Հին ՀՀԿ-ն տարեք, նոր սթայլի ՀՀԿ-ն բերեք. Սերժ Սարգսյանը չգնաց Պուտինի կամ Ալիեւի հետքերով

Այս շաբաթ տեղի է ունենալու ՀՀԿ 16-րդ համագումարը: Նախորդ համագումարը հետեւեց 2013 թվականի նախագահական ընտրություններին, այս համագումարը նախորդում է 2017 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին:

Առաջիկայում, սակայն ոչ թե պարզապես խորհրդարանական ընտրություն է լինելու, այլ որոշվելու է հաջորդ իշխանության հարցը: Համաձայն փոփոխված Սահմանադրության, Հայաստանն այլեւս խորհրդարանական հանրապետություն է, եւ այն քաղաքական ուժը, որը խորհրդարանում մեծամասնություն կկազմի, կղեկավարի երկիրը:

Բնականաբար, ՀՀԿ համագումարի խնդիրն է ստեղծել համապատասխան պլատֆորմ, որով սույն կուսակցությունը կմասնակցի ընտրություններին` հավակնելով ստանալ մեծամասնություն եւ շարունակել տիրել իշխանության ղեկին:

2018թ. ավարտվում է Սերժ Սարգսյանի նախագահության երկրորդ ժամկետը, իսկ Սահմանադրության 50-րդ հոդվածով նույն անձը չի կարող ավելի քան երկու անգամ անընդմեջ ընտրվել նախագահի պաշտոնում: Մեզ նման կիսաավտորիտար երկրներում («Freedom house»-ի վերջին զեկույցում Հայաստանը հենց այդպիսի կառավարում ունեցող երկրների շարքում էր) իշխանությունը պահպանելու մի քանի տարբերակ կա:

Օրինակ` Սահմանադրության փոփոխությամբ կրկին առաջադրվելու հնարավորություն ստեղծելը: Այն, ինչ վերջերս արեց Ադրբեջանի նախագահը: Կամ` իշխանությունը 5 տարի ժամկետով վստահելի եւ կառավարելի մեկին «պահ տալը» եւ հինգ տարի անց վերադառնալը: Այն, ինչ արեց Վլադիմիր Պուտինը: Կամ ընտանիքի անդամներից մեկին որպես իրավահաջորդ պատրաստելն ու ընտանիքով երկրի կառավարումն իրականացնելը:

Սերժ Սարգսյանը, սակայն չգնաց վերը նշված ճանապարհներով, առաջին հերթին` որովհետեւ դրանք բոլորը Հայաստանի դեպքում բարդ իրականանալի էին: 2008-ի մարտի 1 տեսած երկրում, իհարկե, բարդ կլիներ Սերժ Սարգսյանին երրորդ-չորրորդ անգամ առաջադրվելու հնարավորություն տվող սահմանադրական հանրաքվե անցկացնելը: Պուտինի տարբերակը նույնպես անիրականանալի էր: Սարգսյանը պաշտոնավարման ընթացքում թերեւս առանց ընդմիջման իր ծոծրակին զգացել է պալատական հեղաշրջում անողների շունչը, ուստի բոլորից լավ նա գիտեր, որ ում էլ որոշեր պահ տալ իշխանությունը, մեկ տարվա ընթացքում գահընկեց կանեին: Իսկ եթե, այնուամենայնիվ, գտնվեր մեկը, որը կարողանար ոտքի վրա մնալ, ապա արդեն նա 5 տարի անց Սարգսյանին իշխանությանը մոտ չէր թողնի:

Սերժ Սարգսյանն ընտրեց կուսակցության միջոցով իշխանությունը պահպանելու տարբերակը, մանավանդ որ դա առնվազն երեք հնարավորություն է ստեղծում` կարելի է մնալ ՀՀԿ նախագահ, կարելի է առաջադրվել վարչապետի պաշտոնում, կարելի է ստանձնել ԱԺ նախագահի պաշտոնը: Այս ճանապարհին, իհարկե, նույնպես բարդություններ կան, բայց դրանք ավելի հաղթահարելի են: Եվ բացի այդ, քիչ չեն քաղաքագետները, ովքեր գտնում են, որ կառավարման խորհրդարանական մոդելի անցնելուց Հայաստանը միայն կշահի: Այսինքն, Սերժ Սարգսյանը կարող է համարել, որ հաճելին համատեղել է օգտակարի հետ:

Հաճելիի եւ օգտակարի համատեղման արդյունք է նաեւ փոփոխությունների այն ալիքը, որ համակել է իշխանությանը` ի դեմս կառավարության եւ ՀՀԿ-ի: Կառավարության փոփոխությունն արդեն փաստ է, ՀՀԿ փոփոխություններին կծանոթանանք համագումարի ժամանակ:

Եթե հավատանք ՀՀԿ ԳՄ անդամների՝ լրագրողներին տված տեղեկություններին, կուսակցությունում իսկապես խորքային փոփոխություններ են լինելու: Ընդունվելու են նոր կամ փոփոխված ծրագիր եւ կանոնադրություն, փոխվելու է ղեկավար կառույցի` Գործադիր մարմնի կազմը, փոփոխություններ են լինելու նաեւ խորհրդի կազմում, նոր անդամների մասին է հայտարարվելու եւ վերջապես ՀՀԿ նախագահը հերթական ծրագրային ելույթն է ունենալու:

Սարգսյանի ելույթը կլրացնի 2015 եւ 2016 թթ. փետրվարի 12-ների եւ այս սեպտեմբերի 8-ի հայտնի ելույթների շարքը` նոր էջ Հայաստանի համար, բարեփոխումներ, կուսակցությունների առաջ նոր հնարավորություններ, կոռուպցիայի դեմ պայքար, նոր կառավարություն:

Նա, իհարկե, կանդրադառնա վերջին ՏԻՄ ընտրություններին, որոնցում արձանագրված արդյունքները կներկայացնի ոչ թե որպես ՀՀԿ-ի ցածր վարկանիշի, այլ`ավելի լավ եւ թափանցիկ ընտրություններ անցկացնելու եւ կուսակցությունների դերի բարձրացման ապացույց:

ՀՀԿ ծրագրի եւ կանոնադրության փոփոխությունները, թերեւս, անմիջականորեն կապված են լինելու կառավարման նոր մոդելի հրամայականների հետ: Չի բացառվում, որ կանոնադրության մեջ փոխվեն հենց այն դրույթները, որոնք, օրինակ, Սերժ Սարգսյանին հնարավորություն են տալու ընտրություններից հետո մնալով ՀՀԿ նախագահի պաշտոնում, իր ձեռքում կենտրոնացնել ողջ իշխանությունը:

Կամ հակառակը`այնպիսի փոփոխություններ են լինելու, որ չեզոքանան երկիշխանության վտանգները, այսինքն հստակ լինի, ինչն է ՀՀԿ նախագահի իշխանության տիրույթում, ինչը՝ վարչապետի եւ այլն:

Սակայն այս ամենի համար անհրաժեշտ է, որ ՀՀԿ-ն ընտրություններում լավ արդյունք ցույց տա: Դրա համար էլ կուսակցությունն իրենից կթոթափի բոլոր հին եւ վարկաբեկված դեմքերին եւ իր կազմում կընդգրկի նոր եւ թարմ անհատների` ինչպես նոր սթայլի վարչապետը, Վիգեն Սարգսյանն ու մյուս նոր նախարարները, թերեւս կլինեն երիտասարդ մշակույթի գործիչներ, գուցե նաեւ սփյուռքից մեկ երկու կարկառուն ներկայացուցիչ:

Այսպես երիտասարդացած, նոր ոգով, անդամներով, ծրագրով եւ կանոնադրությամբ ՀՀԿ-ն կգնա դեպի խորհրդարանական ընտրություններ: Իսկ թե ինչ կլինի հետո` իսկապես շատ հուզիչ է: