Ո՞րն է ՀՀ գյուղատնտեսության նորանշանակ նախարարի՝ ոլորտի զարգացման տեսլականը. հարցազրույց Գեղամ Գեւորգյանի հետ

Հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ վարչապետի առաջարկությամբ եւ ՀՀ նախագահի հրամանագրով Գեղամ Գեւորգյանը նշանակվեց ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար: Մինչ այդ Գեւորգյանը զբաղեցնում էր գյուղատնտեսության նախարարության «Գյուղատնտեսական ծրագրերի իրականացման գրասենյակի» տնօրենի պաշտոնը: «Հայկական ժամանակ»-ին տված հարցազրույցում նորանշանակ նախարարը ներկայացրել է,  թե որն է ոլորտի զարգացման իր տեսլականը:

- Պարոն նախարար, որպես նորանշանակ գյուղատնտեսության նախարար, ներկայացրեք խնդրեմ, թե ո՞րն է գյուղոլորտի զարգացման ձեր տեսլականը:

- Իմ տեսլականը որոշակի հիմնական դրույթներով ձեզ կներկայացնեմ: Այս պահին մենք մշակում ենք ռազմավարական փաստաթուղթ, այսինքն, գյուղատնտեսության քաղաքականության մատրիքսի հիման վրա, թե ինչպես ենք տեսնում գյուղատնտեսությունը 10 տարի հետո, ինչ ուղենիշներ ենք մեր համար սահմանում եւ ինչպես պետք է մեր ուղենիշներին հասնենք, որպեսզի լինի նաեւ հետեւողական աշխատանք եւ հասարակության կողմից վերահսկում: Միանշանակ պետք է լինի գիտելիքի վրա հիմնված, բարձր արդյունավետությամբ օժտված, ավելացված արժեք ստեղծող գյուղատնտեսություն:

Մենք պետք է բարձրացնենք մեր գյուղատնտեսության հողերի մշակովի լինելու չափը: Քանի որ ունենալով սահմանափակ ռեսուրսներ հողերի տեսքով չենք կարող մեզ շռայլություններ թույլ տանք այսքան մեծ ծավալի գյուղատնտեսական հողեր մշակելով: Բուսաբուծության կամ հողերի մշակման առումով պետք է մեկ միավոր հողակտորից «առավել» արդյունք ստանանք: Ծախսերի կրճատման, բերքատվության բարձրացման, ագրոտեխնիկական միջոցառումների ավելի արդյունավետ իրականացնելու միջոցով: Եւ նույնը անասնապահության ոլորտում, այսինքն մեկ միավորանոց անասունից առավել արդյունք պետք է ստանանք, որպեսզի կարողանանք ավելացված արժեք ստեղծել:

Պետությունը պետք է կարողանա ճիշտ տեղեկատվություն հաղորդել: Մենք հիմա աշխատում ենք գոտիականության մշակման առումով: Ելնելով կլիմայից, մեր ունեցած բնական ռեսուրսներից` որտեղ եւ ինչ է առավել արդյունավետ մշակել: Իհարկե, սա պարտադրանք չէ, բայց սա խորհրդակցում է, թե պետությունը մասնագիտական վերլուծության հիման վրա ինչ ինֆորմացիա կփոխանցի մեր գյուղացիական տնտեսություններին: Հավելենք դրան շուկաների ուսումնասիրությունը: Այսինքն, ըստ սեզոնի, մեր արտահանման ներուժը որտեղ կարող ենք օգտագործել: Այս տեղեկատվության հիման վրա, կարծում եմ, գյուղացիական տնտեսությունը կկարողանա ճիշտ կողմնորոշվել: Որովհետեւ մեր ուսումնասիրություններում, շփումներում գյուղացիական տնտեսությունների հետ հենց նաեւ այդ հարցն են բարձրացնում:

Հաջորդ հարցը ոռոգելի տարածքների ընդլայնումն է եւ ջրի խնդրի լուծումը: Իհարկե, մենք հասկանում ենք, որ դա շատ կարճ եւ շատ արագ չի լինի, բայց պետք է մեխանիզմներ գտնենք համ ոռոգելի տարածքների ավելացման, համ արդի ոռոգման համակարգի ներդրման առումով: Որովհետեւ ջրի խնդիրը տարեցտարի ամբողջ աշխարհում գնալով ավելի է սրվում:

Մյուս խնդիրը դա նախ ռիսկերի նվազեցումն է գյուղատնտեսության մեջ, երկրորդը ռիսկերից ապահովագրումն է: Այսինքն, մի համակարգը վերաբերելու է նորագույն գյուղատնտեսությունը պաշտպանող բնական ռիսկերից կամ աղետներից, երկրորդը արդեն ապահովագրական համակարգի ներդրումն է, որը, կարծում եմ, 2019-ը թվականից մենք առաջին պիլոտային պրոդուկտը կկարողանանք ունենալ շուկայում եւ փորձել հետագայում զարգացնելու միտումով:

- Տարիներ շարունակ կառավարությունը սուբսիդավորում է գյուղացիների սերմացուն, վառելիքը, պարարտանյութերը, բայց կարծես թե դա արդյունք չի տալիս: Ձեր մոտեցումները այս հարցի վերաբերյալ ինչպիսի՞ն են: Պետք է նույն ուղղությամբ աջակցությունը մեծացնե՞լ, թե գտնել նոր աջակցության սկզբունքներ:

- Եթե չեմ սխալվում արդեն 2017 թվականից սկսած սուբսիդավորման ենթական ապրանքների ցանկը բավականին նվազել է: Մեր մոտեցումը մի փոքր այլ է, մենք փորձելու ենք սուբսիդավորել ավելացված արժեքի ստեղծման վրա հիմնված գործողությունները: Կապիտալի` ինվեստիցիայի վրա ենք ավելի շատ ուշադրություն դարձնելու: Դրանցից է օրինակ լիզինգը` գյուղատնտեսական տեխնիկայի, որը հնարավորություն է տալիս էժան ռեսուրս ներգրավելով՝ ձեռք բերել նոր տեխնիկա, որը էականորեն կնպաստի արդյունավետության բարձրացմանը, օրինակ կաթիլային ոռոգման համակարգի ներդրմանն ուղղված միջոցառումները: Փորձելու ենք առավել արդյունավետության շեմը գտնել եւ հենց այդտեղ օժանդակել գյուղացիական տնտեսությունը: Որովհետեւ հակառակ պարագայում, եթե ինչ-որ տնտեսություն անարդյունավետ է աշխատում, ինչքան ուզում եք սուբսիդավորեքն, մինեւույն է՝ արդյունավետությունը դրանից չի բարձրանում: Եւ ստացվում է, որ մարդը, ներգրավելով հավելյալ միջոցներ, միեւնույն ժամանակ չի կարողանում իր համար ավելացված արժեք ստեղծել եւ այդ կերպ բարելավել իր կյանքը:

- Սննդի անվտանգության հետ կապված ձեր մոտեցումներն ինչպիսի՞ն են: Գիտենք, որ առանց սննդի անվտանգության անհնար է գյուղատնտեսությունը պատկերացնել:

- Գիտեք, ընդհանուր կառավարման համակարգում փոփոխություններ են եղել եւ շարունակվում է այդ փոփոխությունների վերջնարդյունքը, որպեսզի կարողանանք արձանագրել: Մասնավորապես սննդի անվտանգության տեսչություն է ստեղծվում: Քաղաքականության մշակումը այս պահին դեռեւս գտնվում է գյուղատնտեսության նախարարության ոլորտում, իսկ տեսչական ֆունկցիան ժամանակի ընթացքում առանձնանալու է: Այստեղ ամեն ինչ շատ ավելի պարզ է: Օրենսդրությամբ սահմանված են սննդի անվտանգության չափորոշիչները եւ մենք ուղղակի պետք է հետեւենք դրանց, նույն սննդային հավելումների օգտագործմանը, թունաքիմիկատների օգտագործմանը, պարարտանյութերի օգտագործմանը: Այստեղ երկու տարբերակ կա` մեխանիզմներ սահմանել, որպեսզի օրենսդրության շրջանակներում այդ ամեն ինչը կատարվի եւ երկրորդ՝ տեղեկատվություն տալ գյուղացիական տնտեսություններին, որպեսզի ճիշտ կիրառվեն այդ միջոցառումները: