ն անընդհատ հայտարարում էր, թե մինչև 2025 թվականը ռուս խաղաղապահները մնալու են, իսկ դրանից հետո կորոշեն՝ մնա՞լ, թե՞ ոչ: Այստեղ ակնհայտ է դառնում, որ, ամեն դեպքում, Ադրբեջանը կարծես թե դեմ է գնացել այլևս ռուս խաղաղապահների ներկայությանը Արցախում: Մյուս կողմից էլ կարծես թե ՌԴ-ն էլ համաձայնել է դուրս գալ Արցախից այն դեպքում, երբ որ Ակնայում կփակվի ռուս-թուրքական մոնիտորինգային դիտակետը, որը տեղակայվել էր ռուս խաղաղապահներին զուգահեռ: Չեմ բացառում, որ ռուս խաղաղապահները այլ ձևաչափով կրկին վերադառնան Արցախ:

- Մենք տեսանք, որ ռուս խաղաղապահների լուռ համաձայնությամբ, ինչ-որ տեղ՝ նաև մասնակցությամբ, Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցավ էթնիկ զտում, միաժամանակ պաշտոնական Մոսկվան հայտարարում է, թե ԼՂ հայությունը պետք է հնարավորություն ունենա հետ վերադառնալու: Ինչի՞ մասին է վկայում այս հայտարարությունը:

- ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչը իսկապես հայտարարեց, որ պետք է հայերը վերադառնան, և եթե դիվանագիտական լեզվից թարգմանենք, ապա ստացվում է, որ ՌԴ-ն Ադրբեջանից ակնկալում կամ պահանջում է, որ ապահովի արցախահայության վերադարձը և անվտանգությունը, իրավունքների պաշտպանությունը, և բոլորս էլ գիտենք, որ դա տեղի չի ունենալու: ՌԴ-ն հող է նախապատրաստում այլ պայմանագրերով ու ձևաչափերով ռուսական ռազմական ներկայացվածությունը Արցախում ապահովելու համար: Մյուս կողմից, Զախարովան նաև հայտարարում է, որ արցախահայության վերադարձը չպետք է պայմանավորված լինի 80-90-ական թվականներին Ադրբեջանից և Հայաստանից գաղթած կամ բռնի տեղահանված քաղաքացիների վերադարձով, այսինքն՝ չպետք է լինի հայելային տարբերակով, և չպետք է նույնականացնել արցախահայության վերադարձը այս դեպքի հետ: Եթե կհիշեք, Բաքվի բռնապետը հայտարարում էր, որ եթե ուզում եք ապրել Արցախում կամ վերադառնալ, ապա պետք է ադրբեջանցիները ևս վերադառնան «Արևմտյան Ադրբեջան»: Այստեղ ՌԴ-ն հստակեցնում է, որ դրանք չպետք է նույնականացնել: Սա խոսում է նրա մասին, որ ռուսները հող են նախապատրաստում արցախահայության հնարավոր վերադարձի պայմաններում ռուսական անվտանգության նոր նորմերով պայմանագիր կամ համաձայնագիր կնքելու համար:

- Որոշ փորձագետների պնդմամբ՝ Ռուսաստանը, այսպես ասած, հենց այնպես չէր հեռանա ԼՂ-ից: Իսկ Ձե՞ր կարծիքով:

- Կարծում եմ՝ այս փուլում ՌԴ-ն չի ցանկանում առճակատման գնալ Ադրբեջանի հետ, որովհետև առանց այդ էլ շատ մեծ խնդիրներ ունի տարբեր հատվածներում և փորձում է դիվանագիտական ճանապարհներով, ծուղակներ կամ իրավիճակներ ստեղծելով բերել հասցնել նրան, որ, այո, Ադրբեջանն ինքը համաձայնի, որ ՌԴ-ն կրկին վերադառնա Ադրբեջան: Իսկ եթե ամեն դեպքում Ադրբեջանը որոշի, որ՝ «ոչ, ես ինքս եմ ապահովում հայերի վերադարձը և անվտանգությունը», արդեն ՌԴ-ից կլինի կոշտ մոտեցում: Բնականաբար, դա տեղի կունենա այն ժամանակ, երբ Ուկրաինայում որոշակիորեն մեղմանան ռազմական գործողությունները:

- Արդյոք ՌԴ-ի դուրս գալը չի՞ նշանակում, որ այնտեղ թուրքական գործոնն է մեծանալու:

- Թուրքական գործոն ի սկզբանե եղել է Ադրբեջանում և տարբեր ձևերով դրսևորվել թե՛ տնտեսության մեջ, թե՛ բանակում և թե՛ ընդհանրապես արտաքին քաղաքականությունում: Այս դեպքում Թուրքիայի գործոնը «երկու պետություն մեկ ազգ» ձևաչափով է, սակայն պաշտոնական առումով ռազմական համագործակցություն դեռևս Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև չկա, և չեմ էլ կարծում, որ մոտ ժամանակներում կլինի. ՌԴ-ն թույլ չի տա, որովհետև երբ ասում ենք՝ Թուրքիա, մեծ հաշվով ՌԴ-ի համար Արևմուտք է և ՆԱՏՕ: Այս ամենից ենթադրում ենք, որ հատկապես ԼՂ տարածքներում ոչ թե Թուրքիայի ներկայացվածությունը նոր է, այլ 2020 թվականից կա, և սա համաձայնեցված է եղել նաև ՌԴ-ի հետ:

- Իսրայելն ի՞նչ դերակատարում կարող է ունենալ, և արդյոք հնարավո՞ր է՝ ԼՂ-ն վերածվի հակաիրանական «ռազմաբազայի»:

- Այո, կարող է, որովհետև հատկապես 2020 թվականից հետո ԼՂ-ում կառուցված օդանավակայանները, ըստ էության, գտնվում են իսրայելական վերահսկողության տակ, և դրա մասին նաև գիտի Իրանը: Եթե Իսրայելը որոշի, որ պետք է Իրանի հետ սկսի ցամաքային ռազմական գործողություններ, ապա հավանականությունը մեծ է, որ նաև այդ հատվածից սկսվեն գործողությունները:

- Ի՞նչ հետևություններ պետք է այս ամենից անի ՀՀ-ն, ի՞նչ վտանգներ ու ռիսկեր կարող են առաջանալ ռուս խաղաղապահների հեռացմամբ:

- Եթե խոսում ենք ռուս խաղաղապահների Արցախից դուրսբերման մասին, ապա այստեղ ոչ մի ռիսկ այլևս չկա, որովհետև հայ բնակչություն չկա, բացառությամբ մշակութային արժեքների ոչնչացման և այլնի մասին: Իսկ ինչ վերաբերում է ՀՀ անվտանգային գոտիներին, ապա կարող եմ ասել, որ մենք կորցնում ենք անվտանգային գոտի, որովհետև, ամեն դեպքում, ռուս խաղաղապահների ներկայությունը Արցախում թեկուզ առանց հայ բնակչության որոշակի առումով անվտանգային գոտի էր ստեղծում և, ինչու՝ չէ, նաև որոշակիորեն զսպող մեխանիզմ էր դառնում: Այստեղ կարևոր է մեր համագործակցությունը ոչ միայն ռուսների հետ, այլև՝ Իրանի, որովհետև տարածաշրջանում մեր շահերը կարծես թե համընկնում են:

Հերմինե Կարապետյան

Տպել
26007 դիտում

Կրակոցներ՝ եկեղեցու հարևանությամբ գտնվող տարածքում․ կան զոհեր և վիրավոր, մահացածներից մեկը քրեական հեղինակություն է

Վրաստանի նախագահը վետո է դրել աղմկահարույց օրինագծի վրա

Սպանություն՝ Ոստան գյուղի գերեզմանատան մոտ. ձերբակալվածներ կան

Նախկին ղեկավարները հանուն ռուսական լծի մի կողմ են թողել անհամաձայնությունները, 30 տարին դուրս է եկել հրապարակ. Խզմալյան

Վազգեն Գալստանյանի հավաքը՝ Սուրբ Աննա եկեղեցու բակում

«Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնում 47-ամյա հղի կին է մահացել

ԵԽ նախարարական համաժողովի շրջանակներում նախարար Միրզոյանի հետ արծարծվել են Հարավային Կովկասում զարգացումները

Կքննարկվի Վահագն Չախալյանին կալանավորելու միջնորդությունը

ՊՊԾ գունդը գրավածների հետ չեմ համախմբվի. Շարմազանով կարծում է, որ կուսակցությունների համախմբման օրակարգը կեղծ է

«Վալենսիա» ռեստորանային համալիրում հայտնաբերվել է տղամարդու դի

Հայաստանում ԵՄ առաքելությունը հյուրընկալել է Նիդերլանդների դեսպանության պատվիրակությանը

Գալստանյանի շարժման տարբերանշանը համեմատում են Բաքվում տեղադրված «Ղարաբաղի պատերազմի խորհրդանիշ» արձանի հետ

Մենք ուժեղ մարզական ավանդույթների սկիզբ ենք դնում մեր հանրապետությունում. վարչապետը ներկա է եղել խճուղավազքի մրցաշարին

Ուղղորդված, սուտ լուրերով նպատակ են հետապնդում կասեցնել ՆԳՆ բարեփոխումները. Արփինե Սարգսյան

ԵԽ նախարարական նստաշրջանի ընթացքում ՀՀ ԱԳ նախարարը մտքեր է փոխանակել Շվեյցարիայի գործընկերոջ հետ

Գիշերային անկարգություններ Բիշքեկում, բողոքն օտարերկրացիների դեմ է. կան տասնյակ վիրավորներ

Մահափորձից փրկված Սլովակիայի վարչապետը ևս մեկ վիրահատության է ենթարկվել. նրան կրակողը հայտարարել է՝ չի զղջում

Մամուլում հրապարակվել են կեղծ, վարկաբեկող տեղեկություններ․ ոստիկանությունը պարզաբանում է

Վարելու իրավունք չունեցող երիտասարդը ոչ սթափ վիճակում «Մազդա»-ով կոտրել է էլեկտրասյունն ու եզրաքարը. մեքենան կիսվել է

Կիևը մերժել է Օլիմպիական հրադադարի մասին Մակրոնի գաղափարը

Թանգարաններում սովորելը պետք է դառնա մեր դպրոցների, այլ հաստատությունների ուսումնական ծրագրերի անբաժան մասը. Անդրեասյան

Քաղաքացին 2800 դոլարով տարբեր տեսակի հրազեններ է գնել, կան ձերբակալվածներ. ՌՈ (տեսանյութ)

Առանձին շրջաններում սպասվում է անձրև, ամպրոպ ու թաց ձյուն, օդի ջերմաստիճանը կնվազի

Երևան-Սևան ավտոճանապարհին բախվել են մարդատար և բեռնատար ավտոմեքենաներ, կան տուժածներ

Արարատ Միրզոյանը մտքեր է փոխանակել ԵԱՀԿ գործող նախագահի հետ

Թուրքիայի տրանսպորտի նախարարը հայտարարել է 2028-2029 թվականներին «Զանգեզուրի միջանցք»-ի շահագործման մասին

Անապահով տարեցներին գումարի դիմաց հավաքների բերելու մասին ահազանգած քաղաքացուն զանգահարել, վիրավորել ու սպառնացել են

Փարիզի փոխքաղաքապետի հետ հանդիպմանը կարևորվել է երկու մայրաքաղաքների ավագանիների միջև գործակցության հաստատումը

Զելենսկին հայտարարել է, որ Կիևը 120-130 «F-16» կործանիչի կարիք ունի

Իսրայելի և ՀԱՄԱՍ-ի միջև բանակցությունները դադարեցվել են. համաձայնության գալ չի հաջողվում

Ավտոմեքենան բախվել է քարերին, արմատից կոտրել ուռենին ու հայտնվել դաշտում. 16-ամյա ուղևորը մահացել է

ԱԳ նախարարը ԵԽ հանձնակատարին է ներկայացրել ՀՀ կառավարության ջանքերը ԼՂ-ից բռնի տեղահանվածների կարիքների համար

Կիրանցի մոտ ձերբակալվել է Երևանի 2 բնակիչ. նրանք թմրամիջոց են պահել ու տեղափոխել

ԿԳՄՍ նախարարը Թուրքմենստանի պաշտոնակցի հետ քննարկել է համագործակցության հարցեր

Երևանի մետրոպոլիտենն աշխատելու է արտակարգ ռեժիմով

Հենց լայքեք, սրբազան դատախազի ասածը կատարվելու է, Քեթրինի Միհրանը՝ սրբադասվի, Արցախը չերեզ Ոսկեպար հետ գա. Սաֆարյան

Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում շների համար նոր զբոսայգի է կառուցվում (տեսանյութ)

Ալեն Սիմոնյանը Կանադայի և Քաթարի խորհրդարանների ներկայացուցիչների հետ քննարկել է փոխադարձ հետաքրքրության հարցեր

Արարատ Միրզոյանը Նիդերլանդների պաշտոնակցի հետ հանդիպմանն անդրադարձել է տարածաշրջանային հարցերին

Մայիսի 19-ին մայրաքաղաքի փոքր կենտրոնում կլինեն փակ փողոցներ